Felçli (İnme / Hemipleji) ve Yatalak Hastalar İçin Evde Bakım Maaşı ve Rapor Süreci

Serebrovasküler olay (SVO), beyin kanaması, damar tıkanıklığı veya ağır travmalar neticesinde gelişen inme ve felç (hemipleji/kuadripleji) tabloları, hastanın bağımsız hareket kabiliyetini tamamen ortadan kaldırarak 24 saat kesintisiz refakat ve yatağa bağımlı bakım ihtiyacı doğurmaktadır. Bu tür ağır nörolojik kayıplar yaşayan vatandaşlarımızın aileleri hem yoğun fiziksel bir bakım yüküyle hem de medikal cihaz, hasta bezi, ilaç ve özel beslenme ürünleri gibi yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalmaktadır. 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi ve Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde; felçli ve yatalak hastaların aile bireylerine devlet tarafından her ay düzenli, haczedilemez ve vergiden muaf evde bakım parası ödenmektedir.

Bu kapsamlı rehberde; yatalak ve felçli bireylerin hastaneye taşınmadan evde sağlık heyet raporu alma süreci, nöroloji cetvellerinde uygulanan Rankin Skalası kriterleri, Tam Bağımlı rapor eşiği, 2026 yılı güncel hane geliri hesaplama simülasyonu, vasi tayini gereklilikleri, Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) ev ziyareti adımları ve itiraz dilekçe şablonları adım adım açıklanmaktadır.

Felçli ve Yatalak Hastalarda Evde Bakım Maaşı Mevzuat Temeli

2828 Sayılı Kanun Ek 7. maddesi gereğince, bir bireye evde bakım maaşı bağlanabilmesi için üç yasal sacayağının eş zamanlı olarak gerçekleşmesi zorunludur:

1. Tıbbi Kriter (Tam Bağımlı Engelli Raporu): Yetkili bir sağlık kuruluşundan alınan Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda, engel oranından bağımsız olarak 'Bağımlılık Değerlendirmesi' bölümünün kesinlikle 'Tam Bağımlı' olarak işaretlenmiş olması gerekir. 'Kısmi Bağımlı' ibaresi taşıyan raporlara maaş bağlanması kanunen imkansızdır. Bu kavramsal ayrımları ağır engelli ile tam bağımlı rapor farkları kılavuzumuzdan inceleyebilirsiniz.
2. Bakım İhtiyacı Kriteri (Heyet İncelemesi): Sosyal Hizmet Merkezi bünyesindeki bakım heyetinin haneye yaptığı yerinde denetimde; hastanın tuvalet, banyo, giyinme, soyunma, yatak içi pozisyon değiştirme ve beslenme gibi günlük yaşam aktivitelerini başkasının fiziki yardımı olmadan tek başına yerine getiremediğinin tespit edilmesi şarttır.
3. Ekonomik Kriter (Hane Başı Gelir Sınırı): Hanede ikamet eden tüm bireylerin her türlü aylık net gelirleri toplamının, hanedeki kişi sayısına bölünmesi neticesinde elde edilen kişi başı aylık gelirin net asgari ücretin üçte ikisinden (2/3) az olması gerekir. 2026 yılı ikinci dönemi için uygulanan kişi başı tavan gelir sınırı 18.736,88 TL olarak uygulanmaktadır. Detaylı hesaplama metodolojisi için evde bakım maaşı gelir sınırı hesaplama rehberimize göz atabilirsiniz.

Yatalak Hastalar İçin Evde Sağlık Hizmetiyle Rapor Alma Süreci

Felç geçirmiş, bilinci kapalı, solunum veya beslenme cihazına bağlı ya da omurilik felci nedeniyle yatağa bağımlı hale gelmiş hastaların sağlık kurulu raporu alabilmek amacıyla ambulansla veya tekerlekli sandalyeyle hastane koridorlarında dolaştırılması hem hayati risk taşımakta hem de aileler için büyük bir mağduriyet oluşturmaktadır. Sağlık Bakanlığı'nın yayımladığı Evde Sağlık Hizmetleri Tebliği ve Engellilik Değerlendirmesi Uygulama Genelgesi uyarınca; yatağa bağımlı hastaların sağlık kurulu raporları ikamet ettikleri ev ortamında tanzim edilebilmektedir:

Süreç, Sağlık Bakanlığı'nın merkezi çağrı hattı olan 444 38 33 (Evde Sağlık Hattı) aranarak başlatılır. Hasta yakını, hastanın felçli ve yatağa bağımlı olduğunu, yürüyemediğini ve engelli evde bakım raporuna ihtiyaç duyduğunu beyan eder. İl Sağlık Müdürlüğü Evde Sağlık Koordinasyon Merkezi, hastanın kayıtlı olduğu adrese mobil hekim ve hemşire ekibini yönlendirir. Ekip evde fiziki muayene yapar, hastanın yatak yaralarını, kas güçsüzlüğünü ve nörolojik durumunu fotoğraflayarak dijital sisteme aktarır.

