Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardımı (ŞEY / ŞSY) Nedir? Kimler Alabilir? 2026 Rehberi

Türkiye'de yoksulluk döngüsünü nesiller arası aktarımdan kurtarmanın en etkili sosyal politika araçlarından biri Şartlı Nakit Transferi (ŞNT) modelidir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Sosyal Yardımlar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Şartlı Eğitim Yardımı (ŞEY) ve Şartlı Sağlık Yardımı (ŞSY); ekonomik yoksunluk nedeniyle çocuklarını okula gönderemeyen veya temel sağlık kontrollerini yaptıramayan hanelere düzenli nakit takviyesi sağlayan stratejik bir sosyal koruma kalkanıdır. Bu destek programının en belirgin özelliği "şartlı" olmasıdır; yani aileye yapılan ödeme doğrudan çocuğun okula kesintisiz devam etmesine (aylık en fazla 4 gün mazeretsiz devamsızlık) veya bebeklik-çocukluk dönemi aşı ve sağlık takiplerinin Sağlık Bakanlığı protokollerine uygun biçimde eksiksiz yapılmasına bağlanmıştır. 2026 yılı memur maaş katsayısı ve sosyal yardım bütçesi doğrultusunda güncellenen ödeme tutarları, özellikle kız çocuklarının okullaşma oranını artırmak üzere pozitif ayrımcılık içermektedir. Bu otoriter kılavuzda; ŞEY ve ŞSY'nin yasal dayanakları, hane geliri muhtaçlık simülasyonu, 2026 ödeme katsayıları tablosu, devamsızlık veya aşı aksaması nedeniyle kesilen maaşların yeniden bağlanması için resmi dilekçe taslağı ve tüm operasyonel detaylar ele alınmıştır.

1. Hukuki Altyapı: 3294 Sayılı Kanun ve Sosyal Yardımlar Mevzuatı

Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardımları, 3294 Sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu'nun Ek Maddeleri ile Sosyal Yardımlar Yönetmeliği amir hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Kanun koyucu, dar gelirli vatandaşların temel yaşam gereksinimlerini karşılarken çocukların insani gelişimini teminat altına almayı devletin asli görevi saymıştır.

Programın uygulanmasında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı; Milli Eğitim Bakanlığı (e-Okul veri tabanı) ve Sağlık Bakanlığı (Halk Sağlığı Yönetim Sistemi - HSYS) ile tam entegre çalışmaktadır. 3294 sayılı mevzuat gereğince, ödemeler kural olarak doğrudan çocuğun fiili bakımını üstlenen anne adına PTT hesaplarına aktarılır. Annenin vefat etmiş olması, haneyi terk etmesi veya gaipliği hallerinde ödeme babaya; her iki ebeveynin de bulunmadığı durumlarda ise Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre atanmış kanuni vasiye yapılmaktadır.

2. Gelir Kriteri ve Matematiksel Hane Geliri Simülasyonu

ŞEY ve ŞSY programlarına hak kazanabilmenin ilk ve en temel şartı, hanede kişi başına düşen aylık gelirin yasal muhtaçlık sınırının altında kalmasıdır. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) Mütevelli Heyetleri, gelir tespitinde Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (BSYBS) üzerinden ailenin gayrimenkul, araç, mevduat ve sigorta kayıtlarını tarar.

2026 Yılı Muhtaçlık Kriteri Formülü:
Kişi Başına Düşen Aylık Gelir = (Haneye Giren Toplam Resmi Net Gelir) ÷ (Hanedeki Birey Sayısı)
Yasal Üst Sınır = 2026 Net Asgari Ücret (22.104 TL) ÷ 3 = 7.368,00 TL

Örnek Aile Simülasyonu ve Aylık / 2 Aylık Toplam Destek Hesabı:

