Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği Resmi Gazete’de Yayımlandı: Şartlar, Gelir Testi ve Haklar

Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve Türkiye'de yüz binlerce bakıma muhtaç engelli birey ile ailelerini doğrudan ilgilendiren evde bakım maaşının tüm uygulama usul ve esaslarını yeni baştan belirlemiştir. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi ile 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine dayanılarak hazırlanan yönetmelik; başvuru şartlarından sağlık raporu kriterlerine, hane gelir testindeki taşınır/taşınmaz hesaplama katsayılarından bakıcılara tanınan yılda 30 günlük mola hakkına ve haciz yasağına kadar devrim niteliğinde kurallar getirmiştir.

İçindekiler 16 Bölüm

1. 1. 1. Yönetmeliğin Yasal Dayanağı ve Getirdiği Temel Dönüşüm
2. 2. 2. Kimler Yararlanabilir? Sağlık Raporu ve Tam Bağımlılık Şartı
3. 3. 3. Hane Gelir Testi ve 2/3 Asgari Ücret Kriteri (Madde 14 Hesaplama Kuralları)
4. 4. 4. Çift Engelli Kuralı: Hanedeki İkinci Engellinin 2 Kişi Sayılması Formülü
5. 5. 5. Kimler Bakıcı Olabilir? Genişletilmiş Akraba Tanımı (Madde 4/b)
6. 6. 6. Bakıcının Dinlenme ve Mola Hakkı: Yılda 30 Gün İzin ve Gündüz Bakım Hizmeti
7. 7. 7. Haciz, Devir ve Temlik Yasağı: Madde 20 Koruması
8. 8. 8. Eski ve Yeni Uygulama Karşılaştırma Matrisi (Yönetmelik Değişiklikleri)
9. 9. 9. Başvurudan Onaya 5 Adımlı SHM Heyet ve Ev Ziyareti Krokisi
10. 10. 10. Reddedilen Başvurular İçin İkinci Heyet Görevlendirme İtiraz Dilekçesi
11. 11. 💬 Sıkça Sorulan Sorular
12. └─ 1. Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?
13. └─ 2. Evde bakım yardımında 2026 yılı kişi başı gelir sınırı ne kadardır?
14. └─ 3. Hanede iki engelli varsa gelir testi nasıl hesaplanır?
15. └─ 4. Bakıcı engelliye bakarken yılda kaç gün izin kullanabilir?
16. └─ 5. Evde bakım maaşına banka borcu veya icra nedeniyle haciz konulabilir mi?

Yönetmelik ile birlikte engelli bireylerin aile ortamından koparılmadan akrabaları tarafından bakılması ilkesi tahkim edilmiş, bakıcı olabilecek akraba kapsamı üçüncü dereceye kadar genişletilmiş ve hane içinde birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli bulunması halinde ikinci engellinin iki kişi sayılması yasal güvenceye kavuşturulmuştur. Bu rehberde; Resmi Gazete'de yürürlüğe giren Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği'nin getirdiği tüm hakları, gelir testi matematiksel simülasyonunu, heyet denetim krokisini ve reddedilen başvurular için resmi itiraz dilekçesini tüm yasal detaylarıyla inceliyoruz.

1. Yönetmeliğin Yasal Dayanağı ve Getirdiği Temel Dönüşüm

Resmî Gazete'de Yayımlanan Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği (resmigazete.gov.tr), 24/5/1983 tarihli ve 2828 Sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu (mevzuat.gov.tr) Ek 7. maddesine ve 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 65. ve 71. maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Yönetmeliğin 1. maddesinde belirtildiği üzere temel amaç; bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin kendi aile ortamlarında, bakım ve destek hizmetlerinin akrabaları veya vasileri eliyle yürütülmesini sağlamak, bakım hizmetinin standartlarını, denetim usullerini ve kamu kaynaklarının adil dağıtımını teminat altına almaktır.

Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca evde bakım yardımı; (10.000) gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar her ay peşin olarak bakım verenin banka hesabına aktarılmaktadır.

2. Kimler Yararlanabilir? Sağlık Raporu ve Tam Bağımlılık Şartı

Yönetmeliğin 4. maddesinin (g) ve (m) bentleri ile 5. maddesi uyarınca bir engelli bireyin evde bakım yardımından yararlanabilmesi için sağlık kurulu raporunda belirli yasal ibarelerin bulunması zorunludur:

• Erişkinler İçin (18 Yaş ve Üzeri): 20/2/2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik gereğince düzenlenen sağlık kurulu raporunda engel oranı ne olursa olsun 'Tam Bağımlı' ibaresinin yer alması şarttır. Kısmi bağımlı raporlar evde bakım yardımına hak kazandırmaz.
• Çocuklar İçin (ÇÖZGER - 18 Yaş Altı): Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenen raporda; 'Çok ileri düzeyde ÖGV', 'Belirgin ÖGV' veya 'Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)' ibarelerinden en az birinin bulunması gerekmektedir.
• Bakım İhtiyacının Tespiti: Yalnızca sağlık raporu yeterli olmayıp; bireyin beslenme, giyinme, tuvalet ve kişisel temizlik gibi günlük hayatın alışılmış ve tekrar eden gereklerini tek başına yerine getiremediğinin Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) heyetince hazırlanan Bakım Raporu ile doğrulanması gerekir.

