Vasi Kararı Olmadan Evde Bakım Maaşı Çekilebilir Mi? Banka ve PTT İşlemleri 2026

Evde bakım yardımı alan yüz binlerce ailenin banka gişelerinde, PTT şubelerinde ve resmi dairelerde en sık karşılaştığı ve büyük bürokratik engellere takıldığı meselelerden biri vasi kararı zorunluluğudur. Özellikle 18 yaşını dolduran zihinsel, ruhsal ya da duyusal engelli bireylerin aileleri; 'Maaşı bakıcı olarak ben alıyorum, banka benden neden mahkeme vasi kararı istiyor?', 'Vasi kararı olmadan evde bakım maaşı çekilebilir mi?' sorularıyla karşı karşıya kalmaktadır.

Bu kılavuzda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun vesayet hükümleri, 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve bankacılık mevzuatı çerçevesinde vasi kararı olmadan evde bakım maaşı çekilip çekilemeyeceğini, hangi engelli gruplarında vesayetin zorunlu olduğunu, banka bloke kaldırma yollarını ve Sulh Hukuk Mahkemesi vasi tayini dava sürecini ayrıntılarıyla ele alıyoruz.

Evde Bakım Yardımı Kime Ödenir: Temel Hukuki Ayrım

Konunun temel hukuki kuralı şudur: 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek Madde 7 gereğince evde bakım parası engelli bireyin şahsına değil, bakım hizmetini fiilen veren bakıcıya ödenir. Dolayısıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından Halkbank (Aile Kart)'nda veya ilgili bankada açılan bakım hesabı, bakıcının kendi adına açılmış bir vadesiz mevduat hesabıdır.

Hesap bakıcının adına olduğu için kural olarak bakıcı kendi T.C. kimlik kartı ve banka kartıyla ATM'den veya gişeden parasını doğrudan çeker. Ancak uygulamada kriz çıkaran durum; engelli bireyin reşit olması, akıl zayıflığı veya zihinsel geriliği sebebiyle mahkemece vesayet altına alınmasının Sosyal Hizmet Merkezi ya da bankalar tarafından zorunlu tutulmasıdır.

Başvuru evraklarının tam listesine ve dosya teslim krokisine Evde Bakım Maaşı Başvurusu Nasıl Yapılır rehberimizden ulaşabilirsiniz.

Hangi Hallerde Vasi Kararı Kesinlikle Zorunludur?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 405. maddesi gereğince, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen veya korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin (18 yaşını doldurmuş) birey kısıtlanır ve kendisine vasi atanır.

Aşağıdaki durumlarda vasi kararı yasal olarak zorunludur:

• 18 Yaşını Doldurmuş Zihinsel ve Ruhsal Engelliler: Çocuk 18 yaşını doldurduğu anda anne-babanın doğal velayet hakkı kendiliğinden sona erer. Sağlık kurulu raporunda zihinsel engelli, otizm, şizofreni, demans, alzheimer gibi ayırt etme gücünü kaldıran tanılar bulunan bireyler için mahkemeden vasi kararı alınması zorunludur.
• Engellinin Kendisinin Bakıcı Olamayacağı Durumlar: Engelli adına yapılacak tüm resmi yazışmalarda ve Sosyal Hizmet Merkezi dosyasında vasi kararı bulunmadan işlem yapılamaz.
• Banka Hesaplarında Engelli Adına Açılan Ek Hesaplar: Eğer maaş veya sosyal destek doğrudan engellinin şahsı adına yatırılıyorsa, vasi kararı olmadan veli dahi parayı çekemez.

Vasi Kararı Gerekmeyen Durumlar: Bedensel Engelliler ve 18 Yaş Altı Çocuklar

Uygulamada bazı banka görevlileri ya da acemi memurlar, zihinsel hiçbir engeli olmayan yalnızca bedensel (ortopedik, görme, işitme) engeli bulunan yetişkinlerden de haksız yere vasi kararı talep edebilmektedir. Bu talep tamamen hukuka aykırıdır:

• Zihinsel Engeli Olmayan Bedensel Engelli Yetişkinler: Ayırt etme gücü ve akli melekeleri tam olan bedensel engelli bir birey kısıtlanamaz ve vasi atanamaz. Birey noterden dilediği yakınına vekaletname verebilir ya da bakım hizmeti için bakıcısına muvafakat edebilir. Bu kişilerden vasi kararı istenemez.
• 18 Yaşından Küçük Engelli Çocuklar: 18 yaş altındaki çocukların yasal temsilcisi Türk Medeni Kanunu uyarınca anne ve babadır (velayet). Mahkemeden ayrıca vesayet kararı alınmasına gerek yoktur. Anne veya baba veli sıfatıyla tüm işlemleri yürütür.

