Vasi Olan Kişi Engelli Adına Maaş ve Araç İşlemlerini Nasıl Yapar? (2026 Ek Karar ve İzin Rehberi)

Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından engelli bir bireye vasi tayin edilmek, kısıtlının tüm hukuki ve mali tasarruflarında sınırsız bir serbestiye sahip olunduğu anlamına gelmez. Türk vesayet hukuku sistemi, vesayet altındaki zayıf tarafı korumak amacıyla vasinin yetkilerini katı kurallara bağlamış ve birçok temel tasarrufu vesayet makamının (Sulh Hukuk Mahkemesi) ve denetim makamının (Asliye Hukuk Mahkemesi) iznine tabi kılmıştır. Engelli bireye bağlanan evde bakım parası, 2022 engelli aylığı veya yetim maaşlarının bankadan çekilmesinden, 4760 Sayılı ÖTV Kanunu kapsamında sıfır kilometre taşıt alımına kadar her aşamada noterler, bankalar ve vergi daireleri vasiden özel yetki içeren kesinleşmiş ek karar ibraz etmesini şart koşar. Mahkemeden önceden izin alınmadan yapılan taşınır veya taşınmaz alım-satım sözleşmeleri kanunen geçersizdir. 2026 yılı güncel mevzuatı ışığında hazırlanan bu otoriter kılavuzda; vasinin banka hesap açma ve maaş tahsil yetkileri, ÖTV'siz araç alımı için ek karar başvuru adımları, resmi mahkeme izin dilekçesi örneği ve kısıtlı adına tescil edilen aracın satışındaki kritik yasal kısıtlamalar tüm boyutlarıyla incelenmiştir.

1. Yasal Çerçeve: TMK 462 ve 463 Sayılı İzin Maddeleri

Vasinin hangi işlemleri tek başına yapabileceği, hangileri için mahkemeden ek karar (yetki izni) almak zorunda olduğu 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 462 ve 463. maddelerinde tahdidi olarak sayılmıştır:

• TMK Madde 462 (Vesayet Makamından İzin Gerektiren Haller): Taşınmazların alımı, satımı ve rehnedilmesi; olağan yönetim sınırlarını aşan taşınır malların alımı veya satımı (örneğin motorlu kara taşıtı iktisabı); ödünç verme ve alma; kambiyo taahhüdü altına girme; mal rejimi sözleşmeleri ve dava açma gibi işlemler Sulh Hukuk Mahkemesinin ön iznini gerektirir.
• TMK Madde 463 (Denetim Makamından da İzin Gerektiren Haller): Kısıtlının evlat edinmesi, miras taksimi yapılması, işletme devralınması veya konkordato talebi gibi durumlarda Sulh Hukuk Mahkemesinin yanı sıra Asliye Hukuk Mahkemesinin de onayı şarttır.
• 4760 Sayılı ÖTV Kanunu Madde 7/2 Düzenlemesi: %90 ve üzeri engelli sağlık kurulu raporuna istinaden kısıtlı adına ÖTV muafiyetli araç alınırken Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) ve Noterler Birliği, vesayet kararının yanında "Kısıtlı adına ÖTV muafiyetli binek araç satın alınmasına ve tesciline izin verilmesine" dair kesinleşmiş mahkeme ek kararını zorunlu tutar.

2. Vasinin Tek Başına Yapabileceği İşlemler vs. İzne Tabi İşlemler Matrisi

Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan engelli hakları ve mali tasarruflarda vasinin yetki sınırlarını net olarak göstermektedir:

3. Vasi Engelli Adına Maaş İşlemlerini Nasıl Yürütür?

Engelli birey adına bağlanan Evde Bakım Parası, 2022 Engelli Aylığı veya vefat eden ebeveynden kalan dul/yetim aylıklarının tahsilinde bankaların uyguladığı standart prosedür şöyledir:

