ÇÖZGER Raporu Nedir? Nasıl Alınır? (2026 Çocuklar İçin Özel Gereksinim Kılavuzu)

ÇÖZGER raporu (Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu); 18 yaşını doldurmamış (0-18 yaş arası) çocukların sağlık, rehabilitasyon, özel eğitim, sosyal yardım ve yasal haklardan yararlanabilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurulları tarafından düzenlenen resmi belgedir.

20 Şubat 2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 'Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik' ile birlikte, çocuklarda eski usul engellilik yüzdesi (%40, %70 vb.) uygulaması tamamen kaldırılmış, yerine çocuğun gelişimsel ve günlük yaşam ihtiyaçlarını esas alan modern ÇÖZGER sistemi getirilmiştir.

1. ÇÖZGER Raporu Nedir ve Kimlere Verilir?

ÇÖZGER raporu, doğuştan veya sonradan ortaya çıkan kronik hastalıklar, genetik sendromlar, otizm spektrum bozukluğu, serebral palsi, zihinsel veya bedensel fonksiyon kayıpları yaşayan tüm çocukların gereksinimlerini tespit eder. Bu rapor bir 'engel yüzdesi' belirtmek yerine, çocuğun akranlarına göre ne düzeyde desteğe ve bakıma ihtiyaç duyduğunu ölçer.

• Yaş Sınırı: Doğumdan itibaren 18 yaşını doldurmamış (17 yaş 364 gün) tüm çocuklar için düzenlenir.
• Bireysel Değerlendirme: Çocuk gelişim uzmanı, çocuk nörolojisi, çocuk psikiyatrisi, göz, KBB, ortopedi ve fizik tedavi gibi multidisipliner uzman hekimler tarafından hazırlanır.
• Hak Sağlayıcı Nitelik: Rapor; evde bakım maaşı, SED yardımı, 2022 engelli yakını aylığı, RAM (Rehberlik Araştırma Merkezi) özel eğitim desteği ve ÖTV muafiyeti gibi tüm yasal hakların anahtarıdır.

2. ÇÖZGER Raporu ile Erişkin Engelli Raporu Arasındaki Temel Farklar

Erişkin engelli sağlık kurulu raporları ile çocuklara verilen ÇÖZGER raporu mevzuatta kesin çizgilerle birbirinden ayrılmıştır:

3. ÇÖZGER Raporu Dereceleri ve Anlamları (7 Kademeli Tablo)

ÇÖZGER raporunda yüzde (%) yer almaz. Bunun yerine çocuğun durumuna göre aşağıdaki 7 yasal dereceden biri verilir:

1. Özel Gereksinimi Vardır (ÖGV): Hafif düzeyde desteğe ihtiyaç duyan çocukları kapsar (Erişkin tablosunda %20 - %39 aralığına denk gelir).
2. Hafif Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (HDÖGV): Akranlarına göre belirli alanlarda desteğe ihtiyaç duyar (%40 - %49 karşılığıdır).
3. Orta Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (ODÖGV): Düzenli eğitsel ve medikal destek gerekir (%50 - %59 karşılığıdır).
4. İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (İDÖGV): Ciddi düzeyde fonksiyon kısıtlılığı mevcuttur (%60 - %69 karşılığıdır).
5. Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır (ÇİÖGV): Günlük yaşam aktivitelerinde sürekli başkasının yardımına ihtiyaç duyar (%70 - %79 karşılığıdır; Evde bakım maaşı alma hakkı doğurur).
6. Belirgin Özel Gereksinimi Vardır (BÖGV): Ağır düzeyde kısıtlılığı ifade eder (%80 - %89 karşılığıdır; Evde bakım maaşı ve ÖTV muafiyeti sağlar).
7. Özel Koşul Gereksinimi Vardır (ÖKGV): En yüksek bağımlılık derecesidir (%90 ve üzeri karşılığıdır; Evde bakım maaşı ve koşulsuz ÖTV muafiyeti sağlar).

Kritik Mevzuat Notu: 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu uyarınca; bir çocuğun evde bakım maaşı alabilmesi için ÇÖZGER raporunda ÇİÖGV, BÖGV veya ÖKGV ifadelerinden en az birinin bulunması ve raporda 'Evet' işaretli olması zorunludur.

