MS (Multipl Skleroz), Parkinson ve ALS Hastaları Evde Bakım Maaşı Alabilir mi?

İçindekiler 16 Bölüm

1. 1. Nörolojik Hastalıklar ve Evde Bakım Mevzuatının Temel İlkeleri
2. 2. Multipl Skleroz (MS) Hastalığında EDSS Skalası ve Rapor Oranları
3. 3. Parkinson Hastalığında Hoehn ve Yahr Evrelemesi ve Bağımlılık Tespiti
4. 4. ALS Hastalığında Bulber-Spinal Tutulum ve Tam Bağımlılık
5. 5. Neden Yalnızca Engel Oranı Yetmez: Tam Bağımlı Engelli Birey Şartı
6. 6. Nöroloji Hastaları İçin Hane Gelir Testi ve Matematiksel Simülasyon
7. 7. Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) Bakım Heyetinin Ev Ziyareti Denetimi
8. 8. Akraba Bakıcı Kriterleri ve Kesintisiz Sekiz Saat Bakım Kuralı
9. 9. Kısmi Bağımlı Kararına Karşı İl Sağlık Müdürlüğüne İtiraz Dilekçesi
10. 10. Nörolojik Hastalıklar ve Evde Bakım Uygunluk Karşılaştırma Tablosu
11. 11. 💬 Sıkça Sorulan Sorular
12. └─ MS veya Parkinson hastasının yüzde 80 raporu olması evde bakım maaşı için yeterli midir?
13. └─ ALS hastalarında evde bakım maaşı başvurusuna öncelik tanınır mı?
14. └─ Parkinson hastasında 'on-off' dalgalanması heyet değerlendirmesini nasıl etkiler?
15. └─ MS veya ALS hastasına bakan kişinin aynı adreste oturması zorunlu mudur?
16. └─ Sağlık kurulu raporu 'Kısmi Bağımlı' çıkarsa kaç gün içinde itiraz edilmelidir?

Merkezi sinir sistemini etkileyen Multipl Skleroz (MS), Parkinson ve Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS); bireyin motor becerilerini, yürüme dengesini, konuşma, yutma ve öz bakım kabiliyetlerini kademeli olarak sınırlandıran kronik nörolojik hastalıklardır. Hastalığın ilerleyen evrelerinde yatağa veya tekerlekli sandalyeye bağımlı hale gelen yurttaşlarımızın yaşamlarını insani koşullarda sürdürebilmeleri, 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek Madde 7 ile devlet güvencesi altına alınmıştır.

Nörolojik hastalıklarda evde bakım parası bağlanması sürecinde ailelerin karşılaştığı en büyük engel, rapor oranının yüksek olmasına rağmen bağımlılık derecesinin hatalı tescil edilmesidir. Yüzde doksan engelli raporu bulunan bir hasta dahi raporda 'Tam Bağımlı' ibaresi yer almıyorsa bu haktan yararlanamamaktadır. Bu rehberde; MS'te EDSS skalasını, Parkinson'da Hoehn ve Yahr evrelerini, ALS'de bulber tutulumu, 2026 yılı 18.716 TL hane gelir sınırını, SHM bakım heyeti denetimini ve hakem hastane itiraz adımlarını derledik. Konuyla ilgili mevzuat altyapısı için sitemizdeki evde bakım maaşı alma şartları rehberini ve rapor oranları için mevzuat sağlık raporları sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Nörolojik Hastalıklar ve Evde Bakım Mevzuatının Temel İlkeleri

2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi, her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle; hanede kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgari ücretin aylık net tutarının üçte ikisinden daha az olan bakıma muhtaç engellilere evde bakım desteği sağlanacağını hükme bağlamıştır. Yasa koyucu burada iki temel sütun inşa etmiştir: Birincisi sağlık kurulunca teyit edilmiş ağır fonksiyonel bağımlılık hali, ikincisi ise hanenin yasal gelir eşiğinin altında bulunmasıdır.

20 Şubat 2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ile eski 'Ağır Engelli' kavramı mevzuattan çıkarılmış; yerine Tam Bağımlı Engelli Birey ve Kısmi Bağımlı Engelli Birey tanımları getirilmiştir. Yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca tam bağımlılık; bireyin günlük yaşam aktivitelerini başkalarının doğrudan yardımı ve gözetimi olmaksızın yerine getirememesi halini ifade eder. Nörolojik hastalıklarda kas gücü kaybı, istemsiz hareketler, bilişsel zayıflama veya yutma fonksiyonlarının bozulması doğrudan bu tanımın kapsamına girmektedir.