Sağlık raporu yenileme ve oran detayları için sitemizdeki Evde Bakım Maaşı Şartları ve Engelli Sağlık Kurulu Raporu Alma Rehberi sayfalarını inceleyebilirsiniz.

3. Hane Gelir Testi ve 2/3 Asgari Ücret Kriteri (Madde 14 Hesaplama Kuralları)

Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği'nin 14. maddesi, hane gelirinin hangi kalemlerden oluşacağını ve taşınır/taşınmaz varlıkların gelire nasıl dahil edileceğini ayrıntılı katsayılarla hükme bağlamıştır.

Temel yasal kural gereğince; hanede ikamet eden tüm bireylerin her ne ad altında olursa olsun elde ettiği aylık net gelirlerin toplamının hane nüfusuna bölünmesiyle bulunan kişi başı gelirin, asgari ücretin aylık net tutarının 2/3'ünden daha az olması şarttır. 2026 yılı net asgari ücreti üzerinden yapılan hesaplamada kişi başı yasal gelir tavanı 18.717,00 TL'dir.

Yönetmeliğin 14. Maddesindeki Varlık Katsayıları:

• İkamet Edilen Konut Haricindeki Evler: İkamet dışındaki konutun rayiç bedelinin 240'ta biri (1/240) ile varsa kira gelirinin toplamı haneye gelir yazılır. Kira geliri beyan edilmiyorsa doğrudan rayiç bedelin 120'de biri (1/120) gelir sayılır.
• Dükkan ve İşyerleri: Rayiç bedelin 240'ta biri ve aylık kira getirisi toplanır; kira yoksa rayiç bedelin 120'de biri eklenir.
• Binek Taşıtlar: Hanedeki binek aracın kasko veya rayiç bedelinin 120'de biri (1/120) aylık gelire dahil edilir.
• ÖTV Muafiyetli Engelli Araçları: Yönetmeliğin 14/1-b bendi uyarınca; vergi indiriminden yararlanılarak engelli adına kayıtlı alınan araçlarda, piyasa satış bedeli değil vergiler indirilmiş bedelin 120'de biri gelir hesabına katılır.
• Mevduat ve Faiz Getirisi: Bankadaki mevduat ve menkul servetin aylık faiz getirisinin iki katı tutar aylık gelire eklenir.
• Maaş ve Ücretler: Tüm hane fertlerinin net maaşları, nafakalar, yevmiyeler ve tarımsal destekler gelir kalemidir. Ancak 2828 sayılı Kanun uyarınca bağlanan evde bakım maaşının kendisi gelir hesabına dahil edilmez.

Somut Gelir Simülasyonu:

4 kişilik bir ailede baba 28.000 TL net maaş almakta, hanede kasko bedeli 600.000 TL olan bir binek araç bulunmakta ve başkaca gelir bulunmamaktadır:

• Babanın Net Maaşı: 28.000,00 TL
• Aracın Gelire Eklenen Payı (1/120): 600.000 TL / 120 = 5.000,00 TL
• Toplam Kabul Edilen Hane Geliri: 28.000 TL + 5.000 TL = 33.000,00 TL
• Kişi Başına Düşen Ortalama Gelir: 33.000 TL / 4 kişi = 8.250,00 TL
• Yasal Eşik Denetimi: 8.250,00 TL < 18.717,00 TL olduğu için aile gelir kriterini tam sağlar.

Kendi hanenizin durumunu test etmek için 2026 Hane Halkı Gelir Hesabı Rehberi içeriğimizdeki hesaplama formüllerini kullanabilirsiniz.

4. Çift Engelli Kuralı: Hanedeki İkinci Engellinin 2 Kişi Sayılması Formülü

Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrası, hanesinde birden fazla bakıma muhtaç birey barındıran aileler için hayati bir pozitif ayrımcılık kuralı getirmiştir:

"Hanede birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli birey bulunması hâlinde, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarının hesaplanmasında birinci bakıma ihtiyacı olan engelli bireyden sonraki her bakıma ihtiyacı olan engelli birey iki kişi sayılır."

