ÇÖZGER Raporu Nedir? Nasıl Alınır? (2026 Çocuklar İçin Özel Gereksinim Kılavuzu)

ÇÖZGER raporu (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu); 18 yaşını doldurmamış (0-18 yaş arası) çocukların sağlık, rehabilitasyon, özel eğitim, sosyal yardım ve yasal haklardan yararlanabilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurulları tarafından düzenlenen resmi belgedir.

20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik' ile birlikte, çocuklarda eski usul engellilik yüzdesi (%40, %70 vb.) uygulaması tamamen kaldırılmış, yerine çocuğun gelişimsel ve günlük yaşam ihtiyaçlarını esas alan modern ÇÖZGER sistemi getirilmiştir.

ÇÖZGER Raporu Nedir ve Kimlere Verilir?

ÇÖZGER raporu, doğuştan veya sonradan ortaya çıkan kronik hastalıklar, genetik sendromlar, otizm spektrum bozukluğu, serebral palsi, zihinsel veya bedensel fonksiyon kayıpları yaşayan tüm çocukların gereksinimlerini tespit eder. Bu rapor bir 'engel yüzdesi' belirtmek yerine, çocuğun akranlarına göre ne düzeyde desteğe ve bakıma ihtiyaç duyduğunu ölçer.

• Yaş Sınırı: Doğumdan itibaren 18 yaşını doldurmamış (17 yaş 364 gün) tüm çocuklar için düzenlenir.
• Bireysel Değerlendirme: Çocuk gelişim uzmanı, çocuk nörolojisi, çocuk psikiyatrisi, göz, KBB, ortopedi ve fizik tedavi gibi multidisipliner uzman hekimler tarafından hazırlanır.
• Hak Sağlayıcı Nitelik: Rapor; evde bakım maaşı, SED yardımı, 2022 engelli yakını aylığı, RAM (Rehberlik Araştırma Merkezi) özel eğitim desteği ve ÖTV muafiyeti gibi tüm yasal hakların anahtarıdır.

ÇÖZGER Raporu ile Erişkin Engelli Raporu Arasındaki Temel Farklar

Erişkin engelli sağlık kurulu raporları ile çocuklara verilen ÇÖZGER raporu mevzuatta kesin çizgilerle birbirinden ayrılmıştır:

ÇÖZGER Raporu Dereceleri ve Anlamları (7 Kademeli Tablo)

ÇÖZGER raporunda yüzde (%) yer almaz. Bunun yerine çocuğun durumuna göre aşağıdaki 7 yasal dereceden biri verilir:

1. Özel Gereksinimi Vardır (ÖGV): Hafif düzeyde desteğe ihtiyaç duyan çocukları kapsar (Erişkin tablosunda %20 - %39 aralığına denk gelir).
2. Hafif Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (HDÖGV): Akranlarına göre belirli alanlarda desteğe ihtiyaç duyar (%40 - %49 karşılığıdır).
3. Orta Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (ODÖGV): Düzenli eğitsel ve medikal destek gerekir (%50 - %59 karşılığıdır).
4. İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (İDÖGV): Ciddi düzeyde fonksiyon kısıtlılığı mevcuttur (%60 - %69 karşılığıdır).
5. Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (ÇİÖGV): Günlük yaşam aktivitelerinde sürekli başkasının yardımına ihtiyaç duyar (%70 - %79 karşılığıdır; Evde bakım maaşı alma hakkı doğurur).
6. Belirgin Özel Gereksinimi Vardır (BÖGV): Ağır düzeyde kısıtlılığı ifade eder (%80 - %89 karşılığıdır; Evde bakım maaşı ve ÖTV muafiyeti sağlar).
7. Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV): En yüksek bağımlılık derecesidir (%90 ve üzeri karşılığıdır; Evde bakım maaşı ve koşulsuz ÖTV muafiyeti sağlar).

Kritik Mevzuat Notu: 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu uyarınca; bir çocuğun evde bakım maaşı alabilmesi için ÇÖZGER raporunda ÇİÖGV, BÖGV veya ÖKGV ifadelerinden en az birinin bulunması ve raporda 'Evet' işaretli olması zorunludur.