Multipl Skleroz (MS) Hastalığında EDSS Skalası ve Rapor Oranları

Multipl Skleroz (MS), bağışıklık sisteminin beyin ve omurilikteki sinir liflerini çevreleyen miyelin kılıfına saldırmasıyla ortaya çıkan demiyelinizan bir hastalıktır. Hastalık genellikle ataklarla ve düzelmelerle seyreden yineleyen-düzelen (RRMS) formunda başlar; zamanla ikincil ilerleyici (SPMS) veya doğrudan birincil ilerleyici (PPMS) evreye dönüşebilir. Engelli sağlık kurulları MS hastalarını değerlendirirken uluslararası geçerliliği bulunan Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeğini (EDSS - Expanded Disability Status Scale) esas alır.

EDSS skoruna göre mevzuattaki engellilik tespiti şu eşiklerle yürütülür:

• EDSS 0 - 3,5 Arası (Hafif Düzey): Hastada hafif duyusal bozukluklar, minimal refleks artışı veya hafif yürüme güçlüğü vardır. Birey günlük yaşam aktivitelerini bağımsız sürdürebilir. Bu evrede engel oranı yüzde 20 ile 40 arasında kalır; bağımlılık kararı 'Bağımsız' veya 'Kısmi Bağımlı' olarak verilir. Evde bakım maaşı bağlanmaz.
• EDSS 4,0 - 6,0 Arası (Orta Düzey): Hastanın yardımsız yürüme mesafesi 100 ila 500 metreye kadar inmiştir. Baston veya tek taraflı destek ihtiyacı doğar. Yüzde 50 ile yüzde 70 arasında engel oranı verilir. Hasta kendi öz bakımını güçlükle de olsa yapabildiği için genellikle 'Kısmi Bağımlı' kararı çıkar.
• EDSS 6,5 - 9,5 Arası (Ağır Düzey ve Tam Bağımlılık): Çift taraflı destekle (kanedyen, yürüteç) ancak birkaç metre adım atabilen veya tamamen tekerlekli sandalyeye ve yatağa bağlı hale gelen hastalardır. İdrar ve gaita inkontinansı, kol kaslarında güç kaybı, görme kaybı ve yutma güçlüğü eşlik eder. Bu evrede engel oranı yüzde 80 ile yüzde 95 seviyesine ulaşır; raporda Tam Bağımlı Engelli Birey kararı tescil edilir. Hasta evde bakım parası almaya hak kazanır.

Parkinson Hastalığında Hoehn ve Yahr Evrelemesi ve Bağımlılık Tespiti

Parkinson hastalığı, beyinde dopamin üreten nöronların kaybı sonucu gelişen kronik, ilerleyici bir ekstrapiramidal sistem bozukluğudur. İstirahat tremoru (titreme), bradikinezi (hareketlerde yavaşlama), rijidite (kas sertliği) ve postural instabilite (denge kaybı) ana klinik bulgulardır. Sağlık kurulları Parkinson hastalarının engellilik oranını belirlerken Hoehn ve Yahr Evreleme Sistemini uygular.

Hastalığın evrelerine göre bağımlılık dağılımı şöyledir:

• Evre 1 ve 2: Tek taraflı veya iki taraflı hafif belirtiler mevcuttur; denge bozulmamıştır. Hasta kendi yemeğini yer, giyinir ve kişisel hijyenini sağlar. Engel oranı yüzde 20-40 arasındadır; bakım maaşı bağlanmaz.
• Evre 3: Hafif ile orta derecede iki taraflı hastalık tablosu vardır; denge refleksleri bozulmuştur ancak hasta fiziksel olarak bağımsızdır. Engel oranı yüzde 40-60 seviyesindedir. Kısmi bağımlı kabul edilir.
• Evre 4: Ciddi derecede maluliyet mevcuttur; hasta ayakta durabilir ve destekle yürüyebilir fakat günlük yaşam aktivitelerinde başkasına muhtaçtır. Yemek yerken titreme ve yavaşlık sebebiyle dökme yaşanır, banyoyu tek başına yapamaz. Bu evrede hekim heyetinin titiz değerlendirmesiyle 'Tam Bağımlı' kararı verilebilir.
• Evre 5: Hasta tekerlekli sandalyeye veya yatağa tamamen bağımlıdır. Başkasının doğrudan yardımı olmadan yataktan kalkamaz, pozisyon değiştiremez. Yutma refleksinin zayıflaması sonucu aspire etme riski bulunur; demans belirtileri eşlik edebilir. Bu evrede engel oranı yüzde 80-90 düzeyindedir ve kesin olarak Tam Bağımlı kararı verilerek evde bakım maaşı bağlanır.

