Engelli Raporunda 'Tam Bağımlı' İbaresi Olmazsa Ne Yapılmalı? (2026 İtiraz Rehberi)

Engelli sağlık kurulu raporu alan vatandaşlarımızın en sık karşılaştığı idari engellerin başında, hastanın engel oranının %90 veya %95 gibi yüksek seviyelerde çıkmasına rağmen bağımlılık değerlendirmesi alanında 'Tam Bağımlı' yerine 'Kısmi Bağımlı' veya 'Bağımsız' hükmünün verilmesi gelmektedir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı mevzuatına göre raporunda 'Tam Bağımlı' ibaresi yer almayan hiçbir vatandaşa evde bakım maaşı bağlanamaz.

1. Evde Bakım Maaşında 'Tam Bağımlı' Şartının Yasal Dayanağı

2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi ve 20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 'Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik' uyarınca evde bakım yardımı tahsisinde engellilik yüzdesinden ziyade kişinin öz bakım ihtiyaçlarını başkasının yardımı olmadan yapıp yapamadığı esas alınır.

Mevzuata göre:

• 18 Yaş Üstü Yetişkinlerde: Raporda kesin olarak 'Tam Bağımlı Engelli Birey: EVET' alanı işaretlenmelidir.
• 18 Yaş Altı Çocuklarda (ÇÖZGER): Raporda en az 'Çok İleri Düzeyde ÖGV (%70-%79)', 'Belirgin ÖGV (%80-%89)' veya 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV %90-%99)' derecelerinden birinin bulunması şarttır. Ayrıntılı bilgi için ÇÖZGER Derecelerinin Evde Bakım Karşılıkları Rehberi yazımızı inceleyebilirsiniz.
• 2019 Öncesi Sürekli Raporlarda: 'Ağır Engelli: EVET' ibaresi aranır.

2. Rapor Bağımlılık Türlerine Göre Hak Sahipliği Tablosu

Aşağıdaki karşılaştırma tablosu, raporda yer alan bağımlılık kararlarının evde bakım maaşına uygunluğunu göstermektedir:

Rapor Türü & Yaş Grubu	Rapordaki İfade / Karar	Evde Bakım Maaşı Alabilir Mi?	Yasal Mevzuat Maddesi
Yetişkin (18 Yaş Üstü)	Tam Bağımlı Engelli Birey (EVET)	EVET	Erişkin Engellilik Yönetmeliği Md. 11
Yetişkin (18 Yaş Üstü)	Kısmi Bağımlı Engelli Birey (Oran %90+ olsa dahi)	HAYIR	2828 Sayılı Kanun Ek Madde 7
Yetişkin (18 Yaş Üstü)	Bağımsız Birey	HAYIR	Erişkin Engellilik Yönetmeliği Md. 4
Çocuk (ÇÖZGER)	Çok İleri Düzeyde ÖGV / Belirgin ÖGV / ÖKGV	EVET	ÇÖZGER Yönetmeliği Ek-3
Çocuk (ÇÖZGER)	Hafif / Orta / İleri Düzeyde ÖGV	HAYIR	ÇÖZGER Yönetmeliği Md. 5
Eski Rapor (2019 Öncesi)	Ağır Engelli: EVET	EVET	Mülga 2013 Yönetmeliği Geçici Md. 1

3. İl Sağlık Müdürlüğü İtiraz ve Hakem Hastane Süreci

Raporda 'Tam Bağımlı' ibaresinin çıkmaması durumunda izlenmesi gereken yasal aşamalar:

1. Aşama: 30 Gün İçinde İl Sağlık Müdürlüğüne Dilekçe

Raporun sisteme yüklendiği tarihten itibaren 30 takvim günü içerisinde ikamet edilen ilin İl Sağlık Müdürlüğü Sağlık Hizmetleri Başkanlığı'na itiraz dilekçesi verilir. Bu süre hak düşürücüdür. Süre geçirildiğinde rapor kesinleşir.