Matematiksel Örnek:

Anne, baba ve iki bakıma muhtaç engelli çocuğun yaşadığı 4 kişilik bir haneyi ele alalım. Hanenin toplam aylık net geliri 80.000 TL olsun:

• Normal Nüfus: 4 kişi.
• Yönetmelik Madde 5/2 Uygulaması: 1. engelli çocuk = 1 kişi, 2. engelli çocuk = 2 kişi sayılır.
• Hesaplamaya Esas Hane Sayısı: Anne (1) + Baba (1) + 1. Engelli (1) + 2. Engelli (2) = 5 kişi.
• Kişi Başı Gelir: 80.000 TL / 5 = 16.000,00 TL.
• Sonuç: Normalde 4'e bölünseydi kişi başı gelir 20.000 TL çıkacak ve 18.717 TL sınırını aşarak maaş bağlanamayacaktı. Ancak çift engelli katsayısı sayesinde kişi başı gelir 16.000 TL'ye düşmekte ve aile her iki çocuk için de çifte evde bakım maaşı almaya hak kazanmaktadır.

5. Kimler Bakıcı Olabilir? Genişletilmiş Akraba Tanımı (Madde 4/b)

Yönetmeliğin 4/b maddesi, bakıcı olabilecek akraba çemberini üveyler de dahil olmak üzere en geniş sınırlara ulaştırmıştır. Bakım veren olabilecek 18 yaşını doldurmuş kişiler şunlardır:

• Engelli bireyin eşi, çocukları ile çocuklarının eşleri,
• Ana ve babası ile bunların ana ve babası (büyükanne ve büyükbaba),
• Torunları ile torunlarının eşleri, torun çocukları,
• Kardeşleri ile kardeşlerinin eşleri, kardeş çocukları (yeğenler) ve eşleri, kardeş torunları,
• Eşinin ana ve babası (kayınvalide, kayınpeder), eşinin kardeşleri (kayınbirader, görümce, baldız) ve bunların eşleri ile çocukları,
• Amcaları, halaları, dayıları, teyzeleri ve bunların eşleri ile çocukları (kuzenler).

Ayrı Adreste İkamet Eden Akraba Bakıcı Olabilir mi? (Madde 10/2): Esas olan bakım veren ile engellinin aynı adreste yaşamasıdır. Ancak engellinin yanında bakıcı bulunamaması halinde, heyetin bakımın aksamayacağına kanaat getirmesi şartıyla gün içinde kolaylıkla gidilip gelinebilecek mesafede yaşayan bir akraba da bakım veren olarak onaylanabilir. Bakıcı atama süreçleri için Bakıcı Değişikliği ve Devir Süreci Rehberimizi inceleyebilirsiniz.

6. Bakıcının Dinlenme ve Mola Hakkı: Yılda 30 Gün İzin ve Gündüz Bakım Hizmeti

Yeni yönetmeliğin en insani ve çağdaş kazanımlarından biri bakıcıların tükenmişliğini önlemeye dönük dinlenme haklarıdır:

• Yılda 30 Gün Ücretsiz Kuruluş Bakımı (Madde 5/9): Bakım veren kişinin talebi üzerine engelli birey, tek seferde veya parçalar halinde yılda 30 günü geçmemek kaydıyla resmî bakım ve rehabilitasyon merkezlerine geçici misafir olarak yerleştirilebilir. Bu 30 günlük sürede evde bakım maaşı kesinlikle kesilmez, ödenmeye devam eder.
• Geçici Akraba Bakımı (Madde 5/8): Bakım verenin hastalık, ameliyat veya seyahat nedeniyle geçici süreyle bakımı yapamayacak olması halinde dilekçe verilerek aynı hanedeki başka bir akraba 30 gün süreyle bakıcı olarak görevlendirilebilir; maaş kesintisiz sürer.
• Gündüz Bakım Merkezleri (Madde 5/10): Engelliler, ayda 72 saate kadar gündüz hizmet merkezlerinden sosyal ve rehabilite edici destek alabilir.
• Tedavi ve Hastane Refakati (Madde 5/4): Engellinin il içi veya il dışı hastanede tedavi görmesi durumunda evde bakım yardımı durdurulmaz.

7. Haciz, Devir ve Temlik Yasağı: Madde 20 Koruması

Yönetmeliğin 20. maddesi tek ve amir bir fıkradan oluşur:

"MADDE 20- (1) Bu Yönetmelik uyarınca yapılan evde bakım yardımı ödemeleri devir, temlik ve haciz edilemez."

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 82. maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 93. maddesi ve Yönetmeliğin 20. maddesi gereğince; bakım verenin ya da engellinin bankalara olan kredi borcu, icra takipleri veya vergi borçları sebebiyle evde bakım maaşı yatan hesaba bloke konulması veya haciz tatbik edilmesi kesin bir hukuka aykırılıktır. Haksız bloke konulması halinde icra hukuk mahkemesinde süresiz şikayet hakkı bulunmaktadır.