ALS Hastalığında Bulber-Spinal Tutulum ve Tam Bağımlılık

Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS), istemli kas hareketlerini kontrol eden üst ve alt motor nöronların dejenerasyonu ile giden ölümcül bir nörodejeneratif hastalıktır. Zihinsel fonksiyonlar genellikle korunurken kaslar hızla erir, güçsüzleşir ve felç gelişir. ALS hastalarında klinik seyir iki şekilde karşımıza çıkar: Kollar ve bacaklardan başlayan 'spinal tutulum' ile konuşma ve yutma kaslarından başlayan 'bulber tutulum'.

ALS hastalarının neredeyse tamamı hastalığın tanı almasından itibaren kısa süre içinde tam bağımlı hale gelir:

Bulber tutulumlu hastalarda konuşma hızla kaybolur (anartri), yutma refleksi biter. Beslenmenin sürdürülebilmesi için cerrahi yolla mideye tüp takılır (Perkütan Endoskopik Gastrostomi - PEG). Tükürüğünü dahi yutamayarak boğulma tehlikesi yaşayan hastanın günde onlarca kez aspiratör cihazıyla aspire edilmesi gerekir. Spinal tutulumda ise kollar ve bacaklar tamamen işlevsiz kalır; hasta dört taraflı felç (tetrapleji) tablosuna girer. Diyafram kaslarının felç olmasıyla hasta ev tipi mekanik ventilatör solunum cihazına bağlanır.

Bu ağır klinik tablo nedeniyle, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Yönetmeliği cetvellerinde ileri evre ALS hastalarına yüzde 90 ile yüzde 100 arasında engel oranı verilmekte; istisnasız Tam Bağımlı kararı düşülmektedir. ALS tanısı konmuş ve motor kayıpları başlamış bir hastaya 'Kısmi Bağımlı' raporu verilmesi açık bir değerlendirme hatasıdır.

Neden Yalnızca Engel Oranı Yetmez: Tam Bağımlı Engelli Birey Şartı

Uygulamada hasta yakınlarının en büyük yanılgısı, sağlık kurulu raporunda yazan yüzde 70, yüzde 80 veya yüzde 90 oranının evde bakım maaşı almak için doğrudan kafi geleceğini düşünmeleridir. Oysa 2828 Sayılı Kanunun Ek 7. maddesi ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği son derece açıktır: Rapor oranı kaç olursa olsun, raporun bağımlılık değerlendirmesi bölümünde Tam Bağımlı kutucuğu işaretlenmemişse hiçbir Sosyal Hizmet Merkezi başvuruyu kabul etmez.

Yönetmelik sistematiğinde iki farklı bağımlılık derecesi mevcuttur:

• Tam Bağımlı Engelli Birey: Günlük yaşam aktivitelerini (beslenme, giyinme, yıkanma, tuvalet ihtiyacı, oda içi hareket ve transfer) başkasının doğrudan yardımı olmaksızın kendi başına yapamayan bireydir. Evde bakım parası yalnızca bu gruptakilere verilir.
• Kısmi Bağımlı Engelli Birey: Günlük yaşam aktivitelerinin bir kısmını kendi yapabilen, örneğin yemeğini kendi yiyebilen ancak sokağa çıkarken desteğe ihtiyaç duyan bireydir. Rapor oranı yüzde 85 dahi olsa bu kişiye evde bakım maaşı bağlanmaz.

Bu sebeple nöroloji hekimlerinin heyet raporu düzenlerken hastanın evdeki fiili halini (yatak içi dönebilme, giyinme, tuvalete gidebilme) dosyadaki klinik testlerle birlikte heyete eksiksiz aktarması gerekir.

