2026 Evde Bakım Maaşı Gelir Sınırı Hesaplama Rehberi (Kişi Başı 18.736 TL Kriteri ve Dahil Edilmeyen Gelirler)

2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi uyarınca ödenen evde bakım yardımında hak sahipliğinin en belirleyici şartı hane geliri kriteridir. Kanun koyucu, bakıma muhtaç engelli bireyin bulunduğu hanenin ekonomik durumunu değerlendirirken kişi başına düşen aylık net gelirin, asgari ücretin aylık net tutarının üçte ikisinden (2/3) az olması şartını aramaktadır. 2026 yılı için belirlenen asgari ücret parametreleri doğrultusunda evde bakım maaşı kişi başı aylık gelir sınırı 18.736,66 TL olarak uygulanmaktadır.

Bu sınır, hanede yaşayan tüm bireylerin her türlü aylık nakdi kazançları, menkul ve gayrimenkul getirileri ile ticari karları toplanıp hane nüfusuna bölünerek hesaplanır. Hane gelirinin bu tavanı bir kuruş dahi aşması durumunda bakım ihtiyacı ne kadar ağır olursa olsun başvuru mevzuat gereği reddedilmektedir. Dolayısıyla gelir havuzuna nelerin dahil edildiğini ve hangi yasal muafiyetlerin işletildiğini bilmek hak sahipliğinin korunması açısından hayati önem taşır.

Gelir Kriterinin Yasal Dayanağı ve Matematiksel Hesaplama Yöntemi

Gelir tespiti yapılırken Sosyal Hizmet Merkezleri (SHM) bünyesindeki heyetler, Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (BSYBS) üzerinden Sosyal Güvenlik Kurumu, Gelir İdaresi Başkanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile Trafik Tescil verilerini çapraz sorgulamaya tabi tutar. Hane halkının beyan ettiği gelirler ile resmi kayıtlardaki veriler kuruşu kuruşuna karşılaştırılır.

Kişi başı ortalama aylık net gelir formülü şu şekilde işletilir:

Kişi Başı Aylık Gelir = Toplam Aylık Net Hane Geliri / Hanede Yaşayan Birey Sayısı

Eğer elde edilen sonuç 18.736,66 TL veya altında kalıyorsa, hanenin gelir kriterini sağladığı kabul edilir. Ancak hanede birden fazla bakıma muhtaç engelli bulunması durumunda mevzuat aile lehine istisnai bir kolaylık tanımaktadır. 2828 sayılı Kanun uyarınca, hanedeki birinci engelliden sonraki her bakıma muhtaç engelli birey hane sayımında "iki kişi" olarak hesaplanır. Bu pozitif kural payda değerini büyüterek kişi başı geliri düşürmekte ve kalabalık engelli hanelerin maaş hakkını güvenceye almaktadır.

Hane Gelir Sınırı ve Nüfus Karşılaştırma Matrisi

Farklı aile büyüklüklerine göre 2026 yılı için geçerli olan toplam azami hane geliri tavanları aşağıdaki tabloda detaylandırılmıştır:

Gelir Hesabına Dahil Edilen ve Edilmeyen Kalemler

Uygulamada en çok yanlış anlaşılan hususların başında haneye giren her paranın gelir sayılıp sayılmayacağı gelir. Mevzuat açık ve sınırlandırıcı kurallar koymuştur:

Gelir Sayılan Unsurlar:

• Maaşlar: 4/a (SSK), 4/b (Bağ-Kur) ve 4/c (Emekli Sandığı) kapsamındaki net ücretler ve ikramiyeler.
• Emekli Aylıkları: Yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve ölüm (dul-yetim) aylıkları.
• Kira Gelirleri: Hanedeki bireyler adına tapuda kayıtlı taşınmazlardan elde edilen fiili kira bedelleri veya boş duran mülklerin rayiç kira emsalleri.
• Tarımsal ve Ticari Gelirler: Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) destekleri, arazi gelirleri ve ticari işletmelerin vergi matrahları.
• Mevduat Getirileri: Bankadaki vadeli mevduat faizleri ve fon gelirleri.

