Engelliler Trafik Sigortası Öder Mi? Tüm Detaylar

Engelli vatandaşlarımızın ÖTV ve MTV muafiyetiyle araç sahibi olmaları sürecinde en çok kafa karışıklığı yaşanan alanlardan biri, karayollarında seyreden motorlu araçların zorunlu sigorta yükümlülükleridir. Birçok araç sahibi engelli raporunun Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nı (Trafik Sigortası) da kapsadığını veya bu sigortadan tamamen muaf olduklarını düşünmektedir.

Ancak kamu hukuku ile özel sigorta hukuku birbirinden bütünüyle farklı kurallara tabidir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91. maddesi gereğince, Türkiye karayollarına çıkan istisnasız tüm motorlu kara taşıtlarının Zorunlu Trafik Sigortası yaptırması emredici bir yasal zorunluluktur. Bu kanun hükmünde engelli araçlarına tanınmış herhangi bir yasal muafiyet bulunmamaktadır. Bu rehberde engellilerin sigorta yükümlülüklerini, sigorta şirketlerinin sunduğu özel indirimleri, kasko poliçelerinde aparat teminatını ve hasar anındaki hakları inceliyoruz.

Zorunlu Trafik Sigortası ile Kasko Arasındaki Temel Hukuki Farklar

Araç sigortaları iki ana başlık altında ele alınır:

Zorunlu Trafik Sigortası, olası bir trafik kazasında karşı tarafa ve üçüncü şahıslara verilecek bedeni ve maddi zararları teminat altına alan yasal bir poliçedir. Devlet kamu güvenliği gereği bu sigortayı zorunlu kılmış olup hiçbir engelli veya malul bu poliçeden muaf tutulamaz. Sigortasız trafiğe çıkan engelli araçları trafik zabıtasınca bağlanır ve otoparka çekilir.

Kasko Sigortası ise isteğe bağlı özel bir sigorta türüdür. Aracın yanması, çalınması, kaza yapması veya doğal afetlere uğraması gibi hallerde hak sahibinin kendi maddi zararını tazmin eder. Kasko yaptırmak zorunlu olmamakla birlikte, ÖTV muafiyetli yüksek bedelli araçların korunması açısından hayati bir güvencedir.

Sigorta Şirketlerinin Engellilere Sağladığı İndirimler ve Kampanyalar

Trafik sigortasında kanuni muafiyet bulunmasa da, Türkiye Sigorta Birliği (TSB) üyesi birçok kurumsal sigorta şirketi kurumsal sosyal sorumluluk politikaları çerçevesinde engelli araç sahiplerine özel tarife avantajları sağlamaktadır.

Poliçe tanzim edilirken sağlık kurulu raporu ve ruhsattaki engelli şerhi ibraz edildiğinde, Trafik Sigortası primlerinde yüzde on ila on beş; Kasko poliçelerinde ise yüzde yirmi ila otuz beş arasında değişen özel engelli indirimleri uygulanmaktadır. Hak sahiplerinin poliçe yaptırmadan önce acentelerden 'Engelli İndirimli Tarife' teklifi talep etmeleri büyük tasarruf sağlar.

Sigorta Türleri ve Engelli Hakları Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki tabloda trafik sigortası ve kasko arasındaki farklar, indirim imkanları ve aparat teminatı detayları özetlenmiştir:

Kasko Poliçelerinde 'Özel Tertibat' ve 'ÖTV İstisna' Klozu

ÖTV muafiyetli araçlara kasko yaptırılırken poliçeye mutlaka ekletilmesi gereken iki hayati kloz bulunmaktadır:

Birincisi, 'Özel Tertibat Teminat Klozu'dur. Araca sonradan monte edilen gaz-fren el kumandası, sol ayak pedalı, makara sistemi veya tekerlekli sandalye lifti gibi medikal mekanik aparatların fatura bedelleri kasko poliçesine 'Aksesuar / Ek Cihaz' olarak işletilmelidir. Aksi takdirde kaza anında sigorta şirketi aracın standart aksamını öderken pahalı aparatları teminat dışı bırakabilir.

İkincisi ise 'Muafiyetli Araç Hasar ve Tazminat Klozu'dur. Aracın pert olması durumunda sigorta şirketinin vergi dairesine ödenecek ÖTV tutarını düşüp düşmeyeceği poliçede açıkça yazılmalıdır. Pert total halinde sigortalı adına 'Hurda Tescil Belgesi' çıkarılması güvenceye alınmalıdır; böylece engelli birey beş yıl beklemeden yeni bir ÖTV'siz araç alma hakkını korur.