Nöroloji Hastaları İçin Hane Gelir Testi ve Matematiksel Simülasyon

Sağlık kurulu raporu tam bağımlı olarak onaylansa bile ikinci zorunlu aşama hane gelir kriteridir. 2828 Sayılı Kanun gereğince, hanede ikamet eden tüm bireylerin her türlü aylık net gelirleri toplanır ve hanedeki kişi sayısına bölünür. Ortaya çıkan kişi başı gelir, net asgari ücretin üçte ikisinden (2/3) az olmalıdır.

2026 yılı yasal gelir hesaplama parametreleri şöyledir:

• 2026 Yılı Net Asgari Ücret: 28.075,00 TL
• Kişi Başı Gelir Sınırı (Net Asgari Ücretin 2/3'ü): 28.075 x 2 / 3 = 18.716,66 TL (Kabul edilen tavan: 18.716 TL)

Somut bir hane gelir testi simülasyonu kuralım:

Örnek Aile Yapısı: İleri evre Parkinson hastası olan 68 yaşındaki emekli Ahmet Bey, eşi Fatma Hanım, evde bakım veren işsiz yetişkin kızı ve üniversite öğrencisi oğlu ile birlikte 4 kişilik bir hanede yaşamaktadır.

• Ahmet Bey'in Emekli Maaşı: 26.000 TL
• Fatma Hanım'ın Dul/Yetim Aylığı: 15.000 TL
• Kira veya Ek Gelir: Yok
• Hanenin Toplam Aylık Net Geliri: 26.000 + 15.000 = 41.000 TL
• Hanedeki Kişi Sayısı: 4 Kişi
• Kişi Başına Düşen Aylık Gelir: 41.000 TL / 4 = 10.250 TL
• Hukuki Karşılaştırma: 10.250 TL kişi başı gelir, 2026 yılı yasal tavanı olan 18.716 TL'nin oldukça altındadır.
• Sonuç: Aile gelir testi şartını başarıyla geçmiştir. Ahmet Bey'in raporu tam bağımlı olduğu takdirde, kızı Fatma Hanım'a her ay düzenli evde bakım maaşı bağlanır.

Kritik bir ayrıntı: Engelli bireye daha önce bağlanmış olan 2022 engelli aylığı, SED desteği veya öğrenci bursları hane geliri hesabına dahil edilmez. Ancak hanedeki diğer bireylerin aldığı tüm maaşlar, gayrimenkul kira gelirleri ve tarımsal destekler beyan edilmek zorundadır.

Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) Bakım Heyetinin Ev Ziyareti Denetimi

Belgeler Sosyal Hizmet Merkezine teslim edildikten sonra en az bir sosyal çalışmacı ve bir sağlık personelinden oluşan 'Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyeti' hastanın ikametgahına habersiz veya randevulu ev ziyaretinde bulunur. Bu ziyaret bürokratik bir formalite değil, maaşın bağlanıp bağlanmayacağını belirleyen en kritik saha incelemesidir.

Heyet ev ziyaretinde özellikle şu noktalara odaklanır:

• Günlük Yaşam Aktivitelerinin Gözlemlenmesi: Heyet hastayı yatağında veya tekerlekli sandalyesinde görür. Hastanın tek başına doğrulup doğrulamadığı, ellerini kaldırıp kaşığı tutup tutamadığı, pantolonunu giyip giyemediği gibi Barthel İndeksi kriterleri yerinde sınanır.
• Bakım Ortamı ve Hijyen: Hastanın yattığı odanın havalandırması, yatak yarası (dekübitus ülseri) bulunup bulunmadığı, hastanın kişisel temizliğinin yapılıp yapılmadığı kontrol edilir.
• Medikal Cihaz ve Sarf Malzemeleri: ALS ve ileri evre MS hastalarında ev tipi solunum cihazı, aspiratör, havalı yatak, hasta bezi ve mama pompası gibi tıbbi teçhizatın evde fiilen kullanıldığı tutanağa geçirilir.
• Bakıcı ile Hastanın İletişimi: Bakıcının hastanın ihtiyaçlarını bilip bilmediği, sabır ve şefkatle bakım verip veremeyeceği değerlendirilir. Bakıcının kendi kronik bir hastalığının olması ve hastayı kaldıramayacak durumda bulunması red gerekçesi yapılabilir.

