Evde Bakım Maaşı Gelir Kriteri: 2026 Kişi Başı Sınırı ve Hesaplama Kılavuzu

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından engelli vatandaşlarımızın aile ortamında, kurumsal bakım merkezlerine ihtiyaç duymaksızın yaşamlarını sürdürebilmeleri için sağlanan evde bakım yardımı, iki temel ayağa dayanmaktadır: Sağlık kurulu raporuyla belgelenen tam bağımlılık şartı ve hanenin ekonomik yoksunluğunu ortaya koyan gelir kriteri. Gelir kriteri, bakım parasının hak edilmesinde ve devamlılığında en belirleyici yasal sınırdır.

2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu'nun Ek 7. maddesi ve 26 Mayıs 2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Evde Bakım Yardımı Yönetmeliği uyarınca; gelir kriteri sabit bir rakam olmayıp, her takvim yılında Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenen net asgari ücret tutarına doğrudan endekslidir. 2026 yılı dönemi için geçerli olan net asgari ücret 28.105,00 TL olarak yürürlüğe girmiş olup, bu rakam doğrultusunda evde bakım maaşı kişi başı aylık gelir sınırı 18.736,66 TL seviyesine ulaşmıştır. Bu rehberde, gelir havuzuna giren ve girmeyen kalemler, hanede birden fazla engelli bulunması avantajı, resmi başvuru krokisi ve haksız kesintilere karşı idari itiraz yolları tüm detaylarıyla incelenmektedir.

Yasal Dayanak ve Asgari Ücretin Üçte İkisi Kuralı

2828 sayılı Kanun'un Ek 7. maddesinde yer alan açık hüküm şöyledir: "Her ne ad altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle; kendilerine ait veya bakmakla yükümlü olduğu bireylerin de dahil olduğu hane halkı fert başına düşen aylık gelir tutarı, asgari ücretin net tutarının üçte ikisinden daha az olanlar bakıma muhtaç engelli sayılır."

Kanun metninde açıkça belirtilen üçte iki (2/3) oranı matematiksel olarak şu formülle hesaplanır:

2026 Yılı Formülü: 28.105,00 TL (Net Asgari Ücret) × 2 ÷ 3 = 18.736,66 TL

Buna göre, engelli bireyin ikametgahının bulunduğu konutta aynı çatı altında yaşayan tüm aile fertlerinin aylık net nakdi kazançları toplanır ve hanedeki resmi nüfus sayısına bölünür. Çıkan sonuç 18.736,66 TL ve altında kalıyorsa hane gelir kriteri yönünden evde bakım maaşına tam hak kazanır. 1 Kuruş dahi bu sınırın üzerinde çıkılması halinde başvuru mevzuat gereği reddedilir.

Hane Birey Sayısına Göre Gelir Tavanı Simülasyon Matrisi

Aşağıdaki tabloda, hanede yaşayan birey sayısına göre ailenin toplamda elde edebileceği azami net gelir tavanı ve gelir testi sonuçları gösterilmiştir:

Hanede Birden Fazla Engelli Bulunması Halinde Çift Fert Sayımı

Mevzuatın engelli ailelerine tanıdığı en büyük pozitif ayrımcılıklardan biri, hanede birden fazla bakıma muhtaç bireyin yaşaması durumudur. 2828 sayılı Kanun Ek Madde 7 gereğince; hanede birden fazla tam bağımlı veya ağır engelli birey bulunması halinde, birinci engelliden sonraki her engelli birey gelir testinde iki kişi olarak hesaba katılır.

Somut Örnek: Anne, baba, bir sağlıklı çocuk ve iki ağır engelli kardeşten oluşan 5 kişilik bir haneyi ele alalım. Normalde fert sayısı 5'tir. Ancak ikinci engelli çocuk kanunen 2 kişi sayıldığından, hane nüfusu gelir testinde 5 değil 6 kişi olarak kabul edilir. Böylece hanenin gelir tavanı 93.683 TL'den doğrudan 112.420 TL'ye yükselir. Bu kural sayesinde hanede bakım yükü arttıkça gelir tavanı genişlemekte ve maaş hakkı korunmaktadır.

Gelir Hesabına Dahil Edilen ve Edilmeyen Kazançlar

Gelir testi yapılırken hangi kazançların hesaplamaya katılacağı Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (BSYBS) kriterleriyle belirlenmiştir:

Gelire Dahil Edilen Kalemler:

• Hanedeki bireylerin net maaşları, ücretleri, fazla mesai ve ikramiyeleri,
• SGK'dan alınan emekli aylıkları, malullük maaşları, dul ve yetim maaşları,
• Ticari, zirai veya serbest meslek kazançları ile şirket ortaklığı gelirleri,
• Kiraya verilmiş konut, iş yeri veya arsalardan elde edilen resmi kira gelirleri,
• Banka mevduat hesaplarında bulunan nakit paraların aylık faiz ve katılım payı getirileri,
• İkamet edilmeyen ikinci gayrimenkullerin vergi rayiç değerinin 240'ta biri (1/240),
• Binek araçların kasko veya piyasa rayiç değerinin 120'de biri (1/120 - ticari kazanç getirmeyen tek binek araç hariç tutulabilir).

Gelir Hesabına Dahil Edilmeyen Kalemler:

• 2022 sayılı Kanun kapsamında ödenen engelli ve 65 yaş yaşlılık aylıkları,
• Öğrenim gören çocukların aldığı geri ödemesiz başarı bursları ve KYK kredileri,
• Doğalgaz tüketim desteği, elektrik tüketim desteği gibi ayni ve fatura yardımları,
• Vakıflar Genel Müdürlüğü veya SYDV tarafından verilen tek seferlik ayni gıda/kömür destekleri,
• Engelli bireyin bizzat ikamet ettiği tek meskenin mülkiyet değeri.

Sosyal Hizmet Merkezi Başvuru Belgeleri ve Heyet İncelemesi

Evde bakım maaşı başvuruları kesinlikle Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına (SYDV) değil; engelli bireyin ikamet ettiği ilçenin Sosyal Hizmet Merkezi (SHM) Müdürlüğüne veya turkiye.gov.tr e-Devlet kapısı üzerinden yapılır. Başvuruda şu belgeler ibraz edilir:

• Sağlık Bakanlığı onaylı e-Rapor sistemine kayıtlı, 'Tam Bağımlı Engelli' veya ÇÖZGER 'Özel Koşul Gereksinimi Vardır' ibareli Engelli Sağlık Kurulu Raporu,
• Engelli bireyin ve bakım verecek yakınının T.C. Kimlik Kartı fotokopileri,
• Tarihçeli Adres ve Yerleşim Yeri Belgesi (aynı hanede ikamet esastır),
• Hanede yaşayan çalışan fertlerin son aya ait onaylı maaş bordroları,
• Varsa zihinsel engelliler için mahkemece verilmiş kesinleşmiş vasi tayini ilamı.

Evrak tesliminden sonra Bakım Hizmetleri Değerlendirme Heyeti haneyi adresinde ziyaret eder. Heyet, engellinin öz bakımını (banyo, beslenme, tuvalet, giyinme) tek başına yapıp yapamadığını ve hanenin fiziki yaşam koşullarını yerinde inceler. Heyetin olumlu sosyal inceleme raporu neticesinde maaş bağlanır.

Gelir Kriteri Sebebiyle Reddedilen Başvurular İçin İtiraz Dilekçesi

Eğer başvurunuz, hanenizde fiilen yaşamayan eski aile sakinlerinin gelirleri hesaba katılarak veya hisseli atıl tarla gibi kazanç getirmeyen mülkler gerekçe gösterilerek reddedildiyse, aşağıdaki resmi itiraz dilekçesini SHM'ye veriniz.

AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜNE
Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü Kanalıyla
                                                    (İlçe Adı / İl Adı)

BAŞVURU SAHİBİ (BAKICI) : [Adınız Soyadınız]
T.C. KİMLİK NUMARASI    : [11 Haneli T.C. Kimlik Numaranız]
İKAMET ADRESİ           : [Açık İkametgah Adresiniz]
TELEFON NUMARASI        : [İletişim Numaranız]

ENGELLİ BİREY BİLGİSİ   : [Engelli Yakınınızın Adı Soyadı ve T.C. Kimlik No]
SAĞLIK RAPORU DURUMU    : [Tam Bağımlı / Tarih ve Rapor No]

KONU                    : Evde Bakım Yardımı Başvurumun Gelir Kriteri Gerekçesiyle Reddine İtiraz ve Dosyanın Yeniden İncelenmesi Talebidir.

AÇIKLAMALAR             :
1. Müdürlüğünüze yapmış olduğum evde bakım yardımı müracaatım, hane içi kişi başına düşen gelirin yasal sınırı aştığı gerekçesiyle [...] tarih ve [...] sayılı yazı ile uygun görülmeyerek reddedilmiştir.
2. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu Ek Madde 7 gereğince 2026 yılı için kişi başına düşen aylık net gelir sınırı 18.736,66 TL'dir.
3. Hanemizde toplam [...] kişi resmi olarak ikamet etmekte olup haneye giren toplam aylık net gelir [...] Türk Lirasıdır. Toplam gelir fert sayısına bölündüğünde kişi başı düşen net miktar [...] TL olup, yasal tavan olan 18.736,66 TL'nin oldukça altındadır.
4. Red kararına gerekçe yapılan [Hisseli Tarla / Eski Araç / Haneden Ayrılan Birey Geliri] fiilen ailemize hiçbir nakdi gelir sağlamamaktadır.
5. Gelir hesaplamasının güncel durum ve ekte sunduğum resmi belgeler doğrultusunda yeniden yapılmasını ve engelli yakınıma evde bakım maaşı bağlanmasını saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih]

İmza:
[Adınız Soyadınız]

EKLER:
1. Tarihçeli Adres Bilgileri Raporu (Nüfus Müdürlüğü)
2. Hanede Yaşayanların Güncel SGK Gelir / Gelirsizlik Belgeleri
3. Engelli Sağlık Kurulu Raporu Sureti

Banka Mevduatı, Altın ve Tarımsal Gelirlerin Tespiti

Sosyal Hizmet Merkezi heyetleri ve Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (BSYBS), aile fertlerinin yalnızca bordrolu maaşlarını değil, finansal varlıklarını da elektronik ortamda denetler. Banka vadeli hesaplarında tutulan Türk Lirası veya döviz mevduatlarının aylık net getiri tutarları hane gelirine dahil edilir. Altın veya hisse senedi gibi menkul kıymetlerin getiri potansiyelleri de rayiç faiz oranları baz alınarak hesaba yansıtılır.

Kırsal bölgelerde ikamet eden aileler için İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerinin Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) verileri incelenir. Üzerine kayıtlı tarla, bağ, bahçe veya büyükbaş/küçükbaş hayvancılık varlıklarının yıllık ortalama tarımsal net hasılası 12 aya bölünerek aylık hane gelirine ilave edilir. Kullanılmayan veya gelir getirmeyen kıraç tarlalar için ise ilgili muhtarlık veya ziraat odasından durum tespit tutanağı alınarak itiraz edilebilir.