THY ve Uçak Biletlerinde Engelli İndirimi Nasıl Uygulanır? (%20-%25 2026 Rehberi)

Türk Hava Yolları (THY) ve Türkiye'deki ticari havayolu şirketleri tarafından engelli yolculara sunulan bilet indirimleri, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) SHY-PASS Yolcu Hakları Yönetmeliği ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun prensipleri çerçevesinde yürütülen en önemli ulaşım kolaylıklarından biridir. 2026 yılı güncel THY yolcu tarifesi uyarınca; %40 ve üzeri engelli sağlık kurulu raporuna sahip vatandaşlarımız tüm iç hat uçuşlarında net baz ücret üzerinden %20 indirim, Türkiye çıkışlı dış hat uçuşlarında ise %25 indirim hakkına sahiptir. Ayrıca raporunda 'Ağır Engelli' ibaresi bulunan yolcuların refakatçileri de aynı oranda indirimden yararlanabilmektedir.

Ancak uçak biletlerindeki engelli indiriminin hesaplanmasında yolcuların en sık yanıldığı husus; indirimin biletin toplam satış tutarına (vergiler, yakıt harcı ve hizmet bedelleri dahil) değil, yalnızca havayolunun 'Net Baz Ücreti' üzerine uygulanmasıdır. Ek olarak Miles&Smiles profilinde engelli belgesi teyit edilmemiş yolcular internet üzerinden indirimli bilet kesememekte; havalimanı tekerlekli sandalye (PRM) asistanlık kodlarının doğru bildirilmemesi ise uçuş öncesi ciddi mağduriyetlere yol açabilmektedir. Bu kapsamlı rehberde; 2026 yılı THY, AJet, Pegasus ve SunExpress engelli indirim kurallarını, somut bilet fiyatı hesaplama simülasyonunu, havayolları karşılaştırma matrisini, Miles&Smiles dijital tescil adımlarını ve hizmet aksamalarında havayoluna sunulacak resmi tazminat dilekçesini tüm detaylarıyla inceliyoruz.

1. Yasal Çerçeve: SHY-PASS Yönetmeliği ve THY Yolcu Tarifesi

Havacılık sektöründe engelli ve hareket kabiliyeti kısıtlı (PRM - Persons with Reduced Mobility) yolcuların hakları, uluslararası IATA kuralları ile Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) SHY-PASS Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr) çerçevesinde korunmaktadır.

Mevzuatın çizdiği zorunlu kurallar şunlardır:

• Ayrımcılık Yasağı ve Eşit Erişim: Havayolu işletmeleri ve havalimanı işletmecileri, hareket kabiliyeti kısıtlı olan bir yolcunun engelini gerekçe göstererek rezervasyon yapmaktan veya uçağa kabul etmekten kaçınamaz. Uçuş güvenliğini tehlikeye atan istisnai haller dışında taşıma zorunludur.
• Ücretsiz Asistanlık ve Donanım Taşıma: Engelli yolcuların kullandığı 2 adede kadar hareket yardım aracı (manuel/akülü tekerlekli sandalye, yürüteç, protez vb.) ve rehber köpekler bagaj hakkından tamamen bağımsız olarak ücretsiz taşınır.
• Tarife İndirimlerinin Niteliği: Türk Hava Yolları A.O., kamu sermayeli bayrak taşıyıcı sıfatıyla engellilere iç hatlarda %20, dış hatlarda %25 oranında resmi indirim protokolü uygulamaktadır. Özel havayolları ise ticari takdirlerine bağlı olarak farklı oranlar belirleyebilir.

