Evde Bakım Maaşı Alırken Miras Kalırsa veya Ev/Araba Alınırsa Kesilir mi? (2026 Gelir Testi ve Bildirim)

Evde bakım maaşı alan yüz binlerce ailenin en büyük tedirginliklerinden biri, hanedeki mal varlığında veya mülkiyet yapısında meydana gelen değişikliklerdir. Anne, baba veya diğer aile büyüklerinin vefatıyla intikal eden bir miras payı (tarla, hisseli arsa, eski bir köy evi), engelli bireyin konforlu transferini sağlamak amacıyla ÖTV muafiyetiyle satın alınan bir binek araç ya da taksitle edinilen bir konut; hak sahibi ailelerde 'Maaşımız hemen kesilir mi? Geriye dönük ceza çıkar mı?' korkusuna yol açmaktadır. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği, mal varlığı edinimini otomatik olarak bir maaş kesilme sebebi saymaz. Kanunun aradığı temel kriter; edinilen malın haneye getirdiği aylık nakdi getiri ile araç ve gayrimenkulün rayiç değer oranlarının eklenmesiyle hanede kişi başına düşen gelirin resmi tavanı (2026 Temmuz dönemi için 18.736 TL) aşıp aşmadığıdır. Bu süreçteki en hayati kural ise mal varlığı değişikliğinin en geç 30 gün içinde Sosyal Hizmet Merkezi'ne bildirilmesidir. Bu kapsamlı başvuru ve mevzuat rehberinde; miras intikalinin gelir testine dahil edilme formüllerini, ev ve araç kasko/rayiç bedeli hesaplama katsayılarını, Bütünleşik Sistem denetimlerini, yersiz ödeme faizlerinden korunma yollarını ve resmi bildirim dilekçesi şablonlarını tüm detaylarıyla inceliyoruz.

Miras İntikali ve Mal Varlığı Değişiminin Mevzuattaki Hukuki Çerçevesi

Evde bakım yardımı mekanizması, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi ve buna dayanılarak yürürlüğe konulan Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 13. maddesi, hak sahiplerinin hanesindeki her türlü ekonomik ve sosyal statü değişikliğini idareye haber verme mükellefiyeti getirmiştir:

• 30 Günlük Emredici Bildirim Yükümlülüğü: Hanede yaşayan bireylerin medeni hali, ikametgahı, haneden ayrılan veya haneye katılan birey sayısı ile haneye intikal eden taşınır veya taşınmaz mallar (miras, konut, arsa, araç) en geç otuz gün içerisinde bağlı bulunulan ilçe Sosyal Hizmet Merkezi'ne (SHM) yazılı olarak bildirilmek zorundadır.
• Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (BSYBS) Taraması: Günümüzde Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS), Noterler Birliği Araç Tescil Sistemi (ARTES), Gelir İdaresi ve SGK sistemleri BSYBS veri tabanına doğrudan entegredir. Bir hak sahibine intikal eden miras veya adına noterden tescil edilen bir araç saniyeler içinde Bakanlığın merkezi denetim algoritmasına düşmektedir. Dolayısıyla değişikliği bildirmemek hiçbir fayda sağlamaz; aksine gecikilen her ay için yersiz ödeme faizi doğurur.

Kanun koyucu miras veya araç edinimini tek başına bir 'zenginleşme ve maaş kesilme sebebi' olarak tanımlamamıştır. Esas olan, söz konusu mal varlığının haneye ne kadarlık bir ilave aylık gelir kazandırdığıdır. Temel başvuru kriterleri ve şartlar için Evde Bakım Maaşı Nedir sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Taşınmaz ve Araç Ediniminde Gelir Hesaplama Formülleri ve Simülasyon

Sosyal Hizmet Merkezleri, haneye yeni katılan bir taşınmaz veya aracın gelir hesabını yaparken yönetmelikle belirlenen katı matematiksel katsayıları uygular:

• Oturulan Ev Dışındaki İkinci Ev veya Dükkan: İkinci bir gayrimenkul edinildiğinde; eğer kiraya verilmişse aylık net kira getirisi doğrudan hane gelirine eklenir. Eğer kiraya verilmemişse ya da boş duruyorsa, ilgili belediyeden alınan emlak vergisi rayiç bedelinin 240'ta biri (1/240) aylık gelir kabul edilir.
• Binek Araç veya Engelli Aracı: Haneye yeni bir binek otomobil girdiğinde, aracın kasko değerinin (veya kasko değeri yoksa kasko poliçesi/rayiç değerinin) 120'de biri (1/120) aylık gelir olarak hanenin gelir havuzuna dahil edilir. Eğer araç ticari taksi veya minibüs gibi ticari kazanç amacıyla kullanılıyorsa, ticari işletme net kazancı hesaba katılır.
• Miras Kalan Tarla, Bağ ve Bahçe: İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün dönüm başına belirlediği yıllık ortalama zirai ürün rekolte geliri 12'ye bölünerek aylık gelir olarak hesaplanır. Hisseli miraslarda sadece hak sahibinin tapudaki hisse payı dikkate alınır.