ÇÖZGER Raporu Nasıl Alınır? (Adım Adım Başvuru Süreci)

Çocuğunuz için ÇÖZGER raporu alma süreci şu sıralı adımlardan oluşur:

1. MHRS veya ALO 182 Randevusu: Sağlık Bakanlığı MHRS sistemi üzerinden 'Sağlık Kurulu' veya 'ÇÖZGER Yetkili Hastaneler' bölümünden randevu alınır.
2. Gerekli Evrakların Hazırlanması: Çocuğun kimlik belgesi, 2 adet biyometrik fotoğraf, varsa önceki epikriz raporları, tahliller, genetik test sonuçları ve uzman doktor muayene notları bir dosyada toplanır.
3. Poliklinik Muayeneleri: Randevu günü ilgili tüm çocuk branş hekimleri (Çocuk Nörolojisi, Çocuk Psikiyatrisi, Göz, Ortopedi vb.) çocuğu muayene eder ve sisteme görüşlerini girer.
4. Sağlık Kurulu Heyetine Giriş: Belirlenen heyet gününde çocuk kurula çıkarılır ve heyet değerlendirmesini tamamlar.
5. e-Devlet Üzerinden Raporun Onaylanması: Rapor başhekim onayından sonra e-Rapor Sistemi üzerinden e-Devlet'e yüklenir ve barkodlu çıktısı alınabilir.

ÇÖZGER Raporunun Sağladığı Yasal Haklar ve Destekler

ÇÖZGER raporu onaylanan aileler, rapordaki dereceye bağlı olarak Türkiye Cumhuriyeti genelinde şu haklardan faydalanır:

• Evde Bakım Maaşı: ÇİÖGV, BÖGV veya ÖKGV derecelerine sahip çocuklar için hanede kişi başı gelir 18.736 TL'nin altındaysa aylık düzenli bakım maaşı ödenir.
• Özel Eğitim ve Rehabilitasyon (RAM Desteği): Çocuğun durumuna göre aylık 8 seans bireysel, 4 seans grup özel eğitim ücreti Milli Eğitim Bakanlığı tarafından karşılanır.
• 18 Yaş Altı Engelli Yakını Aylığı (2022 Aylığı): Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) üzerinden sigortasız ve muhtaç ailelere ödenen nakdi destek.
• ÖTV Muafiyetli Araç Alımı: ÖKGV veya BÖGV derecesine sahip çocukların anne/babası, 2026 yılı üst limitine kadar ÖTV'siz sıfır araç satın alabilir.
• Kamusal İndirimler: Su faturasında %50 indirim, Türk Telekom/internet indirimleri, THY uçak biletlerinde %25 indirim ve şehir içi toplu taşımadan ücretsiz yararlanma.

ÇÖZGER Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?

Eğer verilen ÇÖZGER derecesinin çocuğun mevcut durumunu yansıtmadığını veya eksik değerlendirildiğini düşünüyorsanız yasal itiraz hakkınız mevcuttur:

1. Raporun sisteme düşüş veya tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde İl Sağlık Müdürlüğüne yazılı dilekçe ile başvurulur.
2. İl Sağlık Müdürlüğü sizi aynı ildeki başka bir yetkili hastaneye (İkinci Hastane) sevk eder.
3. İkinci hastane aynı kararı verirse rapor kesinleşir. Farklı bir derece verirse dosya Hakem Hastaneye gönderilir ve Hakem Hastanenin vereceği karar nihai olur.

ÇÖZGER Raporu Nedir? 2019 Yönetmeliği ve Yasal Çerçevesi

20 Şubat 2019 tarihli ve 30692 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 'Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik' ile 18 yaşını doldurmamış çocuklar için eski yüzdelik (%) engelli sağlık kurulu raporları tamamen yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni sistemde çocukların gelişimsel potansiyellerini etiketlememek ve pedagojik desteklerini artırmak amacıyla yüzdelik engel oranı yerine ÇÖZGER (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu) ve 7 kademeli gereksinim derecelendirmesi getirilmiştir.

