TOKİ Sosyal Konut Başvurusunda Engelli ve Yaşlı Önceliği (2026 Kontenjanı ve Başvuru Şartları)

Barınma hakkı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 57. maddesi ile devlete yüklenmiş kamusal bir ödev olup, engelli ve yaşlı bireylerin toplumsal hayata tam ve eşit katılımını sağlamak adına pozitif ayrımcılık ilkeleriyle desteklenmiştir. 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un 4. ve 14. maddeleri gereğince, kentsel çevrelerin ve konut projelerinin engelli bireylerin erişilebilirliğine uygun olarak inşa edilmesi ve bu bireylerin konut ediniminde öncelikli tutulması yasal bir zorunluluktur. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), her yıl dar ve orta gelirli vatandaşlar için hayata geçirdiği sosyal konut projelerinde engelli ve yaşlı vatandaşlara özel koruma kontenjanları tahsis etmektedir. 2026 yılı sosyal konut hamlesinde de engelliler için ayrılan yüzde beşlik (%5) ve emekli/yaşlılar için ayrılan yüzde beşlik (%5) kontenjanlar, dezavantajlı ailelerin kira yükünden kurtularak güvenli yuvalara kavuşmasında hayati bir güvencedir.

TOKİ Sosyal Konut Projelerinde Yasal Kontenjanlar ve Pozitif Ayrımcılık Esası

2985 Sayılı Toplu Konut Kanunu ve ilgili uygulama yönetmelikleri doğrultusunda TOKİ, alt gelir ve orta gelir gruplarına yönelik konut üretiminde toplumun kırılgan kesimlerini önceliklendirmektedir. Bu kapsamda her sosyal konut projesinde üretilen toplam bağımsız bölüm sayısının net %5'i doğrudan en az %40 oranında engelli olan vatandaşlara, net %5'i ise emekli ve 65 yaş üzeri yaşlı vatandaşlara tahsis edilmektedir. Örneğin 10.000 konutluk bir sosyal konut etabında tam 500 daire doğrudan engelli vatandaşlara, 500 daire ise emekli ve yaşlı vatandaşlara ayrılmaktadır.

Bu kontenjan mekanizması, engelli bireyin piyasa koşullarında ev sahibi olabilmesinin önündeki finansal engelleri kaldırmayı hedefler. Engelli kontenjanı kapsamında hak sahibi olan vatandaşlar; erişilebilir mimari standartlara sahip zemin kat veya asansörlü bloklarda, bina giriş rampaları, geniş kapı açıklıkları ve tekerlekli sandalye manevra alanlarına uygun olarak projelendirilen konutlara yerleştirilmektedir. Engellilerin mülkiyet edinmesi, sosyal devlet ilkesinin en somut ve kalıcı tezahürlerinden biridir.

Engelli Kategorisinden Başvuru Şartları ve Sağlık Kurulu Raporu Kriterleri

Engelli kategorisinden TOKİ sosyal konut projesine başvuruda bulunacak bireylerin karşılaması gereken yasal kriterler şunlardır:

• Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı: Başvuru sahibinin T.C. vatandaşı olması zorunludur.
• Yaş Kriteri: Başvuru sahibi engellinin başvuru tarihi itibarıyla 18 yaşını doldurmuş olması esastır. 18 yaşından küçük engelli çocuklar adına ise velisi (anne veya babası) veya vasi tayin edilmiş kanuni temsilcisi tarafından başvuru yapılabilir.
• Resmi Sağlık Raporu: Erişkinler için 20 Şubat 2019 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik uyarınca yetkili devlet veya üniversite hastanelerinden alınmış en az %40 oranında 'Engelli Sağlık Kurulu Raporu' (veya raporda 'Tam Bağımlı' / 'Kısmi Bağımlı' ibaresi) bulunmalıdır. Çocuklar için ise ÇÖZGER raporunda en az 1. derece özel gereksinim düzeyi aranır. Süreli raporlarda raporun başvuru tarihinde geçerlilik süresinin dolmamış olması şarttır.
• Konut Sahibi Olmama Kuralı: Başvuru sahibinin, eşinin ve velayeti altındaki çocuklarının tapuda kayıtlı kat irtifaklı/kat mülkiyetli bağımsız bir konutunun bulunmaması ve daha önce TOKİ'den konut satın almamış olması zorunludur (Miras yoluyla intikal eden hisseli taşınmazlar belirli pay oranları altında istisna sayılabilmektedir).
• İkametgah Şartı: Projenin bulunduğu il veya ilçe sınırları içerisinde en az 1 yıldır aralıksız ikamet ediyor olmak veya o il nüfusuna kayıtlı olmak gerekmektedir.

