ÇÖZGER Dereceleri ve Evde Bakım Karşılıkları (2026 ÖGV, BÖGV, ÇİÖGV Tablosu)

ÇÖZGER dereceleri (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu kademeleri); 18 yaşın altındaki özel gereksinimli çocukların evde bakım maaşı, ÖTV muafiyetli araç alımı, engelli yakını aylığı ve özel eğitim desteklerinden hangi düzeyde yararlanabileceğini belirleyen resmi yasal sınıflandırmadır.

Çocuk raporlarında yüzde (%) oranı yazmadığı için ailelerin en çok zorlandığı konu, raporda yer alan ÖGV, BÖGV, ÇİÖGV ve ÖKGV gibi kısaltmaların ne anlama geldiği ve hangi sosyal hakları sağladığıdır. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde ÇÖZGER derecelerinin tüm karşılıklarını tablo halinde inceleyelim.

ÇÖZGER Dereceleri Nelerdir? (Tüm Kısaltmalar ve Yüzde Karşılıkları)

Sağlık Bakanlığı ÇÖZGER Yönetmeliği uyarınca çocukların özel gereksinimleri 7 ana grupta derecelendirilir:

• 1. Derece - ÖGV (Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin raporundaki %20 - %39 oranına karşılık gelir. Hafif düzey fonksiyon desteği gerektirir.
• 2. Derece - HDÖGV (Hafif Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %40 - %49 dilimidir.
• 3. Derece - ODÖGV (Orta Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %50 - %59 dilimine eşdeğerdir.
• 4. Derece - İDÖGV (İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %60 - %69 dilimine denk gelir.
• 5. Derece - ÇİÖGV (Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %70 - %79 dilimidir. Çocuğun günlük öz bakımında sürekli desteğe muhtaç olduğunu belgeler.
• 6. Derece - BÖGV (Belirgin Özel Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %80 - %89 dilimidir. Ağır bağımlılık düzeyidir.
• 7. Derece - ÖKGV (Özel Koşul Gereksinimi Vardır): Erişkin tablosundaki %90 ve üzeri dilimine eşittir. En yüksek gereksinim kademesidir.

Hangi ÇÖZGER Derecesi Evde Bakım Parası Bağlatır?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ödenen Evde Bakım Maaşı alabilmek için çocuğun ÇÖZGER raporunda şu 3 dereceden birinin bulunması ve raporda 'Evet' olarak onaylanması şarttır:

1. ÇİÖGV (Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır) → Evde Bakım Hakkı VAR.
2. BÖGV (Belirgin Özel Gereksinimi Vardır) → Evde Bakım Hakkı VAR.
3. ÖKGV (Özel Koşul Gereksinimi Vardır) → Evde Bakım Hakkı VAR.

DİKKAT: Çocuğun raporunda ÖGV, HDÖGV, ODÖGV veya İDÖGV yazıyorsa, hane geliri ne kadar düşük olursa olsun Evde Bakım Maaşı bağlanmaz. Çünkü bu 4 kademe 'ağır bağımlı' sayılmaz.

ÇÖZGER Derecelerinin Karşılaştırmalı Yasal Haklar Matrisi

ÇÖZGER derecelerinin devlet destekleri ve muafiyetler karşısındaki durumunu gösteren semantik mevzuat tablosu:

ÇÖZGER ile ÖTV Muafiyetli Sıfır Araç Alım Şartları

Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) Özel Tüketim Vergisi tebliğlerine göre ÇÖZGER raporuyla araç alım kuralları şöyledir:

• Koşulsuz ÖTV Muafiyeti: Raporda ÖKGV (Özel Koşul Gereksinimi Vardır) veya BÖGV (Belirgin Özel Gereksinimi Vardır) yazıyorsa, çocuk adına anne/baba tarafından 2026 yılı yasal üst sınırına kadar herhangi bir tertibat aranmaksızın ÖTV'siz araç alınabilir.
• Ortopedik Engellilik Durumu: Eğer raporda ÇİÖGV veya alt kademeler varsa ancak raporda 'Sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir' ibaresi yer alıyorsa, özel tertibat takılmak şartıyla muafiyet uygulanabilir.

2022 Engelli Yakını Aylığında ÇÖZGER Derecelerinin Rolü

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV) tarafından 18 yaş altı engelli çocuğu olan sigortasız ve muhtaç ailelere ödenen aylıkta kademeler şöyledir:

1. HDÖGV, ODÖGV ve İDÖGV Dereceleri (%40 - %69 Grubu): 1. kademe engelli aylığı tutarında ödeme yapılır.
2. ÇİÖGV, BÖGV ve ÖKGV Dereceleri (%70 ve Üzeri Grubu): En yüksek kademe olan %70 üzeri engelli aylığı tutarında nakdi yardım bağlanır.

Raporda 'ÇİÖGV' Olmasına Rağmen Evde Bakım Neden Reddedilir?

