Araba Alınca Evde Bakım Maaşı Kesilir Mi? Araç Rayiç Bedeli Hesaplama 2026

Engelli bireylerin toplumsal yaşama tam katılımı, tedavi ve rehabilitasyon süreçlerine güvenle ulaşabilmesi için taşıt edinimi en temel ihtiyaçlardan biridir. Ancak evde bakım yardımı alan yüz binlerce ailenin zihnini en çok meşgul eden ve hak kaybı korkusu yaratan soru, 'Üzerimize bir araba alırsak ya da ÖTV muafiyetiyle araç alırsak evde bakım maaşımız kesilir mi?' tereddüdüdür. Kulaktan dolma yanlış bilgiler sebebiyle pek çok engelli ailesi, yasal hakları olan engelli aracını almaktan çekinmekte veya usulsüz işlemler nedeniyle mağduriyet yaşamaktadır.

Bu kapsamlı hukuki rehberde, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi ve 26 Mayıs 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde taşıt alımının evde bakım maaşına etkisini, kasko ve rayiç bedel hesaplama mantığını, ticari-binek araç ayrımını ve Sosyal Hizmet Merkezine (SHM) bildirim prosedürlerini kuruşu kuruşuna ele alıyoruz.

Evde Bakım Yardımı Mevzuatında Menkul ve Gayrimenkul Varlık Değerlendirmesi

Evde bakım yardımı tahsisinde temel kriter, ailenin mali gücünün tespiti ve bakıma muhtaçlık halidir. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek Madde 7 gereğince, hanede kişi başına düşen aylık net gelir sınırı aylık net asgari ücretin üçte ikisinden (2/3) az olmak zorundadır. 2026 yılı için bu sınır net asgari ücret olan 28.105,00 TL üzerinden hesaplandığında 18.736,66 TL olarak uygulanmaktadır.

Peki haneye bir otomobil girdiğinde bu sınır nasıl etkilenir? Yönetmelik hükümlerine göre taşınır varlıklar (otomobil, motosiklet vb.) doğrudan bir gelir kaynağı olmamakla birlikte, bunların getirebileceği muhtemel gelirler veya servet transferi incelemeye tabi tutulur. Burada en temel yasal ayrım şudur: Aracın engellinin şahsi ihtiyaçları için mi alındığı, yoksa ticari kazanç temini amacıyla mı kullanıldığıdır.

Engelli Adına Alınan Tek Binek Taşıtın Hukuki Muafiyeti

Engelli Bireylere Yönelik Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği'nin gelir tespitine ilişkin maddelerinde çok net ve emredici bir hüküm yer almaktadır: Engelli bireyin şahsi kullanımı, hastane transferleri ve sosyal entegrasyonu amacıyla satın alınan tek binek taşıt için gelir hesabı yapılmaz.

Bu yasal koruma uyarınca:

• Engelli bireyin kendi adına tescilli tek bir binek otomobil bulunması halinde, aracın kasko değeri veya rayiç bedeli hane gelirine doğrudan 'gelir' olarak eklenemez.
• ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) muafiyetiyle satın alınmış sıfır kilometre otomobiller ile piyasadan ikinci el olarak satın alınmış standart binek araçlar arasında muafiyet açısından hiçbir fark yoktur.
• Araç ticari amaçla (taksi, dolmuş, servis, nakliye veya kiralama) işletilmediği sürece, arabanın piyasa değeri ne olursa olsun maaşın kesilmesine tek başına gerekçe gösterilemez.

Kendi hane gelirinizi ve fert sayınıza göre tavan limitlerini hesaplamak için Evde Bakım Maaşı Gelir Sınırı Hesaplama sayfamızdaki simülasyon aracını inceleyebilirsiniz.

Araç Alımında Evde Bakım Maaşının Kesilmesine Yol Açabilecek Riskli Haller

Tek binek araç için gelir yazılmasa da uygulamada bazı ailelerin maaşlarının araç alımı sonrasında kesildiği görülmektedir. Bu kesintilerin arkasındaki gerçek yasal nedenler araç mülkiyeti değil, kaynağı izah edilemeyen finansal hareketlerdir. Sosyal Hizmet Merkezi denetmenlerinin baktığı 4 temel risk alanı şunlardır:

• Aracın Satın Alma Kaynağının İzah Edilememesi: Aile resmi olarak kişi başı 18.736 TL altında gelire sahip görünüp asgari ücretle geçinirken, banka kredisi çekmeksizin ya da birikim beyan etmeksizin nakit 2-3 milyon TL bedelle lüks araç satın alırsa; SHM müfettişleri haneye beyan dışı gayriresmi para girdiğini varsayarak dosyayı incelemeye alır.
• Hanede Birden Fazla Taşıt Bulunması: Yönetmelik tek binek aracı muaf tutar. Hanede ikinci bir otomobil, kamyonet veya motosiklet varsa, ikinci aracın kasko rayiç değerinin 1/120'si (veya yerel komisyon takdiriyle kasko bedelinin aylık amortisman getirisi) aylık hane gelirine ilave edilir.
• Aracın Ticari Kazanç Getirmesi: Aracın plakasının ticari olması, şirket adına kayıtlı olması veya fiilen ticari işletilmesi durumunda elde edilen net ticari kazanç gelir havuzuna dahil edilir.
• Otomobilin Kiraya Verilmesi: Aracın oto kiralama (rent a car) şirketlerine veya üçüncü şahıslara kiralanarak düzenli gelir elde edilmesi halinde bu tutar resmi gelir sayılır.

Farklı Taşıt Senaryolarına Göre Gelir ve Maaş Değerlendirme Tablosu

Aşağıdaki semantik tabloda, engelli hanelerinin sahip olabileceği farklı araç tipleri, yasal değerlendirme kriterleri ve evde bakım maaşına olan hukuki etkileri detaylandırılmıştır:

Genel başvuru ve hak kazanma süreçlerinin tüm detaylarına Evde Bakım Maaşı Alma Şartları ve Başvuru Kılavuzu üzerinden ulaşabilirsiniz.

Sosyal Hizmet Merkezine Bildirim Zorunluluğu ve Doksan Günlük Süre

Engelli birey veya bakıcı adına yeni bir araç tescil edildiğinde en hayati konu bildirim yükümlülüğüdür. 26 Mayıs 2023 tarihli Yönetmelik gereğince hane mal varlığında ve durumunda meydana gelen değişikliklerin en geç 90 gün içerisinde ikametgahın bağlı bulunduğu ilçe Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğüne yazılı olarak bildirilmesi zorunludur.

Noterde araç devri veya tescili yapıldıktan sonra ruhsat fotokopisi, araç finansmanının nasıl sağlandığına dair belgeler (banka kredi sözleşmesi, ziynet eşyası bozdurma dekontu, eski araç satış sözleşmesi veya miras belgesi) bir dilekçe ekinde kuruma sunulmalıdır. Zamanında bildirim yapıldığında kurum inceleme yapar, aracın tek binek araç olduğunu teyit eder ve maaş ödemesi hiçbir kesintiye uğramadan devam eder. Ancak bildirim yapılmaz ve durum yıllık rutin MERNİS/Emniyet çapraz sorgusunda tespit edilirse, 'kurumdan bilgi gizleme' gerekçesiyle maaş geçici olarak durdurulabilir.

Araç Gerekçesiyle Maaşı Kesilenler İçin Resmi İtiraz Dilekçesi Taslağı

Şayet ilçe SHM komisyonu tek binek aracınız olmasına rağmen mevzuata aykırı şekilde maaşınızı durdurmuş veya kesmişse, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Aşağıdaki resmi dilekçe taslağını eksiksiz doldurarak itirazınızı gerçekleştirebilirsiniz:

T.C.
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜNE
(Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü Kanalıyla)

İTİRAZ EDEN (BAKICI)        : [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [TC Numaranız]
ADRES                       : [İkametgah Adresiniz]
TELEFON                     : [Telefon Numaranız]
BAKIMA MUHTAÇ ENGELLİ      : [Engelli Bireyin Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [Engelli TC]
KESİLME / RET TEBLİĞ TARİHİ : [Tebligat Tarihi]
KONU                        : Taşıt Alımı Gerekçesiyle Kesilen / Durdurulan Evde Bakım Maaşına İtirazım ve Maaşın Yeniden Bağlanması Talebimdir.

AÇIKLAMALAR:
1. Bakımını fiilen üstlendiğim engelli [Engelli Adı Soyadı] için ödenmekte olan evde bakım aylığı, Müdürlüğünüzün [Tarih ve Sayı] sayılı işlemi ile [Plaka No] plakalı aracın satın alınması gerekçe gösterilerek haksız surette kesilmiştir.

2. Söz konusu işlem 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve 26 Mayıs 2023 tarih ve 32202 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği hükümlerine açıkça aykırıdır. Anılan mevzuat uyarınca; engelli bireyin şahsi nakli, tedavi ve günlük ihtiyaçları için satın alınan tek binek taşıt gelir hesabına dahil edilemez.