Yaşlı ve Emekli Kontenjanı Başvuru Kriterleri ile 2026 Hane Gelir Tavanı

Yaşlı ve emekli vatandaşlar için ayrılan %5'lik kontenjandan yararlanabilmek için Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK - SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) emekli aylığı almak veya 65 yaşını doldurmuş olmak şarttır. Vefat eden emeklinin dul maaşı alan eşi de emekli kontenjanından başvuruda bulunabilir.

TOKİ sosyal konut projelerinde adil dağıtımı sağlamak adına uygulanan en kritik süzgeç Hane Halkı Aylık Net Gelir Tavanıdır. 2026 yılı resmi güncellemeleri doğrultusunda;

• İstanbul İli İçi Projelerde: Başvuran kişinin, eşinin ve velayetindeki çocuklarının aylık toplam net hane geliri tavanı 145.000 TL'yi geçmemelidir.
• Diğer İllerde (Anadolu Projelerinde): Aylık toplam net hane geliri tavanı 127.000 TL olarak uygulanmaktadır.

Hane gelirine maaş bordroları, ticari kazançlar ve düzenli kira gelirleri dahil edilir. Ancak engelli bireylerin insani yaşam standardını korumak amacıyla devletçe sağlanan sosyal yardımlar, gelir tavanı aşımında esneklikle değerlendirilmektedir.

Çifte Kura Avantajı: Engelli Kontenjanından Genel Kuraya Aktarım Mekanizması

TOKİ kura çekilişlerinde engelli vatandaşlara tanınan en büyük yasal ayrıcalık, Çifte Kura (İki Kademeli Çekiliş) hakkıdır. Noter huzurunda ve canlı yayında gerçekleştirilen kura çekilişleri şu sıra ile yürütülür:

1. Aşama (Öncelikli Engelli Kurası): Projedeki konutların %5'i kadar kontenjan için yalnızca engelli kategorisinden başvuran vatandaşlar arasında çekiliş yapılır. Bu çekilişte asil veya yedek talihli olan engelliler doğrudan hak sahibi olurlar.
2. Aşama (Genel Başvuru Kurasına Otomatik Dahil Edilme): Engelli kurasında adı çıkmayan engelli vatandaşların başvuruları kesinlikle iptal edilmez. Bu vatandaşların başvuru numaraları, sistem tarafından doğrudan "Diğer / Genel Başvuru" kura torbasına aktarılır. Böylece engelli bir vatandaş, ikinci kez genel çekilişte kuraya girerek bir şans daha elde eder.

Bu mekanizma sayesinde engelli bireylerin ev sahibi olma olasılığı, diğer standart başvuru sahiplerine kıyasla neredeyse iki katına çıkmaktadır.

Somut Matematiksel TOKİ Peşinat ve Taksit Ödeme Simülasyonu

TOKİ sosyal konutlarında engellilere özel finansman kolaylığı, düşük peşinat ve 240 aya (20 yıla) varan uzun vadeli taksit imkanlarıyla sunulmaktadır. Örnek bir 2026 yılı 2+1 ve 3+1 sosyal konut ödeme planı simülasyonu aşağıda detaylandırılmıştır:

Örnek Konut Modeli (2+1 - 85 m² Sosyal Konut):
- Konut Toplam Satış Bedeli: 2.400.000 TL
- Yasal Peşinat Oranı (%10): 240.000 TL (Sözleşme imzalama aşamasında Ziraat Bankası veya Halkbank'a yatırılır)
- Kalan Kredilendirilen Borç: 2.160.000 TL
- Vade Süresi: 240 Ay (20 Yıl)
- Başlangıç Aylık Taksit Tutarı: 2.160.000 TL / 240 = 9.000 TL
- Taksit Artış Kuralı: Taksitler her yılın Ocak ve Temmuz aylarında, bir önceki 6 aylık memur maaş artış oranı baz alınarak TOKİ İdaresi'nce belirlenen oran doğrultusunda güncellenir (İdare genellikle memur zammının altında sübvansiyonlu artış uygulamaktadır).