1. İlk Vasi Kararındaki Yetkinin Kontrolü: Sulh Hukuk Mahkemesi vasi tayin ederken gerekçeli kararın hüküm fıkrasına genellikle "Vasinin kısıtlı adına PTT veya bankalarda hesap açmaya, engelli ve bakım aylıklarını çekmeye yetkili kılınmasına" ibaresini ekler. Bu ibare mevcutsa ek karara gerek kalmadan banka hesabı açılabilir.
2. Maaş Yetkisi Yazmıyorsa Ek Karar Talebi: Kararda sadece "vasi tayin edildi" yazıyor ve banka/maaş yetkisi açıkça belirtilmemişse, Ziraat Bankası, Halkbank veya PTT hesap açılışını reddeder. Bu durumda mahkeme kalemine müracaat edilerek "Maaş çekme yetkisi verilmesine dair ek karar" talep edilmelidir; bu karar genellikle 1-2 hafta içinde duruşmasız verilir.
3. Banka Blokesi ve Haciz Riski: Bilinmelidir ki 5510 Sayılı Kanun'un 93. maddesi ve İcra İflas Kanunu'nun 82. maddesi gereğince kısıtlının bakım ve engelli maaşları haczedilemez; vasinin şahsi borçları nedeniyle kısıtlının hesabına bloke konulamaz. Ayrıntılı haklarınız için Evde Bakım Parası Haczedilebilir mi? rehberimize göz atabilirsiniz.

4. Vasi Engelli Adına ÖTV'siz Araç Nasıl Alır? (Adım Adım Ek Karar Krokisi)

Zihinsel engelli bireyler (%90 ve üzeri raporu olanlar) adına ÖTV muafiyetli sıfır araç alım süreci vesayet hukukunun en sıkı denetlenen alanıdır:

1. Bayiden Proforma Fatura Alınması: Öncelikle satın alınması planlanan sıfır aracın yetkili bayisinden araç marka, model, motor şasi numarası ve KDV/ÖTV matrahını gösteren resmi proforma fatura temin edilir.
2. Sulh Hukuk Mahkemesine Ek Karar Başvurusu: Vasi, ikametgahındaki vesayet mahkemesine bir dilekçe vererek engellinin sağlık kurulu raporunu, proforma faturayı ve kısıtlının ulaşım/tedavi ihtiyacını beyan ederek araç alımına izin verilmesini talep eder.
3. Hakimin Değerlendirme Kriterleri: Hakim, aracın satın alınmasının kısıtlının menfaatine olup olmadığını inceler. En kritik kriter: "Aracın bedelinin nasıl ödeneceğidir." Eğer araç kısıtlının kendi parasından alınacaksa kısıtlının bankadaki mevduatı kontrol edilir. Eğer araç vasinin kendi parasıyla kısıtlıya hibe edilerek alınacaksa, dilekçede açıkça "Araç bedelinin kısıtlının malvarlığından karşılanmayacağı, vasi tarafından hibe edileceği ve aracın kısıtlı adına tescil edileceği" taahhüt edilmelidir. Bu taahhüt yoksa mahkemeler talebi kısıtlıyı borçlandırma riski gerekçesiyle reddeder.
4. Gerekçeli Ek Karar ve Kesinleşme: Mahkemenin verdiği izin kararı tebliğe çıkarılır ve kesinleşme şerhi alınır. Bazı vergi daireleri TMK 463 gereği Asliye Hukuk Mahkemesi onayını da arayabilmektedir. Kesinleşmiş ek karar noter ve vergi dairesine ibraz edilerek araç tescil edilir.

Güncel araç fiyat limitleri ve hesaplama yöntemleri için 2026 ÖTV Muafiyetli Araç Alım Üst Limiti rehberimizi inceleyebilirsiniz.

5. Mahkemeden ÖTV'siz Araç Alımı Ek Karar Dilekçesi Şablonu

Vasi tarafından Sulh Hukuk Mahkemesine verilecek resmi araç alımı izin dilekçesi örneği: