Engelli Erken Emekliliği Nedir ve Malulen Emeklilikten Farkı Nedir?
Engelli erken emekliliği ile malulen emeklilik sıklıkla birbirine karıştırılan ancak mevzuat ve sonuçları açısından taban tabana zıt iki ayrı sosyal güvenlik kurumudur:
- Malulen Emeklilik (5510 S.K. Md. 25): İlk işe giriş tarihinden sonra ortaya çıkan ve çalışma gücünün en az %60’ını tek bir organdan/hastalıktan kaybetme halidir. En az 10 yıl ve 1800 gün prim gerekir. Ancak malulen emekli olan kişi tekrar hiçbir şekilde çalışamaz; çalıştığı takdirde emekli maaşı kesilir.
- Engelli Erken Emekliliği (5510 S.K. Md. 28): Doğuştan veya işe girmeden önce var olan ya da sonradan kazanılan en az %40 engellilik oranına dayanır. 5510 Sayılı Kanun uyarınca bu kapsamda emekli olan bireyler hiçbir yaş sınırına takılmaz ve emekli olduktan sonra Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek çalışmaya devam edebilir.
4A (SSK) Sigortalıları İçin Kademeli Emeklilik Tablosu
01.10.2008 öncesi sigorta girişi olan SSK mensuplarının tabi olduğu kademeli sigortalılık süresi ve prim gün şartları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
| İlk Sigorta Başlangıç Tarihi | 1. Derece (%80+) | 2. Derece (%60 - %79) | 3. Derece (%40 - %59) |
|---|---|---|---|
| 05.08.1991 ve Öncesi | 15 Yıl - 3600 Gün | 15 Yıl - 3600 Gün | 15 Yıl - 3600 Gün |
| 06.08.1991 - 05.08.1994 | 15 Yıl - 3600 Gün | 15 Yıl - 3680 Gün | 16 Yıl - 3760 Gün |
| 06.08.1994 - 05.08.1997 | 15 Yıl - 3600 Gün | 16 Yıl - 3760 Gün | 17 Yıl - 3920 Gün |
| 06.08.1997 - 05.08.2000 | 15 Yıl - 3600 Gün | 17 Yıl - 3840 Gün | 18 Yıl - 4080 Gün |
| 06.08.2000 - 05.08.2003 | 15 Yıl - 3600 Gün | 17 Yıl - 3920 Gün | 19 Yıl - 4240 Gün |
| 06.08.2003 - 30.09.2008 | 15 Yıl - 3600 Gün | 18 Yıl - 4000 Gün | 20 Yıl - 4400 Gün |
| 01.10.2008 Sonrası (5510 S.K.) | 15 Yıl - 3700-3960 Gün | 16 Yıl - 3700-4200 Gün | 18 Yıl - 4100-4680 Gün |
18 Yaş Kuralı ve Yargıtay İçtihadı
Sigorta başlangıcı 18 yaşından küçükken yapılan kişilerde en sık karşılaşılan sorun "sigortalılık süresinin başlangıcı" konusudur. Sosyal Güvenlik Kurumu uygulamaları ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yerleşik içtihatları uyarınca:
Kişi örneğin 16 yaşındayken sigortalı olmuşsa, 15, 18 veya 20 yıllık "sigortalılık süresi" 16 yaşından değil, 18 yaşını doldurduğu doğum gününden itibaren işlemeye başlar. Ancak 16-18 yaş arasında ödenen prim gün sayıları hiçbir şekilde kaybolmaz; emeklilik için gereken toplam prim gününe ilave edilir.
SGK Engelli Erken Emeklilik Tahsis Talep Dilekçesi
Şartları tamamlayan sigortalıların en yakın Sosyal Güvenlik Merkezi’ne verebilecekleri resmi başvuru taslağı:
Sıkça Sorulan Sorular
Engelli erken emekliliğinde yaş şartı aranır mı?
Hayır. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 28 ve 506 Sayılı mülga Kanun hükümlerine göre engelli kontenjanından emeklilikte YAŞ ŞARTI ARANMAZ. Yalnızca ilk sigorta başlangıç tarihine ve engel oranına göre belirlenen sigortalılık süresi ile prim gün sayısının tamamlanması yeterlidir.
Vergi indirimi belgesi olmadan 4A SSK engelli emeklisi olunabilir mi?
01.10.2008 öncesi sigorta girişi olan 4A (SSK) çalışanları için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) onaylı vergi indirimi belgesi almak kanuni bir zorunluluktur. 01.10.2008 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlar ile Bağ-Kur (4B) ve Emekli Sandığı (4C) mensuplarında ise vergi indirimi aranmaz; SGK Sağlık Kurulu sevki ve tespiti esastır.
18 yaşından önceki sigorta girişi emeklilik süresine sayılır mı?
5510 Sayılı Kanunun 38. maddesi uyarınca, 18 yaşın doldurulmasından önceki sigortalılık süreleri sigortalılık süresinin (yıl şartının) hesabında dikkate alınmaz; 18 yaşın ikmal edildiği tarih başlangıç kabul edilir. Ancak 18 yaş öncesi yatan prim gün sayıları toplam prim gününe eksiksiz eklenir.
Engelli emekli olduktan sonra tekrar çalışılırsa emekli maaşı kesilir mi?
01.10.2008 öncesi sigorta girişiyle vergi indiriminden emekli olan 4A SSK engelli emeklileri, Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ödeyerek hem emekli maaşlarını almaya devam edebilir hem de özel sektörde yasal olarak çalışabilirler. Ancak malulen emekli olanlarda veya kamuda çalışanlarda maaş kesilir.
Bağ-Kur (4B) sigortalıları engelli emekliliğinden yararlanabilir mi?
Evet. 5510 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden itibaren Bağ-Kur (esnaf, şirket ortağı vb.) sigortalılarına da engelli erken emeklilik hakkı tanınmıştır. %60 ve üzeri için 15 yıl 3960 gün, %50-%59 arası için 16 yıl 4320 gün, %40-%49 arası için 18 yıl 4680 gün şartı aranır.