e-Devlet Üzerinden TOKİ Engelli Sosyal Konut Başvuru Krokisi

Sosyal konut başvuru dönemlerinde banka şubelerindeki yığılmaları önlemek adına başvuruların %90'ı e-Devlet Kapısı üzerinden kabul edilmektedir. İzlenmesi gereken 6 resmi adım şunlardır:

1. e-Devlet Girişi: turkiye.gov.tr adresinden T.C. kimlik numarası ve şifrenizle giriş yapın.
2. Hizmet Arama: Arama çubuğuna 'Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ)' yazarak 'Konut / İş Yeri Başvurusu' hizmetini seçin.
3. Başvuru Türü ve Kategori Seçimi: Başvuru formunda kategori seçenekleri arasından 'Engelli Vatandaşlar' kutucuğunu işaretleyin.
4. Rapor Bilgilerinin Doğrulanması: Sistem e-Rapor Ulusal Engelli Veri Bankası'ndan rapor bilgilerinizi otomatik sorgular. Şayet raporunuz e-Devlet'te görünmüyorsa Sağlık Bakanlığı onaylı raporun PDF kopyasını sisteme yükleyin.
5. Proje ve Konut Tipi Tercihi: İkamet ettiğiniz ilde satışa sunulan projeyi ve tercih ettiğiniz konut tipini (2+1 veya 3+1) belirleyin.
6. Başvuru Harcının Yatırılması: Başvuru tamamlandığında SMS ile iletilen başvuru kodunu kullanarak ilgili bankaya (genellikle 500 - 1.000 TL olan) başvuru bedelini yatırın ve dekontunuzu saklayın.

TOKİ Başvurusu Reddedilenler İçin İdareye İtiraz Dilekçesi Taslağı

Engellilik raporu sisteme düşmediği veya gelir hesabı yanlış değerlendirildiği için başvurusu geçersiz sayılan vatandaşlarımızın TOKİ Başkanlığı'na verebileceği matbu itiraz metni:

TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI'NA (TOKİ)
Bilkent Plaza, Çankaya / ANKARA

BAŞVURU SAHİBİ        : [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [TC Numaranız]
ADRES                 : [İkametgah Adresiniz]
TELEFON               : [Telefon Numaranız]

KONU                  : [İl Adı] [Proje Adı] Sosyal Konut Projesi Engelli Kategorisi Başvuru İtirazı ve Kontenjan Düzeltme Talebidir.

AÇIKLAMALAR           :

1. Başkanlığınızca yürütülen [İl Adı] Sosyal Konut Projesine [Başvuru Tarihi] tarihinde [Başvuru Takip No] ile 'Engelli Kategorisi' kapsamında başvuruda bulundum.

2. Ancak yapılan ön inceleme neticesinde, başvurumun [Reddedilme Gerekçesi - Örn: Engelli Raporunun Doğrulanamaması / Hane Gelir Sınırı Aşımı] gerekçesiyle geçersiz sayıldığı bildirilmiştir.

3. Ekte sunmuş olduğum [Hastane Adı]'ndan alınan [Rapor Tarihi] tarih ve [Rapor Numarası] sayılı resmi Sağlık Kurulu Raporu uyarınca %[% Engel Oranınız] oranında sürekli/süreli engelli bulunmaktayım. Raporum e-Rapor sisteminde ve Sağlık Bakanlığı veri tabanında kayıtlıdır.

4. Hane halkı gelir durumum da idarenizin belirlediği yasal tavan sınırlarının altında kalmakta olup başvuru şartlarını eksiksiz taşımaktayım.

NETİCE VE TALEP       :
Yukarıda arz edilen ve ekte sunulan resmi belgeler muvacehesinde; haksız ve hatalı değerlendirmenin düzeltilerek başvurumun [İl Adı] Sosyal Konut Projesi 'Engelli Kontenjanı' kura listesine dahil edilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

Başvuru Sahibi: [Adınız Soyadınız]
İmza:

EKLER:
1. Onaylı Engelli Sağlık Kurulu Raporu Fotokopisi
2. Tarihçeli Yerleşim Yeri (İkametgah) Belgesi
3. SGK Hane Gelir Dökümleri ve Maaş Bordroları