Pert Durumunda Kasko Tazminatı ve ÖTV Uyuşmazlıklarında Hukuki İlkeler

Engelli aracı sahiplerinin kasko sigortası yaptırırken karşılaştıkları en büyük risk, aracın kaza veya doğal afet sonucu ağır hasar alarak tam zayi (pert) sayılması durumunda ortaya çıkar. Bilindiği üzere ÖTV muafiyetiyle alınan araçların faturadaki satın alma bedeli ile piyasadaki normal perakende rayiç satış değeri arasında çok büyük bir vergi farkı bulunmaktadır. Sigorta şirketleri kasko poliçesini düzenlerken aracın piyasa rayiç bedeli üzerinden prim tahsil etmekte, ancak araç pert olduğunda tazminatı ÖTV'siz çıplak bedel üzerinden ödemeye kalkışabilmektedir.

Bu haksız uygulamanın önüne geçebilmek için poliçe tanzim edilirken mutlaka 'ÖTV İstisnalı Araç Klozu' yazdırılmalıdır. Bu kloza göre, aracın pert olması halinde sigortalının aynı donanım ve segmentte yeni bir engelli aracını ÖTV muafiyetiyle yeniden satın alabilmesi güvence altına alınır. Eğer sigortalı 5 yıllık yasal ÖTV bekleme süresini henüz doldurmamışsa, yürürlükteki 4760 Sayılı ÖTV Kanunu hükümleri uyarınca pert olan araç hurdaya ayrılmak suretiyle (trafikten çekilerek hurda tescil belgesi alınması kaydıyla) 5 yıllık süre dolmadan da yeniden ÖTV'siz araç alma hakkı doğmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay'ın ilgili ticaret dairelerinin yerleşik içtihatları; sigorta şirketinin poliçeyi keserken tam kasko primi tahsil etmesi durumunda, hasar anında 'sen bu aracı ÖTV'siz aldın' diyerek vergi tutarını tazminattan tenkis edemeyeceğini, aksi davranışın haksız zenginleşme teşkil edeceğini hükme bağlamıştır. Dolayısıyla araç sahibinin mağdur edilmemesi ve yerine emsal sıfır kilometre bir engelli aracı konulabilmesi için gerekli reel tazminatın eksiksiz ödenmesi hukuki bir zorunluluktur.

Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru ve Hak Arama Yolları

Sigorta poliçesi kapsamında engelli araç sahibine eksik hasar tazminatı ödenmesi, özel tertibat bedelinin karşılanmaması veya pert uyuşmazlıklarında adli mahkemelerde dava açmak yıllarca sürebilmektedir. 5684 Sayılı Sigortacılık Kanununun 30 uncu maddesi ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu, bu uyuşmazlıkların 4 ay gibi son derece kısa bir sürede çözülmesini sağlayan yargısal nitelikte bağımsız bir kurumdur.

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilmek için öncelikle sigorta şirketine yazılı bir başvuru yapılması ve şirketin bu başvuruya 15 iş günü içinde olumsuz yanıt vermesi veya hiç yanıt vermemesi gerekmektedir. Şirketten ret cevabı alındığı veya 15 günlük yasal süre dolduğu anda e-Devlet üzerinden Sigorta Tahkim Komisyonuna online başvuru yapılabilmektedir. Başvuru dosyasına kasko poliçesi, hasar ekspertiz raporu, engelli sağlık kurulu raporu ve aracın özel tertibat faturaları eklenir.

Sigorta hakemleri tarafından incelenen dosyalarda verilen kararlar, yasanın belirlediği parasal sınırlar dahilinde kesin ilam hükmündedir ve doğrudan ilamlı icra takibine konu edilebilir. Bu sistem sayesinde engelli araç sahipleri yüksek avukatlık ve bilirkişi masraflarına girmeden, sembolik başvuru harçlarıyla sigorta şirketlerinin dayattığı haksız kesintileri tamamen geri alabilmektedir.

Sigorta Acentesine Verilecek Engelli İndirim Talep Yazısı

Poliçe teklifi alınırken acenteye ibraz edilecek resmi başvuru notu örneği:

[Sigorta Şirketi / Acente Unvanı] MÜDÜRLÜĞÜNE

ARAÇ SAHİBİ             : [Adınız Soyadınız] - T.C. Kimlik No: [Numaranız]
ARAÇ PLAKASI            : [34 ABC 123]
ŞASİ VE MOTOR NUMARASI  : [Şasi Numaranız]
İKAMETGAH ADRESİ        : [Açık Adresiniz, Mahalle, İlçe/İl]
TELEFON NUMARASI        : [İletişim Numaranız]
KONU                    : Engelli İndirimli Trafik ve Kasko Sigortası Poliçe Tanzimi Talebidir.