İlgili tam teşekküllü devlet hastanesinin Sağlık Kurulu Başkanı; Nöroloji, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Dahiliye, Genel Cerrahi ve Ruh Sağlığı hekimlerinden oluşan heyetin evde inceleme yapmasını sağlar veya mobil hekimin tanzim ettiği ayrıntılı epikriz ve tetkikler doğrultusunda heyet toplanarak hastayı hastaneye getirtmeden 'Yerinde Muayene ile Tam Bağımlı Rapor' kararı verir. Bu prosedürün bürokratik basamakları evde sağlık hizmeti alanlar raporu evde yenileyebilir mi yazımızda ayrıntılarıyla ele alınmıştır.

Nöroloji Cetveli ve Rankin Skalası Karşılaştırma Matrisi

Sağlık kurulları felçli ve inme geçiren bireylerin bağımlılık derecesini saptarken tıp literatüründe kabul görmüş Modifiye Rankin Skalası (mRS) ve Barthel Günlük Yaşam İndeksi kriterlerini temel alır. Aşağıdaki karşılaştırmalı matris, inme sonrası tablonun evde bakım maaşı alma yeterliliğini gösterir:

Felçli Hastalar İçin 2026 Hane Gelir Testi Simülasyonu

Evde bakım yardımı başvurusunda ailelerin en çok zorlandığı konu hane gelirinin hesaplanmasıdır. Mevzuat uyarınca evde yaşayan tüm bireylerin gelirleri toplanır. Örnek bir hane simülasyonu üzerinden hesaplama şu şekilde yapılır:

Örnek Senaryo: Felç geçiren emekli bir baba (Ahmet Bey), ona 24 saat kesintisiz bakan eşi (Fatma Hanım) ve asgari ücretle çalışan bekar oğlu aynı evde ikamet etmektedir. Hanede toplam 3 kişi yaşamaktadır. Babanın emekli maaşı 19.500 TL, oğlunun net maaşı ise 28.105 TL'dir. Fatma Hanım ev hanımıdır.

• Hanenin Toplam Aylık Net Geliri: 19.500 TL + 28.105 TL = 47.605 TL
• Hanedeki Toplam Kişi Sayısı: 3 Kişi
• Kişi Başına Düşen Aylık Gelir: 47.605 TL / 3 = 15.868,33 TL
• 2026 Yasal Gelir Sınırı (Asgari Ücretin 2/3'ü): 18.736,88 TL
• Sonuç: Kişi başı düşen 15.868,33 TL, yasal sınır olan 18.736,88 TL'nin altında kaldığından bu aile gelir kriterini başarıyla sağlamakta ve aylık bakım maaşı almaya hak kazanmaktadır.

Eğer hanede yaşayan kişi sayısı az ve gelir sınırın üzerindeyse, 2828 Sayılı Kanunun Ek 7. maddesi uyarınca aynı hanede yaşamasa dahi hastanın bakımını fiilen üstlenen ve haneyle iktisadi birliktelik kuran birinci derece akrabaların durumu SHM tarafından incelenir. Ancak temel kural aynı çatı altında ikamet eden nüfus kayıt örneğidir.

Felçli ve Afazili Hastalarda Vasi Tayini Zorunluluğu

Ağır inme vakalarında motor kayıpların yanı sıra sıklıkla 'Global Afazi' (konuşma ve anlama kaybı), algı bozuklukları, şuur bulanıklığı veya vasküler demans gelişmektedir. Hasta kendi adına imza atamayacak, banka hesabı açamayacak veya hukuki irade beyanında bulunamayacak durumda ise Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü evde bakım işlemlerini doğrudan başlatamaz.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 405. maddesi uyarınca; akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için sürekli yardıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır. Bu kapsamda felçli hastanın eşi, çocuğu veya birinci derece yakını Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak vasi tayin edilmelidir. Mahkeme heyet raporu doğrultusunda vesayet kararı verir. Ardından mahkemeden TMK Madde 462 uyarınca 'Kısıtlı adına banka hesabı açılması ve bakım aylıklarının tahsili için ek izin kararı' alınarak bankaya ibraz edilir.