4. ÇÖZGER Raporu Nasıl Alınır? (Adım Adım Başvuru Süreci)

Çocuğunuz için ÇÖZGER raporu alma süreci şu sıralı adımlardan oluşur:

1. MHRS veya ALO 182 Randevusu: Sağlık Bakanlığı MHRS sistemi üzerinden 'Sağlık Kurulu' veya 'ÇÖZGER Yetkili Hastaneler' bölümünden randevu alınır.
2. Gerekli Evrakların Hazırlanması: Çocuğun kimlik belgesi, 2 adet biyometrik fotoğraf, varsa önceki epikriz raporları, tahliller, genetik test sonuçları ve uzman doktor muayene notları bir dosyada toplanır.
3. Poliklinik Muayeneleri: Randevu günü ilgili tüm çocuk branş hekimleri (Çocuk Nörolojisi, Çocuk Psikiyatrisi, Göz, Ortopedi vb.) çocuğu muayene eder ve sisteme görüşlerini girer.
4. Sağlık Kurulu Heyetine Giriş: Belirlenen heyet gününde çocuk kurula çıkarılır ve heyet değerlendirmesini tamamlar.
5. e-Devlet Üzerinden Raporun Onaylanması: Rapor başhekim onayından sonra e-Rapor Sistemi üzerinden e-Devlet'e yüklenir ve barkodlu çıktısı alınabilir.

5. ÇÖZGER Raporunun Sağladığı Yasal Haklar ve Destekler

ÇÖZGER raporu onaylanan aileler, rapordaki dereceye bağlı olarak Türkiye Cumhuriyeti genelinde şu haklardan faydalanır:

• Evde Bakım Maaşı: ÇİÖGV, BÖGV veya ÖKGV derecelerine sahip çocuklar için hanede kişi başı gelir 18.736 TL'nin altındaysa aylık düzenli bakım maaşı ödenir.
• Özel Eğitim ve Rehabilitasyon (RAM Desteği): Çocuğun durumuna göre aylık 8 seans bireysel, 4 seans grup özel eğitim ücreti Milli Eğitim Bakanlığı tarafından karşılanır.
• 18 Yaş Altı Engelli Yakını Aylığı (2022 Aylığı): Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) üzerinden sigortasız ve muhtaç ailelere ödenen nakdi destek.
• ÖTV Muafiyetli Araç Alımı: ÖKGV veya BÖGV derecesine sahip çocukların anne/babası, 2026 yılı üst limitine kadar ÖTV'siz sıfır araç satın alabilir.
• Kamusal İndirimler: Su faturasında %50 indirim, Türk Telekom/internet indirimleri, THY uçak biletlerinde %25 indirim ve şehir içi toplu taşımadan ücretsiz yararlanma.

6. ÇÖZGER Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?

Eğer verilen ÇÖZGER derecesinin çocuğun mevcut durumunu yansıtmadığını veya eksik değerlendirildiğini düşünüyorsanız yasal itiraz hakkınız mevcuttur:

1. Raporun sisteme düşüş veya tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde İl Sağlık Müdürlüğüne yazılı dilekçe ile başvurulur.
2. İl Sağlık Müdürlüğü sizi aynı ildeki başka bir yetkili hastaneye (İkinci Hastane) sevk eder.
3. İkinci hastane aynı kararı verirse rapor kesinleşir. Farklı bir derece verirse dosya Hakem Hastaneye gönderilir ve Hakem Hastanenin vereceği karar nihai olur.

Sıkça Sorulan Sorular

ÇÖZGER raporu ne kadar sürede çıkar?

Tüm poliklinik muayeneleri ve tahliller tamamlandıktan sonra heyet toplantısını takip eden 7 ila 15 gün içerisinde e-Devlet sistemine yüklenir.

ÇÖZGER raporu süreli mi verilir, sürekli mi?

Çocukların büyüme ve gelişim süreçleri dinamik olduğu için ÇÖZGER raporları genellikle 1, 2 veya 3 yıllık süreli olarak düzenlenir. Nadiren kalıcı anatomik kayıplarda sürekli ibaresi verilebilir.

18 yaşına girildiğinde ÇÖZGER raporu ne olur?

Çocuk 18 yaşını doldurduğu gün ÇÖZGER raporu hükümsüz kalır. Hakların kesilmemesi için 18 yaşına girmeden 3 ay önce Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu randevusu alınmalıdır.

ÇÖZGER raporunda hangi derece evde bakım maaşı bağlatır?

Raporda 'Çok İleri Düzeyde Özel Gereksinimi Vardır' (ÇİÖGV), 'Belirgin Özel Gereksinimi Vardır' (BÖGV) veya 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır' (ÖKGV) derecelerinden birinin yer alması gerekir.

ÇÖZGER raporu ücretli midir?

Devlet hastanelerinde çocukların özel gereksinim değerlendirmesi ve ilk rapor başvuruları Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamında ücretsizdir.

Özel kreş ve anaokulu desteği ÇÖZGER ile alınabilir mi?

Evet. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı özel kreşlerde her ilde belirli kontenjan dahilinde ÇÖZGER raporlu çocuklara ücretsiz bakım ve eğitim kontenjanı ayrılmaktadır.