2. Aşama: İkinci Hastanede Sıfırdan Muayene

İl Sağlık Müdürlüğü kişiyi ildeki veya komşu ildeki başka bir yetkili kamu/üniversite hastanesine sevk eder. Burada tüm kurul hekimleri hastayı yeniden muayene eder:

• İkinci hastane de 'Kısmi Bağımlı' kararı verirse karar kesinleşir, itiraz sonuçlanır.
• İkinci hastane 'Tam Bağımlı' kararı verirse iki rapor arasında uyuşmazlık doğar ve dosya resen Bölge Hakem Hastanesine gönderilir.

3. Aşama: Bölge Hakem Hastanesi Nihai Kararı

Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen üst düzey Hakem Hastane (Şehir Hastaneleri veya Üniversite Eğitim ve Araştırma Hastaneleri) tarafından verilen karar idari yönden nihai ve kesindir. Hakem hastanenin vereceği 'Tam Bağımlı' kararı ile doğrudan Aile Bakanlığı Sosyal Hizmet Merkezine evde bakım maaşı başvurusu yapılır.

4. İtiraz Dilekçesi Hazırlarken Dikkat Edilecek 5 Kritik Kural

1. Öz Bakım Yetersizliklerini Tek Tek Yazın: Beslenme, giyinme, tuvalet, banyo ve transfer gibi günlük yaşam aktivitelerinde başkasına neden tam muhtaç olunduğu açıkça belirtilmelidir.
2. Epikriz ve Tetkik Belgelerini Ekleyin: Ameliyat raporları, MR/BT tetkikleri, psikiyatri klinik viziteleri ve patoloji evrakları dilekçeye eklenmelidir.
3. Bilişsel Kayıpları Vurgulayın: Demans, Alzheimer veya mental retardasyon gibi durumlarda hastanın yalnız bırakılamayacağı heyete yazılı olarak sunulmalıdır.
4. Tıbbi Cihaz Bağımlılığını Belgeleyin: Oksijen cihazı, ventilatör, PEG beslenmesi veya sonda kullanımı varsa mutlaka belirtilmelidir.
5. Yönetmelik Hükümlerine Atıf Yapın: Erişkin Engellilik Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesindeki 'Tam Bağımlı' tanımına atıf yapılmalıdır.

5. İtiraz Süresi Kaçırılırsa Ne Yapılabilir? (6 Ay Kuralı)

30 günlük yasal itiraz süresi kaçırıldığında rapor hukuken kesinleşir. Bu durumda aynı tanıyla yeniden rapor alabilmek için rapor tarihinden itibaren en az 6 ay geçmesi gerekir. Ancak hastanın sağlık durumunda ani bir operasyon, inme veya travma gibi belirgin kötüleşme meydana gelmişse, güncel uzman hekim epikrizi ile 6 ay dolmadan da İl Sağlık Müdürlüğü onayıyla erken başvuru yapılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Rapor oranım %92 ancak raporda 'Kısmi Bağımlı' yazıyor, evde bakım maaşı alabilir miyim?

Hayır. Engellilik oranı %92 olsa dahi raporda 'Tam Bağımlı: EVET' yazmadıkça evde bakım aylığı bağlanmaz. İl Sağlık Müdürlüğüne itiraz edilmesi gerekir.

İl Sağlık Müdürlüğü itiraz başvurusu ücretli midir?

Hayır. İl Sağlık Müdürlüğü sevki ile yapılan ikinci hastane ve hakem hastane muayeneleri Sağlık Bakanlığı mevzuatı uyarınca tamamen ücretsizdir.

Hakem hastane kararına karşı mahkemeye gidilebilir mi?

Evet. Hakem hastane kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesi'nde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açılabilir.

İtiraz sürecinde evde bakım maaşı geriye dönük ödenir mi?

Hakem hastaneden lehe 'Tam Bağımlı' kararı çıktığında, başvuru ve itiraz tarihinden itibaren biriken tüm maaşlar geriye dönük toplu olarak ödenir.