ÇÖZGER raporu, çocuğun sadece tıbbi teşhisini değil; bilişsel, motor, dil ve öz bakım alanlarındaki destek ihtiyaçlarını çok disiplinli çocuk sağlık kurulu marifetiyle ortaya koyar. Bu rapor; evde bakım aylığı, engelli yakını aylığı (2022 maaşı), MEB Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Desteği, RAM yönlendirmesi ve ÖTV muafiyetli araç alımı gibi tüm kamusal hakların anahtarı niteliğindedir.

ÇÖZGER Raporu ile Evde Bakım Parası Bağlantısı: ÖKGV Şartı

2828 Sayılı Kanun Ek 7. maddesi uyarınca 18 yaşından küçük engelli çocuklar için evde bakım aylığı bağlanabilmesinin tek şartı, ÇÖZGER raporunun sonuç bölümünde açıkça 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)' ifadesinin yer almasıdır. Çocuğun raporunda 'Belirgin Düzeyde (BÖGV)' veya 'Çok İleri Düzeyde (ÇİÖGV)' yazması halinde, eski mevzuattaki %80-%85 gibi yüksek oranlara tekabül etse dahi Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı evde bakım maaşı başvurusunu mevzuat gereği reddetmektedir.

Dolayısıyla çocuğunun öz bakımını (beslenme, giyinme, tuvalet, hareket) tek başına karşılayamayacak durumda olduğunu düşünen aileler, sağlık kurulunda ilgili çocuk branş hekimlerine (Çocuk Nörolojisi, Çocuk Psikiyatrisi vb.) çocuğun bağımlılık derecesini eksiksiz anlatmalı ve kurul kararında ÖKGV tescili sağlanmalıdır.

ÇÖZGER ile Rehberlik Araştırma Merkezi (RAM) ve Özel Eğitim Koordinasyonu

ÇÖZGER raporunun en kritik faydalarından biri de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Rehberlik ve Araştırma Merkezleri (RAM) üzerinden sağlanan ücretsiz özel eğitim hakkıdır. ÇÖZGER raporunda en az 1. kademe olan 'Özel Gereksinimi Var (ÖGV)' ibaresi dahi bulunan çocuklar için RAM tarafından Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu düzenlenir.

Bu rapor doğrultusunda özel gereksinimli çocukların ayda 8 seans bireysel ve 4 seans grup özel eğitim ve fizyoterapi giderleri Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden doğrudan ilgili rehabilitasyon merkezine ödenir; aileden hiçbir ek ücret talep edilemez. Ayrıca çocuğun okuluna veya rehabilitasyon merkezine ulaşımı için belediyeler ve MEB tarafından ücretsiz servis taşımacılığı tahsis edilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

ÇÖZGER raporunda hangi ibare evde bakım maaşı almayı sağlar?

18 yaş altı çocuklar için yalnızca 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV)' ibaresi evde bakım maaşı bağlanmasını sağlar. Bu ibare erişkindeki 'Tam Bağımlı' ifadesine eşdeğerdir.

ÇÖZGER raporu nereden alınır?

Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş, bünyesinde Çocuk Sağlık Kurulu bulunan Eğitim ve Araştırma Hastaneleri ile Şehir ve Üniversite Hastanelerinden MHRS üzerinden randevu alınarak temin edilir.

Çocuk 18 yaşını doldurduğunda ÇÖZGER raporuna ne olur?

Çocuk 18 yaşını doldurduğu gün ÇÖZGER raporunun geçerliliği sona erer. Bireyin derhal Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu (ESKR) almak üzere yeniden hastaneye başvurması zorunludur.

ÇÖZGER raporu için hastaneye ücret ödenir mi?

Hayır. Çocukların özel gereksinim raporları Sosyal Güvenlik Kurumu ve Sağlık Bakanlığı mevzuatı uyarınca tamamen ücretsiz düzenlenir, katkı payı alınmaz.

ÇÖZGER raporunda ÖKGV çıkmazsa ne yapılabilir?

Raporun e-Devlet'e düşmesinden itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğüne itiraz edilerek çocuğun başka bir yetkili hastaneye (Hakem Hastane) sevki talep edilebilir.