8. Eski ve Yeni Uygulama Karşılaştırma Matrisi (Yönetmelik Değişiklikleri)

Aşağıdaki semantik tabloda, Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği ile getirilen temel yenilikler ve eski uygulama farkları özetlenmiştir:

9. Başvurudan Onaya 5 Adımlı SHM Heyet ve Ev Ziyareti Krokisi

Yönetmeliğin 6, 7, 8 ve 9. maddeleri uyarınca evde bakım yardımı sürecinde takip edilen 5 adımlı resmi yol haritası:

1. 1. Adım - Başvuru ve Evrak Teslimi: Engelli bireyin yerleşim yerindeki Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü'ne (SHM) şahsen veya e-Devlet kapısı üzerinden başvuru yapılır. T.C. kimlik, sağlık kurulu raporu, gelir beyanları ve açık rıza formu teslim edilir.
2. 2. Adım - Merkezi Sistem Gelir Taraması: Bakanlık bilgi sistemi üzerinden hanede yaşayan tüm kişilerin tapu, araç, SGK, vergi dairesi ve banka mevduat kayıtları elektronik ortamda çapraz sorgulanır.
3. 3. Adım - Hane Ziyareti ve Heyet İncelemesi: Sosyal çalışma görevlisi, tabip, fizyoterapist veya hemşire unvanlı en az 3 lisans mezunu personelden oluşan Değerlendirme Heyeti ailenin ikametgahına çatkapı veya randevulu ev ziyareti gerçekleştirir.
4. 4. Adım - Bakım Raporu ve Bireysel Bakım Planı: Heyet; engellinin öz bakım becerilerini, bakıcının yeterliliğini ve hane ortamını inceleyerek olumlu veya olumsuz Bakım Raporu düzenler.
5. 5. Adım - İl Müdürlüğü Onayı ve İlk Ödeme: Heyet kararının İl Müdürü veya yetkili müdür yardımcısı tarafından Bakanlık bilgi sisteminde onaylanmasını takip eden aydan itibaren ödemeler hak sahibinin Ziraat Bankası veya PTT hesabına yatırılır.

10. Reddedilen Başvurular İçin İkinci Heyet Görevlendirme İtiraz Dilekçesi

Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca başvurusu reddedilen vatandaşlara ret kararının yazılı tebliğinden itibaren 30 gün içinde itiraz etme hakkı tanınmıştır. İtiraz üzerine, ilk değerlendirmeyi yapan heyette yer almamış tamamen bağımsız personelden oluşan ikinci bir heyet görevlendirilmek zorundadır. İşte resmi itiraz dilekçesi örneği:

Haksız kesintiler, yersiz ödeme iddiaları ve mahkeme süreçleri için sitemizin Evde Bakım Maaşı Cezası ve İtiraz Rehberini ziyaret edebilirsiniz.

💬 Sıkça Sorulan Sorular

Okurlarımızın en çok merak ettiği sorular ve güncel mevzuat yanıtları:

1. Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?

Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği, 26 Mayıs 2023 tarihli ve 32202 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yayımı tarihi itibarıyla derhal yürürlüğe girmiştir.

2. Evde bakım yardımında 2026 yılı kişi başı gelir sınırı ne kadardır?

Yönetmeliğin 5. maddesi gereğince hane içinde kişi başına düşen aylık gelir net asgari ücretin 2/3'ünden az olmalıdır. 2026 yılı için bu sınır kişi başı aylık 18.717,00 TL olarak uygulanmaktadır.

3. Hanede iki engelli varsa gelir testi nasıl hesaplanır?

Yönetmeliğin 5. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, hanede birden fazla bakıma muhtaç engelli bulunması durumunda birinci engelliden sonraki her engelli birey hane nüfusunda iki kişi sayılır. Bu kural kişi başı geliri düşürerek ailenin yardım almasını kolaylaştırır.

4. Bakıcı engelliye bakarken yılda kaç gün izin kullanabilir?

Yönetmeliğin 5. maddesinin 9. fıkrası uyarınca bakım veren kişinin talebiyle engelli birey yılda 30 güne kadar resmî bakım merkezlerinde geçici misafir olarak kalabilir. Bu süre zarfında evde bakım maaşı kesintisiz ödenmeye devam eder.

5. Evde bakım maaşına banka borcu veya icra nedeniyle haciz konulabilir mi?

Hayır. Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği'nin 20. maddesi ve 2828 sayılı Kanun'un Ek 7. maddesi gereğince evde bakım yardımı ödemeleri devir, temlik ve haciz edilemez. Maaş hesabına konulan blokeler yasa dışıdır.