Kirada Oturanlar İçin Gelir Sınırı Hesabı: Evde Bakım Maaşında Kira Gideri Düşülür Mü? 2026

Kirada oturanlar için evde bakım maaşı gelir sınırı hesabı yapılırken ödenen kira gideri gelirden düşülür mü sorusu, büyükşehirlerde ve kiralık konut piyasasında yaşanan fahiş kira artışları neticesinde bütçesi sarsılan engelli ailelerinin en haklı ve acil sorularından biridir. Her ay 15.000 TL, 20.000 TL veya daha yüksek tutarlarda kira ödemek zorunda kalan haneler, ellerine geçen fiili paranın eridiğini belirterek bu bedelin gelir testinden indirilmesini talep etmektedir. Ancak sosyal güvenlik ve sosyal hizmetler hukukunda gelir ile gider dengesi mevzuatta çok katı kurallara bağlanmıştır.

Bu rehberde; 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği çerçevesinde kira giderinin hukuki statüsünü, Danıştay içtihatlarını, Kaymakamlık SYDV vakıf yardımlarıyla olan farkını, 2026 yılı 18.736 TL kişi başı limit simülasyonunu ve kira baskısını hafifletme yöntemlerini inceliyoruz.

Yasal ve Kesin Yanıt: Evde Bakım Maaşında Kira Gideri Düşülür Mü?

Mevzuatın amir hükümleri uyarınca net ve tartışmasız cevap: HAYIR, evde bakım maaşı gelir testi yapılırken ailenin ödediği ev kirası gideri hane gelirinden DÜŞÜLMEZ.

2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek Madde 7 ve ilgili yönetmeliğin 'Gelirin Tespiti' başlıklı 7. maddesi gereğince, evde bakım yardımında giderler değil, yalnızca haneye giren her türlü net kazanç ve gelirler dikkate alınır. Ailenin mutfak harcaması, sağlık giderleri, medikal bez faturaları, banka kredi taksitleri ve en önemlisi konut kirası gideri matematiksel hesaplamada bir indirim unsuru olarak kabul edilmez. Toplam hane geliri doğrudan hanede ikamet eden kişi sayısına bölünür.

Danıştay Kararları ve Sosyal Hizmetler Mevzuat Mantığı

Birçok hak sahibi, 'kirayı ödedikten sonra elimizde asgari ücretin çok altında para kalıyor, bu durum Anayasa'nın sosyal devlet ilkesine aykırı' diyerek idari yargıya başvurmuştur. Ancak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun yerleşik içtihatlarında şu gerekçe öne çıkmaktadır:

'Sosyal yardımların tahsisinde kanun koyucu nesnel, denetlenebilir ve yeknesak kriterler belirleme yetkisine sahiptir. Kira bedelleri şehirden şehre, semtten semte sübjektif tercihlere göre değişkenlik gösterdiğinden, giderlerin gelirden mahsubu sosyal yardım bütçesinin eşit dağıtımını zedeleyebilir. Bu nedenle hane gelirinde brüt/net resmi girdilerin esas alınması hukuka uygundur.'

Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) ile Sosyal Yardımlaşma Vakfı (SYDV) Arasındaki Kritik Fark

Vatandaşlarımızın 'komşumuz kirasını düşürttü, maaş aldı' şeklindeki yanılgısının temel sebebi, iki farklı kamu kurumunun mevzuatını birbirine karıştırmasıdır:

2026 Gelir Kriteri Hesabı ve Kira Simülasyonu

2026 yılında evde bakım yardımı için kişi başı üst sınır 18.736 TL olarak uygulanmaktadır. Durumu somutlaştırmak için kirada oturan iki ailenin gelir testini inceleyelim:

• Vaka 1: Kendi Evinde Oturan 4 Kişilik Aile: Babanın emekli maaşı: 35.000 TL. Kira ödemiyor. Kişi başı gelir: 35.000 / 4 = 8.750 TL. Sınır (18.736 TL) aşılmadığı için maaş onaylanır.
• Vaka 2: 25.000 TL Kira Ödeyen 4 Kişilik Aile: Haneye giren toplam resmi maaş: 80.000 TL. Aile her ay 25.000 TL kira ödemekte, ellerine fiilen 55.000 TL kalmaktadır. Ancak SHM mevzuatı kirayı düşmez! Toplam 80.000 TL 4 kişiye bölünür = 20.000 TL. Kişi başı tutar 18.736 TL'lik üst sınırı aştığı için başvuru reddedilir!