Akraba Bakıcı Kriterleri ve Kesintisiz Sekiz Saat Bakım Kuralı

Mevzuat gereği evde bakım parası engelli hastanın şahsına değil, ona kesintisiz bakım sağlayan refakatçisine ödenir. Bu nedenle bakıcı seçimi kanuni sınırlar içinde yapılmalıdır.

Bakıcı olabilmenin şartları şunlardır:

• Akrabalık Bağı: Bakıcı engelli bireyin eşi, çocukları, anne-babası, kardeşleri, gelin-damadı, torunları, amcası, halası, dayısı, teyzesi veya bunların çocukları (kuzenler) gibi kan veya sıhri hısımlarından biri olmalıdır. Akrabalık bağı bulunmayan komşu veya üçüncü şahıslara kural olarak bakım maaşı bağlanamaz.
• İkametgah ve Süre Kuralı: Bakıcının engelli ile aynı adreste ikamet etmesi esastır. Ayrı adreste oturuluyorsa, bakıcının her gün engellinin evine gelerek günde en az kesintisiz 8 saat fiilen bakım hizmeti verebileceğini kanıtlaması ve heyetin bunu yerinde onaylaması zorunludur.
• Fiili Bakım Engeli Olmaması: Bakıcının tam zamanlı bir işte sigortalı çalışması veya örgün üniversite eğitimi görmesi durumunda 'kesintisiz bakım veremeyeceği' gerekçesiyle başvurusu kabul edilmez. Ancak uzaktan çalışma veya esnek saatli kısmi süreli işlerde heyetin özel onayı aranır.

Kısmi Bağımlı Kararına Karşı İl Sağlık Müdürlüğüne İtiraz Dilekçesi

Hastanenin sağlık kurulu heyeti hastanın yatağa bağımlılığını veya düşme sıklığını göz ardı ederek raporda 'Kısmi Bağımlı' kutucuğunu işaretlemişse; 30 günlük yasal hak düşürücü süre geçirilmeden İl Sağlık Müdürlüğüne sunulacak itiraz dilekçesi taslağı aşağıdadır:

[İLGİLİ İL] İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE
(Engelli Sağlık Kurulu İtiraz Komisyonu Başkanlığına)

İTİRAZ EDEN (BAŞVURUCU) : [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [..........]
ADRES                    : [İkametgah Adresiniz]
TELEFON                  : [05.. ...]

HASTA (ENGELLİ BİREY)    : [Hastanın Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [..........]
YAKINLIK DERECESİ        : [Eşi / Çocuğu / Vasisi]

İTİRAZA KONU RAPOR       : [Raporu Veren Hastanenin Adı]
RAPOR TARİHİ VE NUMARASI : [Tarih] - [Rapor Takip No]
TEBLİĞ / ÖĞRENME TARİHİ  : [e-Devletten Alındığı veya Tebliğ Edildiği Tarih]

KONU                     : Sağlık Kurulu Raporunda Yer Alan 'Kısmi Bağımlı' Değerlendirmesine İtirazım ile Hastanın Yetkili Hakem Hastaneye Sevk Edilerek 'Tam Bağımlı' Durumunun Tespiti Talebidir.

AÇIKLAMALAR              :

1. Yukarıda kimlik bilgileri yazılı bulunan yakınım [Hastanın Adı Soyadı], ileri evre [Multipl Skleroz (MS) / Parkinson / Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS)] tanısı ile tedavi görmekte olup klinik seyri gereği motor fonksiyonlarını büyük oranda kaybetmiştir.

2. [Hastanenin Adı] tarafından tanzim edilen yukarıda tarih ve sayısı yazılı raporda hastaya yüzde [%...] engel oranı verilmiş olmasına karşın, bağımlılık değerlendirmesi bölümünde fiili durumla bağdaşmayacak şekilde 'Kısmi Bağımlı' tespiti yapılmıştır.

3. Hasta; yatak içinde kendi başına dönememekte, desteksiz ayağa kalkamamakta, yemeğini tek başına yiyememekte, tuvalet ve kişisel hijyen gibi en temel öz bakım gereksinimlerini başkasının doğrudan bedensel yardımı olmadan karşılayamamaktadır. [ALS hastaları için: Hastada solunum cihazı ve beslenme tüpü (PEG) mevcuttur.]