Engellilik Durumuna Göre Vesayet ve Maaş Çekme Kriterleri Tablosu

Aşağıdaki semantik tabloda, engellilik türlerine ve yaş gruplarına göre vasi kararı zorunluluğu ve banka/PTT maaş çekim prosedürleri ayrıntılı olarak karşılaştırılmıştır:

Bakıcı şartları ve akrabalık derecelerinin detaylarına Evde Bakım Maaşı Alma Şartları ve Başvuru Kılavuzu üzerinden ulaşabilirsiniz.

Sulh Hukuk Mahkemesine Vasi Tayini Dava Dilekçesi Taslağı

18 yaşını dolduran zihinsel engelli yakınınız için vasi tayin edilmesi amacıyla ikametgahınızın bağlı olduğu adliyedeki Sulh Hukuk Mahkemesine müracaat etmeniz gerekir. Bu dava adli harçlardan muaftır. Aşağıdaki dava dilekçesi ile başvurunuzu hemen açabilirsiniz:

NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİNE
[Şehir Adı]

DAVACI (VASİ ADAYI)     : [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [TC Numaranız]
ADRES                   : [İkametgah Adresiniz]
TELEFON                 : [Telefon Numaranız]
KISITLANMASI İSTENEN    : [Engelli Bireyin Adı Soyadı] - T.C. Kimlik No: [Engelli TC]
YAKINLIK DERECESİ       : [Annesi / Babası / Kardeşi]
DAVA KONUSU             : TMK Madde 405 Uyarınca Kısıtlanma ve Vasi Tayini Talebimdir.

AÇIKLAMALAR:
1. Kısıtlanması talep edilen [Engellinin Adı Soyadı], [Doğum Tarihi] doğumlu olup [Yakınlık Derecesi: Örneğin öz oğlumdur]. Kendisi 18 yaşını ikmal etmiş bulunmaktadır.

2. Ekte sunulan tam teşekküllü devlet hastanesinden alınmış Engelli Sağlık Kurulu Raporu ile sabit olduğu üzere, kısıtlı adayı doğuştan [Zihinsel Engelli / Ağır Otizmli / Psikiyatrik Rahatsızlığı Olan] bir bireydir. Akli melekeleri kendi işlerini görmeye ve hukuki işlem tesis etmeye elverişli değildir. Günlük yaşam aktivitelerini tek başına yerine getirememektedir.

3. Kısıtlı adayının Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı nezdindeki evde bakım yardımı işlemleri, sağlık ve bankacılık muameleleri ile resmi dairelerdeki haklarının korunabilmesi ve mağduriyet yaşamaması için Türk Medeni Kanunu'nun 405. maddesi uyarınca vesayet altına alınması zorunluluğu doğmuştur.

4. Kısıtlı adayının bakımını doğumundan bu yana fiilen ve sevgiyle üstlenmiş bulunmaktayım. Kendisine vasi olarak atanmam hususunda diğer aile fertlerinin de muvafakati bulunmaktadır.

HUKUKİ SEBEPLER : TMK m. 405 ve ilgili mevzuat hükümleri, HMK.
DELİLLER        : Nüfus Aile Kayıt Tablosu, Sağlık Kurulu e-Raporu, Sosyal İnceleme Raporu, Tanık ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM  :
Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; [Engellinin Adı Soyadı]'nın TMK m. 405 uyarınca KISITLANMASINA ve kendisine şahsımın VASİ OLARAK ATANMASINA karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

Davacı (Vasi Adayı)
[İmza]
[Adı Soyadı]

EKLER:
1- Engelli Sağlık Kurulu Raporu Sureti
2- Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği
3- İkametgah Belgesi

İtiraz süreçleri ve resmi dilekçe modelleri için Evde Bakım Maaşı İtiraz Dilekçesi Örneği sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Yargıtay Kararları Işığında Vesayet Hukuku ve Vasi Atanma İlkeleri

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında, vesayet makamının karar verirken kısıtlı adayının yüksek yararını ve bakımının sürekliliğini gözetmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahkemece vasi atanırken öncelik engellinin anne, baba, eş veya fiilen bakımını üstlenen birinci derece yakınlarına tanınır.