SHM Sosyal İnceleme Heyetinin Kiracı Evlerde İncelediği 4 Kriter

Evde bakım yardımı başvurusu yapıldığında Sosyal Hizmet Merkezi heyeti eve çat kapı incelemeye gelir. Kiracı hanelerde heyetin raporuna yazdığı temel hususlar:

1. Kira Sözleşmesi ve Banka Dekontu: İkamet edilen konutun kira olup olmadığını ve aylık fiili kira tutarını tespit eder.
2. Konutun Yaşam Koşulları: Engelli bireyin konutta rahat hareket edip edemediği, asansör, rampa veya engelliye uygun banyo bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
3. Görünür Yaşam Standardı: Beyan edilen gelir ile ödenen kira arasında bariz bir orantısızlık varsa (örneğin 30.000 TL gelir beyan edilip 25.000 TL kira ödeniyorsa), heyet hanede kayıt dışı başka gelir kaynakları olup olmadığını araştırır.
4. Akraba Evinde Oturma (Bedelsiz Barınma): Eğer aile akrabasına ait bir evde kira vermeden oturuyorsa, kira gideri olmadığı tutanağa işlenir ancak bu durum gelir hanesine eklenmez.

Kirada Oturan Engelli Aileleri İçin Yasal Çözüm Yolları

Ödediği kira nedeniyle mağdur olan ancak gelir sınırını ufak bir farkla aşan aileler şu yasal adımları uygulayabilir:

1. Hane Kişi Sayısının Fiili Durumla Eşitlenmesi: Hanede engellinin bakımına fiilen yardımcı olan büyükanne, büyükbaba veya üniversite öğrencisi kardeş varsa ve ikametgahları başka yerdeyse; ikametgahlarını Nüfus Müdürlüğü'nden resmi olarak engellinin bulunduğu eve taşıyarak kişi sayısını artırabilir ve kişi başı payı 18.736 TL'nin altına düşürebilirler.
2. Kaymakamlık SYDV Kira Desteği Başvurusu: 3294 sayılı Kanun kapsamında Kaymakamlık Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına başvurularak Sosyal Yardım Fonu'ndan dönemsel kira ve yakacak yardımı talep edilebilir.
3. Belediye Engelli Sosyal Yardımları: Büyükşehir ve ilçe belediyeleri kirada oturan engelli hanelerine kira desteği, su faturasında %50 indirim ve düzenli sosyal kart yardımı sağlamaktadır.

Hane Gelir İtiraz Dilekçesi Örneği

Gelir hesabı kıl payı aşılan durumlarda Sosyal Hizmet Merkezine verilecek itiraz dilekçesi:

T.C. ................... KAYMAKAMLIĞI
Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü'ne

Müdürlüğünüze yapmış olduğum Evde Bakım Yardımı başvurusu, hane gelirimizin kişi başı yasal sınırı aştığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Ancak hanemiz kiralık konutta ikamet etmekte olup her ay düzenli olarak ................... TL konut kirası ödemekteyiz. Hanemizde fiilen yaşayan kişi sayısı ..... olup BÜTÜNLEŞİK sistemde yer alan gelir dökümümüzde sehven mükerrer kayıtlar veya geçici kazançlar yer almıştır.

Ekli kira sözleşmesi, banka dekontları ve güncel nüfus kayıtları doğrultusunda hane gelirimizin yeniden hesaplanarak engelli yakınım adına evde bakım maaşının bağlanmasını arz ederim.

Tarih: .../.../2026
Adres: ................................................................
Bakıcı Adı Soyadı: .................................
İmza: .................................