3. Satın alınan araç ailemizin tek binek aracı olup hiçbir şekilde ticari amaçla işletilmemektedir. Aracın alım finansmanı ekte sunulu [Banka Kredi Sözleşmesi / Eski Araç Satış Evrakı / Birikim Dekontu] ile yasal olarak karşılanmıştır. Hanemizin diğer tüm net gelirleri toplamı hane nüfusuna bölündüğünde kişi başı 18.736,66 TL yasal sınırın kesinlikle altında kalmaktadır.

4. Hukuki dayanaktan yoksun kesinti işleminin kaldırılarak, haksız yere ödenmeyen aylıkların yasal faiziyle tarafıma ödenmesini ve bakım maaşımızın kesintisiz devamını talep etmekteyim.

SONUÇ VE İSTEM:
Yukarıda izah olunan yasal ve fiili gerekçelerle; itirazımın kabulü ile kesinti kararının iptal edilmesini ve evde bakım aylığımızın ivedilikle yeniden bağlanmasını saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

İtiraz Eden (Bakıcı)
[İmza]
[Adı Soyadı]

EKLER:
1- Araç Ruhsat Fotokopisi (Engelli adına / tek araç)
2- Taşıt Alım Finansman Belgeleri (Kredi dökümü, satış sözleşmesi)
3- Hane Güncel Gelir Bordroları
4- Kesilme Bildirim Yazısı Fotokopisi

İtiraz süreçleri ve diğer hukuki haklarınız için Evde Bakım Maaşı İtiraz Dilekçesi Örneği kılavuzumuzdan detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Yargıtay ve Danıştay İçtihatlarında Engelli Aracı ve Sosyal Yardım Hakkı

Sosyal hizmet hukuku uygulamasında idare mahkemeleri ve Danıştay'ın yerleşik kararları, sosyal yardımların amacının yoksulluğu pekiştirmek değil, engelli bireyin onurlu ve bağımsız yaşamasını desteklemek olduğunu açıkça vurgulamaktadır. Yüksek yargı kararlarında; 'Engelli bireyin fiziki engeli sebebiyle toplu taşıma araçlarından yararlanamaması karşısında, ailesi tarafından borçlanılarak veya kredi kullanılarak temin edilen binek aracın lüks tüketim veya zenginleşme unsuru olarak kabul edilemeyeceği' hükme bağlanmıştır.

Bu emsal içtihatlar doğrultusunda, yerel Sosyal Hizmet Merkezlerinin yalnızca araç kasko değerine bakarak soyut gerekçelerle bakım maaşını kesmesi hukuka açıkça aykırıdır. İdarenin, aracın ticari bir getiri sağlayıp sağlamadığını somut banka hesap hareketleri ve vergi dairesi kayıtlarıyla ispatlaması zorunludur. Aksi halde açılacak idari iptal davalarında mahkemeler yürütmeyi durdurma ve geriye dönük tüm maaşların yasal faiziyle ödenmesi yönünde karar vermektedir.

ÖTV Muafiyetli Araç Alımında Kasko Değeri ve Rayiç Bedel Kriterleri

Engelli ailelerinin en çok tereddüt ettiği teknik ayrıntılardan biri, aracın faturadaki indirimli ÖTV'siz alış fiyatı ile piyasadaki kasko rayiç değeri arasındaki farktır. Türkiye Sigorta Birliği tarafından her ay yayımlanan Kasko Değer Listesi, araçların piyasa rayicini belirler. Ancak evde bakım mevzuatında kural şudur:

• Engellinin ilk ve tek binek aracı için kasko değerinin hiçbir yüzdesi gelir havuzuna ilave edilmez. Araç ister 1 milyon TL ister 2.5 milyon TL kasko değerine sahip olsun, binek vasfını koruduğu ve ticari kazanç sağlamadığı sürece gelir değeri sıfırdır.
• Ancak araç satıldığında ortaya çıkan nakit para banka hesabında faizde, vadeli mevduatta veya yatırım fonunda tutulursa; elde edilen aylık net faiz/kâr payı getirisi doğrudan hane gelirine dahil edilir.
• Araç satışı yapıldıktan sonra elde edilen meblağ ile 90 gün içinde yeni bir araç alınmazsa ve para hesapta kalırsa durum mutlaka SHM'ye yazılı olarak bildirilmelidir.