Somut Finansal Hesaplama Simülasyonu:

• Aile Yapısı: 4 kişilik bir hane (Bakıcı anne, tam bağımlı engelli çocuk, asgari ücretle çalışan baba ve okuyan küçük kardeş).
• Mevcut Aylık Maaş Geliri: Babanın net asgari ücreti = 28.104 TL
• Yeni Mal Varlığı Değişimi: Anneye babasından miras yoluyla hisseli bir daire payı kalmış ve dairenin miras hissesine düşen emlak rayiç bedeli 480.000 TL olarak tespit edilmiştir. Dairede akrabalar oturduğu için kira alınmamaktadır.
• Gayrimenkulün Gelir Testine Eklenmesi: 480.000 TL Rayiç Bedel ÷ 240 = 2.000 TL aylık varsayımsal gelir.
• Yeni Toplam Aylık Hane Geliri: 28.104 TL (Maaş) + 2.000 TL (Miras Payı) = 30.104 TL
• Kişi Başına Düşen Aylık Gelir: 30.104 TL ÷ 4 Kişi = 7.526 TL
• Mevzuat Sonucu: Çıkan 7.526 TL, resmi sınır olan 18.736 TL'nin çok altında kaldığı için Sosyal Hizmet Merkezi dosyayı onaylar ve evde bakım maaşı kesintisiz ödenmeye devam eder.

Gayrimenkul ve kira gelirlerinin ayrıntılı hesaplama yöntemleri için Ev Almak İkinci Ev Bakım Maaşını Keser mi başlıklı incelememizi tetkik edebilirsiniz.

Mal Varlığı Türlerine Göre Evde Bakım Gelir Testi Karşılaştırma Matrisi

Aşağıdaki semantik karşılaştırma tablosunda, edinilen farklı mal varlığı kalemlerinin evde bakım maaşı gelir testine dahil edilme yöntemi ve kesilme riskleri özetlenmiştir:

Tablodan açıkça anlaşılacağı üzere, tek evi olan ve kendi evinde oturan ailelerin konutu hiçbir şekilde gelire katılmaz. İkinci konut ve araçlarda ise belirli katsayılar uygulanarak gelir havuzuna ilave yapılır.

Yasal Otuz Günlük Bildirim Süresi ve Yersiz Ödeme Faizinden Korunma

Evde bakım yardımı alan vatandaşların en sık yaptığı hata; 'Nasıl olsa devletin haberi olmaz, ben söylemeyeyim' düşüncesiyle miras intikalini veya araç alımını gizlemektir. Ancak BSYBS sistemi her ay rutin veri taraması yapar. Bildirilmeyen bir taşınmaz veya araç 6 ay veya 1 yıl sonra sistem tarafından tespit edildiğinde idare şu yasal yaptırımları uygular:

• Geriye Dönük Maaş İptali ve İcra Takibi: Değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren gelir sınırı aşılmışsa, o tarihten bugüne kadar ödenen tüm bakım maaşları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında yasal faiziyle birlikte bakıcıdan geri tahsil edilir. Bu tutar yüz binlerce lirayı bulabilmektedir.
• 30 Gün İçinde Bildirmenin Sağladığı Güvence: Hak sahibi mirası devraldığı veya aracı tescil ettirdiği tarihten itibaren 30 gün içinde SHM'ye dilekçe verirse; yapılan yeni gelir testinde sınır aşılmış olsa dahi, maaş o ay sessizce durdurulur ve geriye dönük hiçbir faiz veya ceza borcu çıkarılmaz. Hak sahibi yalnızca o tarihe kadar hak ettiği parayı almış olur.

Yersiz ödeme cezaları ve faiz itiraz süreçlerini Evde Bakım Maaşı Cezası ve İtiraz Yolları rehberimizden inceleyebilirsiniz.

ÖTV İndirimli Engelli Aracı Satın Alındığında Maaş Kesilir Mi

Kamuoyunda en çok sorulan özel senaryolardan biri de ÖTV istisnalı engelli aracı alımıdır. %90 ve üzeri engelli raporuyla ya da özel tertibatlı olarak satın alınan araçlar, engellinin sosyal hayata katılımı ve hastane transferi için zorunlu bir ihtiyaçtır.

Bakanlık uygulamalarında ÖTV muafiyetli araçlar için şu kriterler geçerlidir:

• Aracın fatura bedeli ve kasko değeri esas alınır. Kasko değerinin 1/120'si hanenin aylık gelirine dahil edilir.
• Eğer aile aracı satın alırken bankadan taşıt kredisi çekmişse veya akrabalarından borç para almışsa, bu borçlanma durumunu ve aylık kredi taksit ödeme planını SHM heyetine sunmalıdır.
• Sosyal inceleme uzmanları lüks segment ve çok yüksek bedelli araçlarda 'bu aracın finansman kaynağı hane geliriyle bağdaşmıyor' tespiti yapabilir. Ancak makul bir aile aracında 1/120 katsayısı kişi başı gelir tavanını aşmıyorsa maaş kesinlikle kesilmez.