Evde Bakım Maaşında Kira Gideri Düşülür Mü? 2022 Aylığı ile Temel Farklar

Sosyal yardım mevzuatında kirada oturan vatandaşlarımızın en çok kafa karışıklığı yaşadığı konu, ödenen kira bedelinin gelir testinden düşülüp düşülmediğidir. 2022 sayılı Kanun kapsamındaki 65 yaş ve engelli aylığı başvurularında Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları (SYDV), hanenin ödediği resmi kira bedelini veya rayiç emsal kira tutarını hane gelirinden doğrudan düşmektedir. Ancak 2828 Sayılı Kanun kapsamındaki Evde Bakım Maaşı uygulamasında temel kural, hane halkının brüt veya net nakit gelirlerinin esas alınmasıdır.

Buna karşın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Sosyal İnceleme Heyetleri, sosyal inceleme raporu düzenlerken ailenin zorunlu barınma harcamalarını, kira sözleşmesini ve banka dekontlarını 'sosyal ve ekonomik yoksunluk tespiti' bağlamında dosyaya dahil eder. Hane gelirinin sınırda kaldığı kritik dosyalarda idare, ailenin reel harcanabilir gelirini değerlendirerek takdir hakkını bakım ihtiyacı lehine kullanabilmektedir.

Somut Gelir Simülasyonu: Kira Ödeyen 4 Kişilik Ailenin Hesap Tablosu

Uygulamanın nasıl işlediğini somutlaştırmak adına 4 kişilik bir aileyi inceleyelim: Hanede baba tek başına çalışmakta ve aylık 60.000 TL net ücret almaktadır. Aile her ay 18.000 TL kira ödemektedir. Hanede bir kişi tam bağımlı engellidir.

• Toplam Hane Geliri: 60.000 TL
• Hane Birey Sayısı: 4 kişi
• Kişi Başı Düşen Ham Gelir: 60.000 / 4 = 15.000 TL
• 2026 Yılı Gelir Sınırı Tavanı (2/3): 18.666,67 TL
• Değerlendirme: Bu ailede kişi başı gelir 15.000 TL olup 18.666,67 TL tavanının altında kaldığından, kira gideri düşülmese dahi evde bakım maaşı onaylanır.

Eğer ailenin geliri sınırın hemen üzerinde (örneğin kişi başı 19.200 TL) olsaydı, ödenen 18.000 TL kiranın belgelenmesiyle heyet incelemesinde ailenin mutlak yoksulluk içinde olduğu ve kiranın temel geçimi engellediği vurgulanarak itiraz kanalları işletilebilecektir.

Kira Giderinin Belgelenmesi ve SHM Heyetine Sunulması

Evde bakım incelemesinde kira giderinin resmiyet kazanması için elden nakit ödeme beyanları kabul edilmez. Vergi mevzuatı ve sosyal güvenlik denetimleri gereğince kira ödemelerinin banka kanalıyla (kira açıklaması yazılarak) yapılması ve e-Devlet Kapısı üzerinden tescilli kira sözleşmesi veya noter onaylı kontratın SHM dosyasında yer alması şarttır.

Yargıtay ve Danıştay İçtihatlarında Barınma Hakkı ve Harcanabilir Gelir

Sosyal güvenlik ve idare hukuku alanındaki yüksek mahkeme içtihatlarında, 'sosyal devlet ilkesi' gereğince ailenin insanca yaşama hakkı güvence altına alınmıştır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun muhtelif kararlarında, ailenin zorunlu barınma ihtiyacını karşılamak üzere ödediği emsal kira bedelinin dikkate alınmaması neticesinde yapılan hane geliri hesaplamaları iptal konusu olabilmektedir.

Özellikle büyükşehirlerde (İstanbul, Ankara, İzmir vb.) konut kiralarının fahiş oranlarda yükselmesi karşısında, hanenin gelirinin kağıt üzerinde asgari ücretin 2/3'ünü az bir farkla aştığı ancak gelirin yarısından fazlasının zorunlu konut kirasına gittiği durumlarda aileler; Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Değerlendirme Komisyonuna 'Reel Harcanabilir Gelir ve Yoksulluk İtirazı' dilekçesi sunabilmektedir. Heyet yerinde yaptığı incelemede ailenin fiilen açlık ve sefalet içinde olduğunu tespit ettiğinde kanaatini olumlu yönde kullanabilmektedir.