Vasi tayin edildikten sonra şu yasal sorumluluklar doğar:

• Vasi, kısıtlının mal varlığı ve gelirleriyle ilgili her yıl Sulh Hukuk Mahkemesine yıllık vasi kesin hesap raporu sunmakla yükümlüdür.
• Evde bakım maaşı bakıcının kendi adına yattığı için genellikle mahkeme izni (ek karar) aranmaksızın çekilebilir. Ancak engelli adına yatan 2022 engelli aylığı veya yetim aylıklarında bankalar Türk Medeni Kanunu m. 462 gereğince 'parayı çekmeye yetkili kılındığına dair mahkeme izin kararı' talep edebilmektedir.
• Vasi atanmasıyla birlikte engellinin adına yapılacak tüm resmi müracaatlarda (SHM dosya yenileme, adres nakli, sağlık raporu itirazı) vasi ilamının ibrazı yasal geçerlilik şartıdır.

Zihinsel Engelli Bireylerde Banka Hesabı Açılışı ve Vasi Yetki Belgesi

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve MASAK mevzuatı gereğince bankalar ayırt etme gücü bulunmayan bireyler adına doğrudan hesap açamaz ve işlem yapamaz. Zihinsel engelli yetişkinin bakıcısı adına hesap açılırken, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü resmi bir yazı ile bankaya müracaat eder. Kurumun resmi yazısıyla açılan bu hesaplara yalnızca bakanlığın sosyal yardım transferleri yapılabilir. Vasi kararı bu hesapların yetkisiz üçüncü kişilerce suiistimal edilmesini engelleyen en güçlü yasal kalkandır.

Vasi Tayininde Adım Adım Yargılama Süreci ve Gerekli Evraklar

Sulh Hukuk Mahkemesinde vasi tayini süreci belirli usul aşamalarına tabidir:

• Tevzi ve Dosya Açılışı: Vasi adayı hazırladığı dava dilekçesi ve engelli sağlık kurulu raporu ile adliye ön bürosuna müracaat eder. Dosya esasa kaydedilerek tensip zaptı düzenlenir.
• Hastaneye Sevk ve Resmi Sağlık Kurulu Raporu: Mahkeme hakimi, özel veya mevcut engelli raporuyla yetinmeyerek kısıtlı adayını tam teşekküllü bir devlet hastanesi sağlık kuruluna sevk eder. Hastane heyeti kısıtlının bizzat muayenesini yaparak 'Kişinin vesayet altına alınması gerekir / gerekmez' ibareli resmi vesayet raporunu doğrudan mahkemeye gönderir.
• Emniyet / Kolluk Tahkikatı: Mahkeme, vasi adayının sabıka kaydı olup olmadığını, kısıtlı ile aralarında menfaat çatışması bulunup bulunmadığını ve kısıtlıya fiilen bakıp bakamayacağını kolluk tahkikatı ile araştırır.
• Hüküm ve Kesinleşme: Tüm deliller toplandıktan sonra mahkeme kısıtlama kararı verir. Kararın kesinleşmesi için taraflara tebliğ edilir ve kesinleşme şerhi alınarak resmi dairelere ibraz edilebilir hale gelir.

Vasi Değişikliği ve Vasiliğin Sona Ermesi Koşulları

Vasinin yaşlanması, ağır hastalığa yakalanması, vefat etmesi veya kısıtlıya kötü muamelede bulunması durumunda Sulh Hukuk Mahkemesine yapılacak müracaatla vasi değişikliği talep edilebilir. Kısıtlının başka bir şehre taşınması halinde ise vesayet dosyası yeni ikametgahın bağlı olduğu adliyeye yetkisizlik kararıyla devredilir.