Gelir Sayılmayan Muafiyetler:

• Evde bakım maaşının kendisi (bağlanmış olan bakım aylığı gelir havuzuna katılmaz).
• Engelli birey adına alınan tek bir ÖTV muafiyetli binek araç (ticari kazanç sağlamadığı sürece).
• Üniversitede okuyan çocuklara ödenen karşılıksız KYK bursları ve öğrenim kredileri.
• Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) tarafından verilen ayni gıda, yakacak ve kırtasiye yardımları.
• Belediyelerin tahsis ettiği sosyal yardım kartı alışveriş bakiyeleri.

Ev Ziyaretinde Heyetin Maddi Durum İncelemesi ve Emsal Hesaplar

Sosyal İnceleme Heyeti hane ziyaretine geldiğinde yalnızca evrakları değil, ailenin fiili yaşam standardını da yerinde tetkik eder. Evin tefrişatı, hanede yaşayan bireylerin genel harcama alışkanlıkları ve fatura tutarları beyan edilen gelirle orantılı olmalıdır.

Örneğin resmi olarak hiçbir geliri görünmeyen ancak lüks rezidansta ikamet eden veya banka hesaplarında açıklanamayan para transferleri bulunan haneler için heyet "hayatın olağan akışına aykırılık" gerekçesiyle çevre araştırması ve banka hesap hareketleri incelemesi isteyebilir. Bu nedenle gelir beyanlarının şeffaf ve eksiksiz yapılması, ailenin itibarını ve maaş hakkını teminat altına alır.

Gelir Değişikliklerinde 90 Gün Kuralı ve İtiraz Prosedürü

Evde bakım aylığı alan hanelerin en temel yükümlülüklerinden biri, gelir düzeyinde kişi başı sınırı aşan bir artış yaşandığında en geç 90 gün içerisinde Sosyal Hizmet Merkezi'ne yazılı bildirimde bulunmaktır. İşe girme, miras intikali, taşınmaz satışı veya haneden bir bireyin ayrılması nedeniyle kişi başı gelir tavanı aşıldığında sistem bunu BSYBS veri taramasıyla otomatik olarak yakalar.

90 günlük sürede bildirim yapılmamışsa, tavanın aşıldığı tarihten itibaren ödenen tüm maaşlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca yasal faiziyle birlikte bakıcıdan geri tahsil edilir. Gelir hesabında maddi bir hata yapıldığını (örneğin hanedeki öğrencinin yanlışlıkla hariç tutulduğunu veya kredi borcunun dikkate alınmadığını) düşünen hak sahipleri, ret veya kesilme kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde İl Müdürlüğü bünyesindeki Değerlendirme Komisyonu'na itiraz dilekçesi verebilirler.

Somut Örneklerle Hane Gelir Simülasyonları

Gelir kriterinin pratikte nasıl işlediğini kavramak adına iki farklı gerçekçi aile senaryosunu inceleyelim:

Senaryo A (Asgari Ücretli 4 Kişilik Çekirdek Aile):

Hanede baba tek başına çalışmakta ve net 28.105 TL asgari ücret almaktadır. Anne çalışmamakta ve tam bağımlı engelli çocuğuna fiilen bakmaktadır. Hanede ayrıca okula giden 10 yaşında bir kardeş bulunmaktadır. Toplam net hane geliri 28.105 TL'dir. Hane nüfusu 4 kişidir. Kişi başı aylık gelir: 28.105 / 4 = 7.026,25 TL olarak hesaplanır. Bu tutar 2026 tavanı olan 18.736,66 TL'nin çok altında kaldığından aile gelir kriterini eksiksiz sağlar ve evde bakım maaşı bağlanır.