2. THY İndirim Oranları: İç Hat %20, Dış Hat %25 ve Refakatçi Kuralı

Türk Hava Yolları'nın resmi yolcu tarifesinde uygulanan indirim şartları şunlardır:

• Türkiye İçi İç Hat Uçuşları: %40 ve üzeri engelli raporuna sahip yolculara Ekonomi ve Business sınıfı tüm iç hat uçuşlarında net bilet baz ücreti üzerinden %20 indirim sağlanır. Promosyonel (en ucuz EcoFly) sınıflarda dahi baz ücret indirimi uygulanır.
• Türkiye Çıkışlı / Varışlı Dış Hat Uçuşları: Uluslararası uçuşlarda tek yön veya gidiş-dönüş biletlerde net baz ücret üzerinden %25 indirim uygulanır.
• Refakatçi İndirimi Kuralı: Sağlık raporunda 'Ağır Engelli' veya 'Tam Bağımlı Engelli' ibaresi bulunan yolcuların refakatçisine de engelli yolcuyla aynı uçuşta ve aynı rezervasyon kaydında (PNR) bulunması kaydıyla aynı oranda (%20 iç hat, %25 dış hat) indirim tanınır.
• AJet Uçuşları: THY iştiraki olan AJet uçuşlarında da iç hatlarda %20 indirim kuralı geçerlidir; ancak biletleme adımları AJet'in kendi mobil altyapısı üzerinden yürütülür.

3. Somut Uçak Bileti İndirim ve Vergi Simülasyonu (Neden %20'den Az?)

Engelli vatandaşlarımızın en çok merak ettiği ve şikayet ettiği husus, 3.000 TL'lik bir uçak biletine %20 indirim uygulandığında biletin neden 2.400 TL'ye düşmediğidir. Havacılıkta nihai bilet fiyatı üç ana bileşenden oluşur:

1. Net Havayolu Baz Ücreti (Yalnızca buraya indirim uygulanır): Havayolunun uçuş için belirlediği saf taşıma bedelidir.
2. Akaryakıt Harcı (YQ / YR): Küresel petrol fiyatlarına bağlı sabit harçtır, indirime tabi değildir.
3. Havalimanı Alan Vergisi ve Hizmet Bedeli (DHMI / TAV vb.): Devlet ve işletmeci tarafından tahsil edilen yasal vergidir, indirime tabi tutulamaz.

Somut Hesaplama Simülasyonu (İstanbul - Antalya İç Hat Uçuşu):

• Normal Yolcu Toplam Bilet Fiyatı: 2.500,00 TL
• Bilet Fiyat Bileşenleri:
  • Net Havayolu Baz Ücreti: 1.200,00 TL
  • Akaryakıt Harcı: 800,00 TL
  • Havalimanı Vergisi + KDV + Hizmet Bedeli: 500,00 TL
• Engelli İndirimi Uygulaması (%20): Yalnızca 1.200 TL'lik baz ücret üzerinden hesaplanır: 1.200 TL × %20 = 240,00 TL İndirim.
• Engelli Yolcunun Ödeyeceği Nihai Tutar: 2.500 TL – 240 TL = 2.260,00 TL.
• Fiili İndirim Oranı: Toplam fiyat üzerinden hesaplandığında indirim yaklaşık %9,6 olarak hissedilir. Bu bir dolandırıcılık veya sistem hatası değil, mevzuat gereği vergilerin muafiyet kapsamı dışında kalmasından kaynaklanır.

Kara ve demiryolu ulaşımındaki diğer muafiyetler için TCDD ve YHT Engelli Seyahat Rehberi ile Engelli Ulaşım Hakları Nelerdir? sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

4. Türkiye Havayolları Engelli İndirim ve PRM Karşılaştırma Matrisi

Aşağıdaki semantik tabloda Türkiye'de sefer düzenleyen ana havayolu şirketlerinin engellilere sunduğu indirim oranları, refakatçi koşulları ve online biletleme imkânları karşılaştırılmıştır:

5. Adım Adım Miles&Smiles Engelli Tanımlama ve Online Bilet Alma

Bilet almak için her seferinde havalimanı satış ofisine gitme veya çağrı merkezinde bekleme zorunluluğunu ortadan kaldıran dijital aktivasyon adımları:

1. 1. Adım - Miles&Smiles Üyeliği Açılması: turkishairlines.com adresinden veya THY Mobil uygulamasından engelli birey adına ücretsiz Miles&Smiles üyelik hesabı oluşturun.
2. 2. Adım - e-Devlet Engelli Raporunun Temini: e-Devlet Kapısı üzerinden karekodlu ve e-imzalı 'Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporu' belgesini PDF formatında indirin. Rapor oranı açıkça görünmelidir.
3. 3. Adım - Geri Bildirim Formuyla Belge Yükleme: THY web sitesindeki 'Geri Bildirim' > 'Yeni Bildirim Aç' > 'Üyelik İşlemleri ve Engelli İndirimi Tanımlama' başlığını seçin. Miles&Smiles üye numaranızı yazarak indirdiğiniz raporu sisteme yükleyin.
4. 4. Adım - Onay Bildirimi (24-48 Saat): THY Müşteri İlişkileri ekibi raporunuzu Sağlık Bakanlığı veri tabanından doğrular ve üyeliğinize kalıcı 'Engelli Yolcu' statüsü tanımlar. İşlem tamamlandığında SMS ve e-posta bildirimi gelir.
5. 5. Adım - Online İndirimli Bilet Kesme: Artık THY Mobil veya web sitesine giriş yaptığınızda yolcu tipi otomatik olarak 'Engelli' gelir ve arama ekranında iç hatlarda %20, dış hatlarda %25 indirimli fiyatlar doğrudan listelenir.

6. Havalimanında PRM Asistanlık ve Tekerlekli Sandalye (WCH) Kodları

Uçuş rezervasyonunuzu yaparken ihtiyacınız olan asistanlık türünü uluslararası havacılık kodlarıyla bildirmeniz, havalimanında kesintisiz destek almanızı sağlar. Bu hizmet tamamen ücretsizdir:

• WCHR (Wheelchair Ramp): Yolcu merdiven inip çıkabilir ve kabin içinde kendi koltuğuna yürüyebilir; ancak terminal binasında kapıya kadar olan uzun mesafeyi yürümekte güçlük çeker. Görevli yolcuyu tekerlekli sandalye ile uçağın kapısına kadar götürür.
• WCHS (Wheelchair Steps): Yolcu kabin içinde kendi başına yürüyebilir ancak merdiven veya basamak çıkamaz. Uçağa binişte özel engelli asansörü (ambulift) sağlanır.
• WCHC (Wheelchair Cabin): Yolcu tamamen hareketsizdir; kabin içine kadar özel dar tekerlekli sandalye ile taşınır ve görevliler tarafından koltuğuna oturtulur.

Tekerlekli sandalye talebinin uçuştan en geç 48 saat öncesine kadar çağrı merkezine veya mobil uygulamadaki rezervasyon yönetimi ekranına işlenmesi operasyonel açıdan zorunludur.

7. THY ve SHGM'ye Engelli Hak İhlali ve İade Dilekçesi

Bilet alırken engelli indirimi uygulanmayan, asistanlık (PRM) hizmeti verilmeyen veya akülü sandalyesi hasar gören yolcuların Türk Hava Yolları ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'ne ileteceği resmi şikayet ve tazminat dilekçesi:

8. SHGM Yolcu Hakları Komisyonu Emsal Kararları

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) Yolcu Hakları Değerlendirme Komisyonu'nun muhtelif kararlarında; tekerlekli sandalye hizmetinin gecikmesi veya verilmemesi sebebiyle uçağını kaçıran engelli yolculara havayolu tarafından iç hatlarda 100 Euro, dış hatlarda 250 ila 600 Euro karşılığı tazminat ödenmesine ve bilet ücretinin kesintisiz iadesine hükmedilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararlarında da engelli yolcunun hareket kısıtlılığına saygı gösterilmemesinin kişisel hakların ihlali olduğu ve manevi tazminat doğuracağı açıkça vurgulanmıştır. Havayolunun yanıt vermemesi durumunda Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (shgm.gov.tr) Yolcu Hakları Portalı üzerinden online şikayet oluşturulabilir.