• Hane Profili: 5 kişilik bir aile. Anne (ev hanımı, geliri yok), baba (düzensiz gündelik işlerde çalışıyor, resmi SGK kaydı yok, aylık ortalama beyan geliri: 14.500 TL), 1 kız çocuğu (lise 2. sınıf öğrencisi), 1 erkek çocuğu (ilkokul 3. sınıf öğrencisi) ve 1 bebek (1.5 yaşında düzenli aşı takibinde).
• Hane Kişi Başı Gelir Kontrolü: 14.500 TL ÷ 5 kişi = 2.900 TL. Bu tutar 7.368,00 TL olan yasal sınırın çok altında olduğundan aile ŞEY ve ŞSY'den tam kapsamlı yararlanır.
• Hak Edilen Aylık Destek Kalemleri (2026 Katsayıları):
  • Lise Kız Öğrenci ŞEY Desteği: 330 TL / Ay
  • İlköğretim Erkek Öğrenci ŞEY Desteği: 180 TL / Ay
  • 0-6 Yaş Çocuk ŞSY Sağlık Takip Desteği: 200 TL / Ay
• Aylık Toplam Yardım Tutarı: 330 TL + 180 TL + 200 TL = 710 TL / Ay
• 2 Aylık Dönemsel PTT Ödeme Tutarı: 710 TL × 2 ay = 1.420 TL. (ŞEY ve ŞSY ödemeleri iki ayda bir çift aylarda toplu olarak hak sahibi annenin hesabına yatar).

Engelli aile bireyinizin bulunması durumunda diğer desteklerle karşılaştırma yapmak için sitemizdeki Evde Bakım Maaşı Gelir Sınırı Hesaplama rehberinden faydalanabilirsiniz.

3. 2026 ŞEY ve ŞSY Güncel Ödeme Tutarları ve Uyulması Gereken Şartlar Matrisi

Aşağıdaki semantik tablo, 2026 yılı itibarıyla Şartlı Eğitim Yardımı ve Şartlı Sağlık Yardımı kapsamındaki tüm kategorileri, hak sahiplerine ödenen aylık tutarları ve ödemenin kesilmemesi için uyulması zorunlu şartları göstermektedir:

4. Adım Adım e-Devlet Başvuru ve PTT Ödeme Krokisi

ŞEY ve ŞSY başvuruları elektronik ortamda dakikalar içinde gerçekleştirilebilmektedir. Başvuru süreci şu adımlarla ilerler:

1. 1. Adım: e-Devlet Üzerinden Başvuru: Anne, T.C. kimlik numarası ile turkiye.gov.tr sistemine girerek "Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı - Sosyal Yardım Başvuru Hizmeti" ekranını açar. Formda çocukların eğitim ve sağlık durumu işaretlenir.
2. 2. Adım: SYDV Dosya Açılışı ve İnceleme: İkamet edilen ilçe kaymakamlığı bünyesindeki SYDV, ailenin 3294 sayılı kanun kapsamındaki gelir ve mülkiyet durumunu sistemden doğrular. Gerek duyulursa hane ziyareti yapılır.
3. 3. Adım: e-Okul ve HSYS Otomatik Sistem Entegrasyonu: Onaylanan dosyada yer alan öğrencilerin okul devam durumu her ay MEB e-Okul'dan; 0-6 yaş bebeklerin muayene verileri ise Aile Hekimliği Bilgi Sistemi'nden otomatik olarak BSYBS'ye çekilir. Velinin her ay okula veya sağlık ocağına gidip evrak almasına gerek yoktur.
4. 4. Adım: PTT Ödeme Takvimi ve Nakit Çekim: Ödemeler Ocak, Mart, Mayıs, Temmuz, Eylül ve Kasım aylarının son haftasında hak sahibi annenin T.C. kimlik numarasının son hanesine göre kademeli olarak PTT şubelerine aktarılır. PTTKart sahibi olan anneler herhangi bir PTT ATM'sinden sıra beklemeden parasını çekebilir.

5. Devamsızlık veya Sistem Hatası Nedeniyle Kesilen Maaş İçin İtiraz Dilekçesi

Öğrencinin raporlu olduğu günlerin e-Okul'a mazeretli işlenmemesi veya aile hekimliği sisteminde yaşanan aksaklıklar sebebiyle ŞEY/ŞSY ödemesi kesilen annelerin vereceği itiraz dilekçesi örneği: