Boşanma Durumunda Evde Bakım Maaşı Gelir Hesabı Nasıl Değişir? (Nafaka ve Velayet Şartları 2026)

Boşanma durumunda evde bakım maaşı gelir hesabı nasıl değişir sorusu, engelli çocuğu veya bakıma muhtaç bir yakını olan eşlerin evlilik birliğini sonlandırma aşamasında en çok endişe duyduğu hukuki ve sosyal yardım başlıklarından biridir. Boşanma davasının açılması, tarafların evlerini ayırması ve kesinleşen boşanma kararı sonrasında hanedeki kişi sayısı ile gelir dengesi bütünüyle değişir. Bu durum, Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) nezdinde evde bakım maaşının ya tamamen kesilmesine, ya aynen devam etmesine ya da gelir sınırını aşan ailelerin maaş hakkını yeniden kazanmasına yol açabilir.

Buradaki en hayati kural, boşanma ve adres ayrılığı gerçekleştiğinde durumu vakit kaybetmeden resmi kurumlara bildirmektir. Aksi takdirde, aylar sonra yapılan MERNİS çapraz denetimlerinde geriye dönük yersiz ödeme tespiti yapılarak faiziyle geri tahsilat yoluna gidilmektedir. Bu rehberde boşanmanın evde bakım maaşına etkisini, nafaka hesaplamalarını ve resmi bildirim prosedürlerini inceliyoruz.

1. Boşanma Sürecinde ve Sonrasında Hane Tanımı Nasıl Yapılır?

Evde bakım maaşı mevzuatında gelir testi 'aynı çatı altında yaşayan ve adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde (ADNKS) kayıtlı olan hane halkı' üzerinden yapılır. Boşanma aşamasında iki farklı hukuki dönem bulunur:

• Dava Sürerken (Ayrı Yaşama Hali): Eşler boşanma davası açmış ve taraflardan biri evden ayrılarak ikametgahını başka bir adrese taşımışsa; mahkemenin verdiği ara karar veya resmi adres değişikliği belgesi SHM'ye ibraz edilerek ayrılan eş hane gelir hesabından düşürülür.
• Kesinleşmiş Boşanma Kararı Sonrasında: Aile Mahkemesi'nin gerekçeli boşanma kararı kesinleştiğinde, evden ayrılan eski eşin maaşı, şirket geliri veya gayrimenkulleri artık hiçbir şekilde hane gelirine dahil edilemez. Yalnızca engelli bireyin fiilen yaşadığı hanedeki bireyler hesaba katılır.

2. Engelli Çocuğun Velayeti ve Bakıcılık Sıfatı

Eğer bakıma muhtaç birey 18 yaşından küçük bir çocuksa, boşanma davasında mahkemenin vereceği velayet kararı evde bakım maaşının seyrini doğrudan belirler:

• Velayeti Alan Anne/Baba Bakıcıysa: Eğer daha önceden de bakıcı olan ebeveyne velayet verildiyse ve çocuk onunla yaşamaya devam ediyorsa, bakım maaşı kesilmeden devam eder. Yalnızca gelir testi yeni haneye göre güncellenir.
• Velayet Diğer Eşe Verilirse: Velayet, daha önce bakıcı olmayan diğer eşe verildiyse ve çocuk onun yanına taşınacaksa, eski bakıcının maaşı iptal edilir. Yeni velayet sahibi ebeveyn İlçe SHM'ye başvurarak bakıcılığı kendi üzerine devralmak zorundadır.

3. Nafaka Gelir Testine Dahil Edilir Mi? (İştirak ve Yoksulluk Nafakası)

Boşanma davalarında mahkemece hükmedilen nafakaların evde bakım gelir kriterine etkisi en çok merak edilen konudur. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı mevzuatına göre nafaka uygulaması şu şekildedir:

• İştirak Nafakası (Çocuk İçin Ödenen): Boşanılan eş tarafından engelli çocuk için ödenmesine hükmedilen iştirak nafakası, doğrudan çocuğun bakımına tahsis edilen bir nakdi gelir olduğundan hane toplam gelirine net olarak dahil edilir.
• Yoksulluk Nafakası (Eş İçin Ödenen): Bakıcı olan anneye eski eşi tarafından ödenen yoksulluk nafakası da düzenli bir hane geliri olarak kabul edilir ve gelir testine eklenir.
• Nafaka Hükmedildiği Halde Ödenmiyorsa Ne Olur? Eğer mahkeme kararına rağmen eski eş nafakayı ödemiyorsa, ailenin açtığı İcra Takip Dosyası veya banka hesap dökümü SHM'ye sunularak 'fiilen tahsil edilemeyen nafakanın' gelirden muaf tutulması talep edilebilir. Gelir testinde fiilen cebe giren net nakit akışı esastır.

4. Boşanma Öncesi ve Sonrası Gelir Hesabı Karşılaştırma Tablosu

Aşağıdaki örnek tabloda, boşanma sonrasında yüksek gelirli eşin haneden ayrılmasıyla ailenin maaş alma hakkının nasıl değişebileceği modellenmiştir:

Durum	Hane Bireyleri	Toplam Net Gelir	Kişi Başı Gelir	Maaş Durumu
Boşanma Öncesi	Baba (Maaşlı), Anne, Engelli Çocuk (3 Kişi)	65.000 TL (Baba Geliri)	21.666 TL	Sınırı Aşar (Bağlanmaz)
Boşanma Sonrası	Anne ve Engelli Çocuk (2 Kişi)	8.000 TL (Nafaka Geliri)	4.000 TL	Hemen Bağlanır (Kriter Altı)

5. Hayati Kural: En Geç 30 Gün İçinde SHM'ye Yazılı Bildirim!

Evde Bakım Hizmeti Yönetmeliği'nin 13. maddesi gereğince; hanede ikamet eden kişi sayısının değişmesi, boşanma veya adres değişikliği gibi durumların en geç 30 (otuz) gün içerisinde ilgili İlçe Sosyal Hizmet Merkezi'ne yazılı dilekçeyle bildirilmesi kanuni zorunluluktur.

Bildirim yapılmaması halinde ne olur? Sistem SGK ve MERNİS üzerinden boşanmayı tespit ettiğinde geriye dönük inceleme başlatır. Eğer yeni durumda hane kişi başı geliri sınırı aşmışsa, boşanma tarihinden itibaren ödenen tüm maaşlar yasal faiziyle birlikte bakıcıdan geri tahsil edilir.

6. Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davası açılır açılmaz maaş kesilir mi?
Hayır, dava açıldığı için maaş kendiliğinden kesilmez. Ancak eşlerden biri evden ayrılmış ve ikametgahını taşımışsa bu durum bildirilerek gelir testi yenilenmelidir.

Boşanan kadın anne/babasının evine taşınırsa ne olur?
Engelli çocuğuyla birlikte kendi anne-babasının evine taşınan kadının hanesine dede ve ninenin gelirleri (emekli maaşları, mülkleri) dahil edilir. Hane nüfusu da artar. Kişi başı hesap bu geniş aileye göre yapılır.

Mahkemenin bağladığı nafaka resmi gelir sayılır mı?
Evet. Mahkeme ilamında hükmedilen ve banka kanalıyla hesaba yatan iştirak veya yoksulluk nafakası resmi hane geliri olarak kayda geçer.

Eski koca nafakayı elden veriyorsa beyan etmek gerekir mi?
Sosyal inceleme heyetleri sosyal tahkikat sırasında nafaka ödemelerini sorgular. Gerçeğe aykırı gelir beyanında bulunmak mevzuat gereği yaptırıma tabidir.