Adım Adım SHM Başvuru ve Ev Ziyareti Yol Haritası

Felçli hasta adına evde bakım maaşı bağlatmak için izlenecek bürokratik yol haritası alt başlıklarda rakam kullanılmaksızın aşağıda sırasıyla sunulmuştur:

1. Sağlık Kurulu Raporunun e-Devletten Onaylanması: Evde sağlık heyeti veya hastane tarafından tanzim edilen raporun e-Rapor sistemine düştüğü ve 'Tam Bağımlı' ibaresinin yer aldığı teyit edilir.
2. Vesayet Kararının Hazırlanması: İfade ve imza yeteneği olmayan felçli birey için Sulh Hukuk Mahkemesi vesayet ilamı ve banka işlem izni dosyaya eklenir.
3. SHM'ye Başvuru Evraklarının Teslimi: İkametgahın bulunduğu ilçedeki Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğüne gidilerek başvuru formu, engelli raporu, kimlik fotokopileri, gelir beyan belgeleri ve vasi kararı sunulur.
4. Bakım Heyetinin Ev Ziyareti: Sosyal hizmet uzmanı, psikolog veya çocuk gelişimciden oluşan heyet habersiz ya da randevulu olarak evi ziyaret eder. Yatalak hastanın odasını, temizlik ve hijyen şartlarını, yatak yarası bakımını ve bakıcının fiziki yeterliliğini yerinde inceler.
5. Bakım Planı ve Komisyon Onayı: Heyet olumlu kanaat bildirirse dosya İl Müdürlüğü onay komisyonuna sevk edilir ve ilk maaş bir sonraki ayın 15'i itibarıyla Ziraat Bankası hesabına tahakkuk ettirilir.

Reddedilen Felçli Evde Bakım Aylığına İtiraz Dilekçesi

Ev ziyareti sonrası bakım heyetinin olumsuz kanaat kullanması veya gelir hesabında sehven hata yapılması sebebiyle başvurusu reddedilen ailelerin kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde İl Müdürlüğüne sunabileceği resmi itiraz şablonu şöyledir:

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ'NE
(Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü Kanalıyla)

İTİRAZ EDEN BAKICI / VASİ : [Adınız Soyadınız, T.C. Kimlik Numaranız]
ADRES VE İLETİŞİM        : [Açık Adresiniz, Telefon Numaranız]
FELÇLİ ENGELLİ BİREY     : [Hastanın Adı Soyadı, T.C. Kimlik Numarası]
ENGEL TANISI VE RAPOR    : [Serebrovasküler Olay / Hemipleji / Yatağa Bağımlı], Rapor Tarih/No: [...]
KONU                     : [Tebliğ Tarihi] Tarihli ve [...] Sayılı Evde Bakım Yardımı Ret Kararına İtirazımdır.

AÇIKLAMALAR:
1. Bakımını üstlendiğim [Akrabalık Dereceniz, örn: babam/eşim] ekte sunulan resmi sağlık kurulu raporunda görüleceği üzere geçirdiği ağır inme (serebrovasküler olay) neticesinde sol/sağ tarafı tamamen felçli olup Modifiye Rankin Skalasına göre yatağa tam bağımlı vaziyettedir. Raporda açıkça 'TAM BAĞIMLI' hükmü bulunmaktadır.

2. Müdürlüğünüz inceleme heyetince düzenlenen raporda hastanın öz bakımını kısmen yapabildiği kanaatine varıldığı belirtilmişse de; ekteki fizik tedavi, nöroloji epikrizleri ve yatak yarası fotoğraflarından anlaşılacağı üzere kısıtlı yemek yiyememekte, yatak içinde dönememekte ve tuvalet ihtiyacı hasta beziyle karşılanmaktadır. 24 saat kesintisiz fiili bakım gereksinimi tıbben sabittir.

3. 2828 Sayılı Kanun Ek 7. maddesi uyarınca hanedeki kişi başı gelir [Kişi Başı Tutar] TL olup yasal sınırın çok altındadır. Heyetinizin kanaati fiili ve tıbbi durumla bağdaşmamaktadır.

SONUÇ VE İSTEM:
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle ret işleminin kaldırılarak, durumun tarafsız ve farklı meslek elemanlarından oluşan İkinci Bir İnceleme Heyeti (İtiraz Komisyonu) marifetiyle hanede yeniden tetkik edilmesini ve başvuru tarihinden geçerli olmak üzere evde bakım yardımının bağlanmasını saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

İmza:
Ekler: 1- Sağlık Kurulu Raporu, 2- Nöroloji Epikrizi ve İlaç Raporları, 3- Hane Gelir Belgeleri, 4- Varsa Vasi Kararı.