Senaryo B (Emekli ve Çalışanın Bulunduğu 3 Kişilik Aile):

Hanede dede 22.000 TL emekli maaşı almakta, evin oğlu ise özel sektörde 38.000 TL net maaşla çalışmaktadır. Hanede ayrıca yatağa bağımlı engelli büyükanne yaşamaktadır. Toplam aylık net hane geliri: 22.000 + 38.000 = 60.000 TL'dir. Hanede 3 kişi yaşamaktadır. Kişi başı düşen aylık net gelir: 60.000 / 3 = 20.000 TL'dir. 20.000 TL tutarı 18.736,66 TL tavanını aştığı için bakım maaşı talebi gelir kriteri yetersizliği gerekçesiyle reddedilir.

Gelir Kriteri Ret Kararına Karşı Resmi İtiraz Dilekçesi Taslağı

Gelir hesabında maddi bir hata yapıldığını, hane nüfusunun eksik sayıldığını veya muaf bir gelirin hesaba katıldığını düşünen hak sahipleri aşağıdaki dilekçe ile İl Müdürlüğüne müracaat edebilirler:

T.C.
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü Aracılığıyla)

KONU: Evde Bakım Yardımı Gelir Kriteri Ret Kararına İtiraz ve Dosyanın Yeniden İncelenmesi Talebidir.
BAŞVURU NO / DOSYA NO: ....................
BAKICI (TALEP EDEN) ADI SOYADI: ....................
T.C. KİMLİK NUMARASI: ....................
ADRES: ....................
İLETİŞİM TEL: ....................

AÇIKLAMALAR:
1. Bakmakla yükümlü olduğum ağır engelli / tam bağımlı yakınım ....................'ın bakımı için müdürlüğünüze yapmış olduğum evde bakım yardımı başvurusu, .../.../2026 tarih ve ......... sayılı işlem ile 'hane kişi başı gelirinin net asgari ücretin 2/3'ünü aştığı' gerekçesiyle reddedilmiştir.
2. Ancak yapılan gelir tespitinde hanede ikamet eden üniversite öğrencisi çocuğumun aldığı karşılıksız öğrenim bursu gelir havuzuna dahil edilmiş ve hane nüfusu fiili durumdan eksik gösterilmiştir. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca öğrenim bursları gelir hesabına katılamaz.
3. Hanemizin tüm net gelirleri ekteki resmi bordrolarla sabit olup, güncel hane nüfusumuza (.... kişi) bölündüğünde kişi başı net gelirimiz 2026 yılı tavanı olan 18.736,66 TL'nin altında kalmaktadır.

SONUÇ VE TALEP: Yukarıda arz ve izah edilen yasal gerekçelerle, hatalı gelir hesaplamasının düzeltilerek dosyamın Değerlendirme Komisyonu'nca yeniden incelenmesini ve evde bakım aylığının başvuru tarihimden itibaren bağlanmasını saygılarımla arz ve talep ederim. .../.../2026

İsim - Soyisim: ....................
İmza: ....................

EKLER:
1. Onaylı Nüfus Kayıt Örneği
2. Güncel Gelir / Maaş Bordroları
3. Öğrenci Belgesi ve Burs Muafiyet Yazısı

Kira Gelirleri ve Tapu Kayıtlarında Rayiç Bedel Uygulaması

Gelir testinde ailelerin en çok zorlandığı konulardan biri de hanedeki bireyler adına tapuda kayıtlı boş daireler, arsalar veya tarlalardır. Bakanlık mevzuatı gereğince, hanede ikamet edilen tek konut gelir hesabına dahil edilmez. Ancak bunun dışında ikinci bir taşınmaz varsa:

• Taşınmaz kiraya verilmişse fiili kira sözleşmesindeki aylık net bedel,
• Taşınmaz boş tutuluyorsa veya bedelsiz kullandırılıyorsa belediyeden alınacak emlak rayiç değerinin 1/240'ı aylık gelir olarak hane havuzuna eklenir.
• Tarımsal arazilerde ise İl/İlçe Tarım Müdürlüğü'nün dönüm başına belirlediği yıllık ortalama net zirai gelir 12 aya bölünerek aylık gelire yansıtılır.