AÇIKLAMALAR :
Yukarıda plaka ve tescil bilgileri yazılı olan araç tarafıma ait olup; 4760 sayılı Kanun kapsamında engelli aracı olarak tescil edilmiştir.

Ekte sunduğum Sağlık Bakanlığı onaylı Engelli Sağlık Kurulu Raporu ve Araç Tescil Belgesi gereğince; şirketinizin engelli araç sahiplerine tanıdığı indirimli tarife üzerinden Zorunlu Trafik Sigortası ve Kasko teklifinin hazırlanmasını, kasko poliçesine aracımdaki özel tertibatların ve hurda halinde ÖTV muafiyet hakkını koruyan klozların dahil edilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

Araç Sahibi
İmza: [Adınız Soyadınız]

Ekler:
1- Engelli Sağlık Kurulu Raporu Sureti
2- Araç Ruhsat Fotokopisi
3- Özel Tertibat TSE Tadilat Projesi ve Faturası

Engelli Araçlarında Sürücü Kısıtlamaları ve Kasko Rücu Riski

ÖTV muafiyetli veya engelli adına kayıtlı araçlarda kasko teminatının geçerliliği açısından en kritik hukuki risk, aracın kimler tarafından kullanılabileceğine dair yasal sınırların aşılmasıdır. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 53 üncü maddesi ile Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğleri doğrultusunda, yüzde doksan ve üzeri engelli bireyler adına tescil edilen araçlar; engelli bireyin eşi, aynı il sınırlarında ikamet eden birinci derece kan ve kayın hısımları ile noter onaylı iş akdiyle istihdam edilen sürücü tarafından kullanılabilmektedir.

Özel tertibatlı araçlarda ise kural olarak aracı yalnızca bizzat tertibatı kullanmaya yetkili H sınıfı veya engelli kodlu yeni tip ehliyete sahip hak sahibi sürebilir. Eğer araç kaza anında yetkisi olmayan üçüncü bir şahıs tarafından sevk ve idare ediliyorsa, sigorta şirketleri kasko poliçesindeki genel şartlar ve riziko ağırlaşması maddelerine dayanarak hasar tazminatını ödemeyi reddedebilir veya ödediği tazminatı araç sahibine rücu edebilir.

Bu sebeple kasko poliçesi tanzim edilirken sigorta acentesine aracın kullanım profili açıkça yazılı olarak bildirilmeli ve poliçeye 'Kullanıcı Kısıtı Bulunmamaktadır' veya 'Birinci Derece Yakınlar Tarafından Kullanımı Teminat Dahilindedir' şeklinde özel klozlardan en az birinin ekletilmesi sağlanmalıdır. Böylece kaza anında sigorta eksperlerinin veya şirket hukukçularının haksız rücu taleplerinin önüne baştan geçilmiş olur.

Hasarsızlık Kademeleri ve Tavan Fiyat Tarifesinde Tasarruf İpuçları

Zorunlu Trafik Sigortasında tavan fiyat uygulaması Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından aylık olarak ilan edilmektedir. Sistemde 0 ile 8 arasında toplam dokuz basamaklı bir hasarsızlık tarifesi işletilmektedir. Sisteme ilk kez araç alarak giren sürücüler 4 üncü basamaktan başlar. Kazasız geçen her poliçe yılı sürücüyü bir üst basamağa (5, 6, 7 ve en üst kademe olan 8 inci basamağa) taşırken primde yüzde elliye varan muazzam indirimler kazandırır.

Engelli sürücüler, araçlarını yenilerken veya ÖTV muafiyetli yeni bir araca geçerken eski araçlarındaki hasarsızlık basamağını yeni poliçelerine aynen aktarma hakkına sahiptir. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) veri tabanında T.C. kimlik numarası üzerinden sorgulanan hasarsızlık geçmişi hiçbir hak kaybı olmaksızın yeni araca devredilir. Poliçe yenileme dönemi geldiğinde en az 4-5 farklı sigorta şirketinden karşılaştırmalı teklif almak, tavan fiyat dahilindeki en uygun poliçeye ulaşmanın en pratik yoludur.