Sosyal Hizmet Merkezine Verilecek Mal Varlığı Değişikliği Dilekçesi

Miras intikali gerçekleşen veya hanesine yeni bir araç/gayrimenkul katılan bakıcıların 30 günlük yasal süre dolmadan Sosyal Hizmet Merkezi'ne vermesi gereken resmi bildirim dilekçesi taslağı aşağıdadır:

T.C.
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
[İL ADI] İL MÜDÜRLÜĞÜ / [İLÇE ADI] SOSYAL HİZMET MERKEZİ MÜDÜRLÜĞÜ'NE

BİLDİRİMDE BULUNAN (BAKICI):
T.C. KİMLİK NO: [T.C. Kimlik Numaranız]
ADI SOYADI: [Adınız Soyadınız]
ADRES: [İkametgah Adresiniz]
TELEFON: [Telefon Numaranız]

BAKIMA MUHTAÇ ENGELLİ BİREYİN:
T.C. KİMLİK NO: [Engellinin T.C. Kimlik Numarası]
ADI SOYADI: [Engellinin Adı Soyadı]
DOSYA NO: [Varsa SHM Dosya Numaranız]

KONU: Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği Madde 13 Uyarınca Mal Varlığı / Miras İntikali Değişikliği Bildirimidir.

AÇIKLAMALAR:
Müdürlüğünüz nezdinde yukarıda dosya bilgileri yer alan tam bağımlı engelli yakınıma fiilen bakım vermekteyim ve adıma Evde Bakım Yardımı ödenmektedir.

Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği'nin 13. maddesi gereğince, hanemde gerçekleşen ekonomik ve mülkiyet durumu değişikliğini yasal 30 günlük süresi içerisinde müdürlüğünüze bildirme zorunluluğum bulunmaktadır.

Bu kapsamda; [Vefat eden aile büyüğümün vefatı üzerine tarafıma intikal eden hisseli tarla / arsa / konut mirası] VEYA [Engelli bireyin ulaşımını temin amacıyla satın alınan araç tescili] [Gün/Ay/Yıl] tarihinde gerçekleşmiştir.

Söz konusu mal varlığına ilişkin tapu senedi / araç ruhsat fotokopisi ile emlak rayiç belgesi dilekçem ekinde sunulmuştur. Bahse konu taşınmazdan tarafıma herhangi bir nakdi kira geliri girmemektedir / aylık [Varsa Kira Tutarı] TL kira geliri bulunmaktadır.

Yeni mal varlığı durumum dikkate alınarak hane gelir kriterimin yeniden değerlendirilmesini, evde bakım yardımı hak sahipliğimin devamı hususunda gereğini saygılarımla arz ve talep ederim. [Gün/Ay/Yıl]

Ekler:
1. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) / Tapu Fotokopisi
2. Araç Ruhsatı ve Kasko Poliçesi Örneği
3. Güncel Hane Gelir Beyan Belgeleri

Bildirimde Bulunan / Bakıcı
[Ad Soyad - İmza]

İdare Mahkemeleri ve Danıştay İçtihatlarında Fiili Gelir İlkesi

Sosyal yardım hukukunda idare mahkemeleri ve Danıştay'ın yerleşik içtihatları, 'Fiili ve Sürekli Gelir İlkesi' üzerine kuruludur. İdari yargı kararlarında altı çizilen en mühim hukuki ilkeler şunlardır:

• Soyut Mülkiyet Gelir Sayılamaz: Danıştay'ın yerleşik kararlarında vurgulandığı üzere, bir kimsenin adına kuru mülkiyet (örneğin satılamayan, ekilemeyen kıraç bir hisseli miras tarlası) bulunması, o kişinin zenginleştiği ve bakım ihtiyacının ortadan kalktığı anlamına gelmez. İdare, mal varlığının haneye fiilen nakit akışı sağlayıp sağlamadığını somut verilerle ispatlamakla yükümlüdür.
• Kişi Başı Gelir Sınırının Aşılmaması: Edinilen mal varlığının getirdiği gelir hane kişi sayısına bölündüğünde resmi sınırı (18.736 TL) aşmıyorsa, idarenin sırf 'yeni mal edindi' gerekçesiyle maaşı kesmesi hukuka aykırı bulunmakta ve mahkemelerce iptal edilmektedir.
• İtiraz ve Dava Yolu: Haksız yere maaşı kesilen bakıcılar, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açabilirler. Davayı kazanan hak sahiplerine kesilen tüm aylıklar yasal faiziyle topluca ödenir.

Hukuki dayanakları incelemek için 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve ilgili yönetmelik metinlerine göz atabilirsiniz. Banka blokesi ve diğer muafiyetler için Evde Bakım Maaşına Haciz Gelir mi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.