Bazen raporda ÇİÖGV veya BÖGV yazmasına rağmen Sosyal Hizmet Merkezleri başvuruyu reddedebilir. Bunun başlıca 2 yasal sebebi vardır:

• 1. Gelir Kriteri Aşımı: Hanede kişi başına düşen aylık net gelirin 2026 yılı sınırı olan 18.736 TL'yi geçmesi durumunda rapor derecesi ne olursa olsun maaş bağlanmaz.
• 2. Heyet Sosyal İnceleme Raporu: Eve gelen sosyal hizmet uzmanları, çocuğun kendi öz bakımını akranları düzeyinde yapabildiğini tespit ederse bakım raporu olumsuz sonuçlanabilir.

ÇÖZGER 7 Gereksinim Kademesi ve Sağladığı Kamusal Haklar

Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporunda (ÇÖZGER) yer alan derecelendirmeler, çocuğun fonksiyonel kısıtlılık seviyesine göre 7 farklı kategoride tanımlanmıştır. Ailelerin en çok mağduriyet yaşadığı konu, bu kategorilerin hangi kamusal hakları doğurduğunu bilmemelerinden kaynaklanmaktadır. Aşağıdaki tabloda ÇÖZGER kademelerinin evde bakım, 2022 maaşı, ÖTV muafiyeti ve özel eğitim hakları eksiksiz listelenmiştir:

BÖGV ve ÖKGV Arasındaki Kritik Çizgi: BÖGV Neden Evde Bakım Alamaz?

Uygulamada ailelerin en çok itiraz ettiği husus, ÇÖZGER raporunda 'Belirgin Düzeyde Özel Gereksinim (BÖGV)' yazmasına rağmen evde bakım maaşının reddedilmesidir. BÖGV eski sistemde %80 ile %89 arasındaki çok ağır bir engele karşılık gelmektedir. Ancak 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun açık hükmü gereğince, evde bakım parası yalnızca 'Tam Bağımlı' bireyler için öngörülmüştür. ÇÖZGER Yönetmeliğinin intibak cetvelinde ise yalnızca 7. kademe olan ÖKGV ifadesi 'Tam Bağımlı' kavramına denk sayılmıştır.

Bu sebeple BÖGV alan bir çocuk 2022 engelli aylığını en üst kademeden (%70 ve üzeri baremden) alabilmekte ve ücretsiz özel eğitim hakkından sonuna kadar yararlanabilmekte; ancak evde bakım maaşı alamamaktadır. Eğer çocuğun durumu fiilen başkasının tam ve sürekli yardımını gerektiriyorsa (beslenemiyor, yürüyemiyor veya nöbet geçiriyorsa), aile vakit kaybetmeksizin rapor kararına itiraz ederek ÖKGV tescili istemelidir.

İl Sağlık Müdürlüğüne ÇÖZGER İtiraz Dilekçesi

Eski Engelli Sağlık Kurulu Raporlarının ÇÖZGER Dönemindeki Geçerliliği

20 Şubat 2019 tarihinden önce 18 yaş altı çocuklar adına alınmış olan eski tip sağlık kurulu raporları, raporda belirtilen geçerlilik süresi (örneğin 2 yıl veya 3 yıl) boyunca geçerliliğini korur. Eğer eski raporda 'Ağır Engelli: Evet' ibaresi bulunuyorsa, rapor süresi bitene kadar evde bakım aylığı kesintisiz ödenmeye devam eder.

Ancak eski raporun süresi bittiğinde veya yenileme başvurusu yapıldığında hastane artık eski formatta rapor düzenleyemez; zorunlu olarak ÇÖZGER raporu tanzim eder. Yeni düzenlenen ÇÖZGER raporunda 'Özel Koşul Gereksinimi Var (ÖKGV)' ibaresi yer almazsa, eski rapordaki 'Ağır Engelli' ibaresi kazanılmış hak sayılmaz ve bakım maaşı mevzuat gereğince durdurulur. Bu nedenle rapor yenileme sürecinde çocuğun bağımlılık durumu hekimlere çok detaylı anlatılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

ÇÖZGER derecelerinden hangisi evde bakım maaşı alabilir?

Yalnızca 7. derece olan 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)' kararı evde bakım maaşı bağlanmasını sağlar.

BÖGV (Belirgin Düzeyde) raporu ile evde bakım maaşı alınır mı?

Hayır. BÖGV eski sistemde %80-%89 oranına karşılık gelse de mevzuat intibakında tam bağımlı sayılmadığından evde bakım maaşı bağlanmaz.

ÇÖZGER raporu ile ÖTV muafiyetli araç alınabilir mi?

Evet. Raporda 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)' yazması durumunda %90 ve üzeri engelli kabul edilerek ÖTV muafiyetli araç satın alınabilir.

Çocuğun raporuna itiraz süresi kaç gündür?

ÇÖZGER raporuna itiraz süresi raporun e-Devlet veya e-Rapor sistemine tescil edildiği tarihten itibaren 30 gündür.

ÇÖZGER raporu özel eğitim ücretini karşılar mı?

Evet. 1. kademeden itibaren (ÖGV ve üzeri) tüm ÇÖZGER raporları RAM onayından sonra MEB destekli özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden ücretsiz seans hakkı sağlar.