Sosyal Güvenlik ve Engelli Haklarında Doğru Hesaplamanın Önemi
Türkiye’de engelli bireyler ve bakıcıları için tanımlanmış haklar çok sayıda farklı kanuna ve yönetmeliğe dağılmış durumdadır. Bir vatandaş aynı anda hem 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu kapsamında evde bakım maaşı alma, hem 5510 Sayılı Kanun uyarınca yaş şartı aranmaksızın erken emekli olma, hem de 4760 Sayılı Kanun ile sıfır kilometre taşıt alımında ÖTV muafiyetinden yararlanma potansiyeline sahiptir.
Ancak bu hakların her birinde aranan oranlar, gelir sınırları ve heyet kriterleri birbirinden tamamen farklıdır. Bir haktan yararlanabilmek için aranan şartları önceden hesaplamak, hem zaman kaybının önüne geçer hem de hak kayıplarını engeller.
Tüm Hesaplama Araçları Karşılaştırma Matrisi (2026)
Aşağıdaki tabloda portalımızda yer alan 8 temel hesaplama aracının yasal dayanağı, yararlanabilecek hedef kitle ve 2026 yılı belirleyici parametreleri derlenmiştir:
| Hesaplama Aracı | Yasal Dayanak | Kimler Yararlanabilir? | 2026 Temel Kriteri / Limiti | Doğrudan Bağlantı |
|---|---|---|---|---|
| Evde Bakım Gelir Kriteri | 2828 S.K. Ek Md. 7 | Tam bağımlı engellilerin aile fertleri | Kişi başı ≤ 18.716,67 TL (2/3 Asgari Ücret) | Hesapla |
| Balthazard Heyet Formülü | Erişkin Engellilik Yön. | Birden fazla hastalığı bulunanlar | 65 yaş üstü +10 Balthazard puanı | Hesapla |
| Engelli Erken Emeklilik | 5510 S.K. Md. 28 / 506 S.K. | 4A, 4B ve 4C sigortalı engelliler | Yaş şartı yok, 15-20 yıl ve 3600-4680 gün | Hesapla |
| Sıfır Araç ÖTV Muafiyeti | 4760 S.K. Md. 7 / VUK 575 | %90 rapor veya ortopedik aparatlılar | 2.290.200 TL üst limit, 5 yıl satılamaz | Hesapla |
| 2022 Engelli Aylığı | 2022 Sayılı Kanun | Sigortasız muhtaç engelli vatandaşlar | Kişi başı ≤ 9.358,33 TL (1/3 Asgari Ücret) | Hesapla |
| EKPSS Puan Hesaplama | 657 S.K. Md. 53 / EKPSS Yön. | Lise, önlisans ve lisans mezunları | 60 soru, 4 yanlış 1 doğru, 4 yıl geçerli | Hesapla |
| SGK Rapor Parası | 5510 S.K. Md. 18 | Hastalık/kaza istirahatli 4A çalışanlar | Ayaktan 2/3, Yatarak 1/2, ilk 2 gün muafiyeti | Hesapla |
| Braille Çevirici | 5378 S.K. Md. 15 | Görme engelli bireyler ve kurumlar | 6 noktalı Türkçe Unicode kabartma standardı | Hesapla |
Hak Kaybı Yaşamamak İçin 4 Aşamalı Başvuru Rehberi
Herhangi bir hakka başvurmadan önce izlenmesi tavsiye edilen yol haritası:
- Raporun Güncelliğini Denetleyin: e-Devlet kapısı üzerinden raporunuzun e-imzalı ve Ulusal Engelliler Veri Tabanı’nda kayıtlı olduğunu teyit edin. Eski tarihli kağıt raporların güncellenmesi gerekebilir.
- Gelir Testi Kriterini Önceden Hesaplayın: Evde bakım veya 2022 aylığına başvurmadan önce portalımızdaki gelir araçlarıyla kişi başı düşen tutarı netleştirin.
- Başvuru Mercisini Doğru Seçin: Evde bakım maaşı için Aile ve Sosyal Hizmetler İlçe Müdürlüğü’ne (Sosyal Hizmet Merkezi); 2022 maaşı için Kaymakamlık bünyesindeki SYDV’ye; erken emeklilik için SGK Merkezlerine; ÖTV muafiyeti için ise doğrudan yetkili otomobil bayisine müracaat edilir.
- Yazılı Tebligat İsteyin: Herhangi bir olumsuzluk veya ret durumunda sözlü cevabı kabul etmeyiniz; mutlaka gerekçeli resmi yazı isteyiniz ve 30 günlük yasal süre içinde itiraz dilekçesi veriniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hesaplama araçlarında kullanılan yasal katsayılar ve limitler güncel midir?
Evet. Sitemizdeki tüm hesaplama motorları Resmî Gazete’de yayımlanan en güncel tebliğler, Hazine ve Maliye Bakanlığı 2026 yeniden değerleme oranları, SGK genelgeleri ve 2026 yılı net asgari ücret parametreleri doğrultusunda güncellenmektedir.
Engelli hesaplama araçları resmi bir hak doğurur mu?
Hesaplama araçlarımız ilgili kanun ve yönetmeliklerdeki resmi matematiksel algoritmalara göre simülasyon sunar. Ancak nihai maaş bağlama ve istisna kararları ilgili kamu kurumları (SGK, Gelir İdaresi Başkanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, SYDV) tarafından evrak incelemesi neticesinde verilir.
Evde bakım maaşı ile 2022 engelli aylığı gelir kriterleri arasındaki fark nedir?
Evde bakım maaşında (2828 S.K.) hanede kişi başına düşen aylık net gelirin net asgari ücretin 2/3’ünden az olması aranırken; 2022 sayılı engelli aylığında muhtaçlık kriteri daha katı olup net asgari ücretin 1/3’ünden az olması şartı aranır.
ÖTV muafiyeti ve erken emeklilik için aynı sağlık raporu kullanılabilir mi?
Evet. Ulusal Engelliler Veri Tabanı’na kayıtlı ve e-Devlet üzerinden doğrulanabilen e-imzalı Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu, kullanım amacına göre hem SGK vergi indiriminde hem de araç alımında geçerlidir. Ancak ÖTV için ortopedik engel veya %90 oran şartı, erken emeklilik için ise en az %40 oran şartı aranır.
Hesaplama araçlarında girilen şahsi bilgiler kaydediliyor mu?
Kesinlikle hayır. Hesaplama motorlarımız tamamen istemci tarafında (tarayıcınızda) çalışır. Girilen hiçbir gelir, maaş, yaş veya engel oranı verisi sunucularımıza kaydedilmez ve üçüncü taraflarla paylaşılmaz.