4. 20 Şubat 2019 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca hastanın mevcut klinik tablosu açıkça 'Tam Bağımlı Engelli Birey' tanımına girmektedir. İlk rapordaki değerlendirme hastanın evdeki fiili bakım ihtiyacını yansıtmamaktadır.

HUKUKİ SEBEPLER          : 2828 Sayılı Kanun Ek Md. 7, 20.02.2019 Tarihli Engellilik Yönetmeliği ve ilgili mevzuat.
DELİLLER                 : Epikriz raporları, EMG ve MR tetkik sonuçları, nöroloji takip formları, ilaç kullanım raporları ve ilk sağlık kurulu raporu.

NETİCE VE TALEP          : Yukarıda arz edilen nedenlerle; itirazımın kabul edilerek hastanın bağımlılık durumunun yeniden tespiti amacıyla Yönetmelik uyarınca yetkili bir Hakem Devlet Hastanesine sevk edilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

İTİRAZ EDEN HASTA YAKINI / VASİ
[Adınız Soyadınız]
İMZA

Nörolojik Hastalıklar ve Evde Bakım Uygunluk Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki semantik tablo, nörolojik hastalıklarda klinik tabloya göre beklenen engel oranlarını, bağımlılık tescilini ve evde bakım maaşı alma olasılığını özetlemektedir:

💬 Sıkça Sorulan Sorular

Okurlarımızın en çok merak ettiği sorular ve güncel mevzuat yanıtları:

MS veya Parkinson hastasının yüzde 80 raporu olması evde bakım maaşı için yeterli midir?

Hayır. 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek Madde 7 uyarınca, engelli sağlık kurulu raporundaki oranın yüzde 50, yüzde 80 hatta yüzde 95 olması tek başına yeterli kabul edilmez. Raporun karar kutucuğunda kesinlikle 'Tam Bağımlı Engelli Birey' ibaresinin bulunması şarttır. Raporda 'Kısmi Bağımlı' yazması durumunda Sosyal Hizmet Merkezi heyeti başvuruyu mevzuat gereği doğrudan reddeder.

ALS hastalarında evde bakım maaşı başvurusuna öncelik tanınır mı?

Evet. ALS hızlı ilerleyen bir motor nöron hastalığı olduğundan, sağlık kurullarında ve Sosyal Hizmet Merkezlerinde bu hastalara öncelik verilir. Hastanın solunum cihazına bağlanması, trakeostomi veya PEG (mideden beslenme tüpü) bulunması durumunda hekim heyeti ivedilikle 'Tam Bağımlı' kararı verir ve SHM ev ziyareti bekleme süresi kısaltılır.

Parkinson hastasında 'on-off' dalgalanması heyet değerlendirmesini nasıl etkiler?

Parkinson hastaları ilaçlarını aldıklarında ('on' evresi) hareket edebilirken, ilacın etkisi geçtiğinde ('off' evresi) tamamen donup hareketsiz kalabilmektedir. Sağlık kurulu ve SHM bakım heyeti incelemesinde hastanın yalnızca iyi olduğu anlar değil, gün içindeki desteksiz ve donuk dönemleri, düşme sıklığı ve günlük yaşam aktivitelerindeki fiili refakat ihtiyacı esas alınır.

MS veya ALS hastasına bakan kişinin aynı adreste oturması zorunlu mudur?

Evde bakım mevzuatına göre bakıcının engelli birey ile aynı çatı altında ikamet etmesi kuraldır. Ancak bakıcının aynı adreste oturmadığı fakat günde en az 8 saat fiilen engellinin yanında kalarak kesintisiz bakım verebileceği heyetçe yerinde tespit edilip uygun bulunursa, yakın mesafede oturan birinci veya ikinci derece akrabalar da bakıcı olarak tayin edilebilir.

Sağlık kurulu raporu 'Kısmi Bağımlı' çıkarsa kaç gün içinde itiraz edilmelidir?

Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik Madde 13 gereğince, raporun e-Devlet üzerinden sisteme yüklendiği veya hak sahibine tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğüne gerekçeli bir dilekçe ile itiraz edilmelidir. İl Sağlık Müdürlüğü hastayı farklı bir yetkili hakem hastaneye sevk ederek bağımlılık düzeyini yeniden değerlendirtir.