ÇÖZGER Dereceleri ve Evde Bakım Karşılıkları (2026 ÖGV, BÖGV, ÇİÖGV Tablosu)

ÇÖZGER dereceleri (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu kademeleri); 18 yaşın altındaki özel gereksinimli çocukların evde bakım maaşı, ÖTV muafiyetli araç alımı, engelli yakını aylığı ve özel eğitim desteklerinden hangi düzeyde yararlanabileceğini belirleyen resmi yasal sınıflandırmadır.

Çocuk raporlarında yüzde (%) oranı yazmadığı için ailelerin en çok zorlandığı konu, raporda yer alan ÖGV, BÖGV, ÇİÖGV ve ÖKGV gibi kısaltmaların ne anlama geldiği ve hangi sosyal hakları sağladığıdır. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde ÇÖZGER derecelerinin tüm karşılıklarını tablo halinde inceleyelim.

1. ÇÖZGER Dereceleri Nelerdir? (Tüm Kısaltmalar ve Yüzde Karşılıkları)

Sağlık Bakanlığı ÇÖZGER Yönetmeliği uyarınca çocukların özel gereksinimleri 7 ana grupta derecelendirilir:

• 1. Derece - ÖGV (Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin raporundaki %20 - %39 oranına karşılık gelir. Hafif düzey fonksiyon desteği gerektirir.
• 2. Derece - HDÖGV (Hafif Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %40 - %49 dilimidir.
• 3. Derece - ODÖGV (Orta Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %50 - %59 dilimine eşdeğerdir.
• 4. Derece - İDÖGV (İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %60 - %69 dilimine denk gelir.
• 5. Derece - ÇİÖGV (Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %70 - %79 dilimidir. Çocuğun günlük öz bakımında sürekli desteğe muhtaç olduğunu belgeler.
• 6. Derece - BÖGV (Belirgin Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %80 - %89 dilimidir. Ağır bağımlılık düzeyidir.
• 7. Derece - ÖKGV (Özel Koşul Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %90 ve üzeri dilimine eşittir. En yüksek gereksinim kademesidir.

2. Hangi ÇÖZGER Derecesi Evde Bakım Parası Bağlatır?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ödenen Evde Bakım Maaşı alabilmek için çocuğun ÇÖZGER raporunda şu 3 dereceden birinin bulunması ve raporda 'Evet' olarak onaylanması şarttır:

1. ÇİÖGV (Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır) → Evde Bakım Hakkı VAR.
2. BÖGV (Belirgin Özel Gereksinimi Vardır) → Evde Bakım Hakkı VAR.
3. ÖKGV (Özel Koşul Gereksinimi Vardır) → Evde Bakım Hakkı VAR.

DİKKAT: Çocuğun raporunda ÖGV, HDÖGV, ODÖGV veya İDÖGV yazıyorsa, hane geliri ne kadar düşük olursa olsun Evde Bakım Maaşı bağlanmaz. Çünkü bu 4 kademe 'ağır bağımlı' sayılmaz.

3. ÇÖZGER Derecelerinin Karşılaştırmalı Yasal Haklar Matrisi

ÇÖZGER derecelerinin devlet destekleri ve muafiyetler karşısındaki durumunu gösteren semantik mevzuat tablosu:

4. ÇÖZGER ile ÖTV Muafiyetli Sıfır Araç Alım Şartları

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) Özel Tüketim Vergisi tebliğlerine göre ÇÖZGER raporuyla araç alım kuralları şöyledir:

• Koşulsuz ÖTV Muafiyeti: Raporda ÖKGV (Özel Koşul Gereksinimi Vardır) veya BÖGV (Belirgin Özel Gereksinimi Vardır) yazıyorsa, çocuk adına anne/baba tarafından 2026 yılı yasal üst sınırına kadar herhangi bir tertibat aranmaksızın ÖTV'siz araç alınabilir.
• Ortopedik Engellilik Durumu: Eğer raporda ÇİÖGV veya alt kademeler varsa ancak raporda 'Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir' ibaresi yer alıyorsa, özel tertibat takılmak şartıyla muafiyet uygulanabilir.

5. 2022 Engelli Yakını Aylığında ÇÖZGER Derecelerinin Rolü

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) tarafından 18 yaş altı engelli çocuğu olan sigortasız ve muhtaç ailelere ödenen aylıkta kademeler şöyledir:

1. HDÖGV, ODÖGV ve İDÖGV Dereceleri (%40 - %69 Grubu): 1. kademe engelli aylığı tutarında ödeme yapılır.
2. ÇİÖGV, BÖGV ve ÖKGV Dereceleri (%70 ve Üzeri Grubu): En yüksek kademe olan %70 üzeri engelli aylığı tutarında nakdi yardım bağlanır.

6. Raporda 'ÇİÖGV' Olmasına Rağmen Evde Bakım Neden Reddedilir?

Bazen raporda ÇİÖGV veya BÖGV yazmasına rağmen Sosyal Hizmet Merkezleri başvuruyu reddedebilir. Bunun başlıca 2 yasal sebebi vardır:

• 1. Gelir Kriteri Aşımı: Hanede kişi başına düşen aylık net gelirin 2026 yılı sınırı olan 18.736 TL'yi geçmesi durumunda rapor derecesi ne olursa olsun maaş bağlanmaz.
• 2. Heyet Sosyal İnceleme Raporu: Eve gelen sosyal hizmet uzmanları, çocuğun kendi öz bakımını akranları düzeyinde yapabildiğini tespit ederse bakım raporu olumsuz sonuçlanabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

ÇÖZGER raporunda ÖGV yazıyor, evde bakım maaşı alabilir miyiz?

Hayır. 'Özel Gereksinimi Vardır' (ÖGV) derecesi hafif düzey kabul edildiğinden evde bakım maaşı kriterini karşılamaz.

BÖGV derecesi ile ÖTV'siz araç alınabilir mi?

Evet. Belirgin Özel Gereksinimi Vardır (BÖGV) derecesi %80-89 oranına denk geldiği ve ağır düzey sayıldığı için ÖTV muafiyetli sıfır araç alımında geçerlidir.

ÇİÖGV derecesi yetişkinlerde hangi yüzdeye denk gelir?

ÇİÖGV (Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır), erişkin engelli sağlık kurulu cetvelinde %70 ile %79 arasındaki orana tekabül eder.

ÇÖZGER derecesine itiraz edip yükseltmek mümkün müdür?

Evet. Rapor tebliğinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğüne itiraz dilekçesi vererek başka bir yetkili hastanede yeniden muayene talep edebilirsiniz.

ÖKGV derecesi olan çocuk için hem evde bakım hem 2022 aylığı aynı anda alınabilir mi?

Hanenin kişi başı gelir şartları her iki yardım için de ayrı ayrı sağlanıyorsa, yasal olarak evde bakım maaşı ve 18 yaş altı engelli yakını aylığı aynı anda alınabilir.

ÇÖZGER raporundaki dereceler MEB özel eğitim desteğini etkiler mi?

HDÖGV ve üzeri tüm derecelerde RAM (Rehberlik Araştırma Merkezi) raporu ile devlet destekli ücretsiz özel eğitim ve rehabilitasyon hizmeti alınabilir.