Yaşlı ve Engelli Yakını Aylık Rehberi: 2026 Şartları, Rapor ve Gelir Testi

Sosyal güvenlik sistemimizde prim almadan devlet tarafından muhtaç olan yaşlı, engelli ve engelliye bakan kişilere aylık bağlanmaktadır. Söz konusu aylıklara hak kazanmak için asgari ücret baz alınmak suretiyle muhtaçlık belirlenmektedir.

İçindekiler 13 Bölüm

1. 1. Sayılı Kanun Kapsamındaki Aylık Türleri ve 2026 İntibak Cetveli
2. 2. Kaymakamlık SYDV Muhtaçlık İncelemesi ve Başvuru Krokisi
3. 3. Mevzuat Temelleri: 2022 Sayılı Kanun ve 2828 Sayılı Kanun Rejimlerinin Ayrımı
4. 4. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) İncelemeleri
5. 5. Hukuki Haklar: Çifte Aylık Alma Şartları ve Yasal İstisnalar
6. 6. Maaş Kesilme Sebepleri ve Hak Arama Yolları
7. 7. Engelli Yakını ve On Sekiz Yaş Altı Haklarının Korunması
8. 8. 💬 Sıkça Sorulan Sorular
9. └─ yaş aylığı ile engelli aylığı arasındaki fark nedir?
10. └─ engelli maaşında gelir sınırı ne kadardır?
11. └─ aylığı alanların sağlık sigortası nasıl karşılanır?
12. └─ Başvurular nereye yapılır?
13. └─ Ödemeler hangi sırayla yapılır?

2017 yılında uygulanacak aylık brüt asgari ücret 1.777,50 TL olarak tespit edilmiştir. Buna göre net asgari ücret(asgari geçim indirimi hariç) 1.270,75 TL olup, primsiz aylıklarda muhtaçlık ölçüsü olarak, net asgari ücretin 1/3’ü (423,58 TL) esas alınmaktadır. Aylık hesabı; memur maaş katsayısı ve 2022 sayılı yasada belirtilen göstergelerin çarpımı sonucuna yüzde 5 ek ödeme eklenmek suretiyle yapılır.

1-Yaşlı aylığı

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına (2.332) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanmaktadır.

2017 yılı ilk altı ay 233,21 TL aylık, 2017 yılı ikinci altı ay 242,55 TL aylık

Yaşlı aylığı bağlanacak kişinin kendisine ve eşine ait her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden (423,58 TL’den) fazla olmaması gerekmektedir.

2- Engelli aylığı

a) Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.860) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.

2017 yılı ilk altı ay 486,03 TL aylık, 2017 yılı ikinci altı ay 505,48 TL aylık

b) İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli olduklarını kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve talebine rağmen Türkiye İş Kurumu tarafından işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından; Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda, aylık bağlanır.

2017 yılı ilk altı ay 324,02 TL aylık, 2017 yılı ikinci altı ay 336,99 TL aylık

Engellilerden her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden (423,58 TL’den) fazla olanlar muhtaç kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz.

3-Engelli yakını aylığı

Türk vatandaşı olan, 18 yaşını tamamlamamış ve ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli oldukları kanıtlanmış durumundaki engelli yakınlarının bakımını üstlenen Türk vatandaşlarından, her ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden (423,58 TL’den) daha az olan ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe ve bakım ilişkisini fiilen gerçekleştirmeleri kaydıyla, (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.

2017 yılı ilk altı ay 324,02 TL aylık, 2017 yılı ikinci altı ay 336,99 TL aylık

Son olarak, primsiz aylıklardan yararlanmak için ikametgahın bağlı bulunduğu Kaymakamlık bünyesinde yer alan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına başvurmak gerektiğini belirtelim.

KAYNAK: AHMET METİN AYSOY / STAR GAZETESİ

Sayılı Kanun Kapsamındaki Aylık Türleri ve 2026 İntibak Cetveli

1976 yılında yürürlüğe giren ve zaman içinde kapsamı genişletilen 2022 sayılı Kanun; sosyal güvencesi olmayan yaşlılar, engelliler ve engelli yakını ebeveynler için en köklü kamusal sosyal koruma mevzuatıdır. 2017 yılında üçer aylık dönemler halinde ödenen bu yardımlar, yapılan yasal reformla her ay düzenli olarak hak sahiplerinin hesaplarına aktarılan modern bir nakit destek sistemine dönüştürülmüştür.

2022 Sayılı Kanun kapsamında ödenen 4 temel yardım kalemi bulunmaktadır. Bu kalemlerin tamamında aranılan muhtaçlık kriteri, hane içinde kişi başına düşen aylık net gelirin net asgari ücretin üçte birinden (1/3) az olmasıdır:

Kaymakamlık SYDV Muhtaçlık İncelemesi ve Başvuru Krokisi

2022 sayılı Kanun kapsamındaki başvurular Kaymakamlıklar bünyesinde kurulu bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına (SYDV) yapılır. Başvuru sahibinin ikamet adresine giden vakıf sosyal inceleme görevlileri hanenin sosyo-ekonomik durumunu yerinde raporlar.

İncelemede hanenin kira gideri hane toplam gelirinden doğrudan düşülür; bu durum kirada oturan yoksul ailelerin kişi başı gelir sınırının (9.333,33 TL) altına inmesini kolaylaştırır. İlçe Kaymakamı başkanlığında toplanan Mütevelli Heyeti başvuruyu onayladığında hak sahipliği tescillenir ve ödemeler PTT şubelerinden doğum yılının son rakamına göre tahsil edilir.

Mevzuat Temelleri: 2022 Sayılı Kanun ve 2828 Sayılı Kanun Rejimlerinin Ayrımı

Türkiye'de engelli ve yaşlı vatandaşlarımıza sağlanan ayni ve nakdi yardımların yasal statüsü iki temel kanun ekseninde şekillenmiştir. Vatandaşlarımızın en çok karıştırdığı konuların başında, 2022 sayılı Kanun kapsamında ödenen "65 Yaş Aylığı ve Engelli Aylıkları" ile 2828 sayılı Kanun kapsamında ödenen "Evde Bakım Yardımı" arasındaki fark gelmektedir. 2022 sayılı Kanun doğrudan engelli veya yaşlı bireyin kendi adına bağlanan, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan gelir veya aylık almama şartına (muhtaçlık kriterine) bağlı bir haktır. 2828 sayılı Kanun kapsamındaki evde bakım parası ise ağır engelliye bakan refakatçiye ödenen bir bakım ücretidir.

2017 yılında 2022 sayılı Kanun kapsamında 65 yaşını doldurmuş muhtaç yaşlılara üç ayda bir 705,62 TL (aylık karşılığı yaklaşık 235,20 TL) ödeme yapılmıştır. Yüzde 40-69 arası hafif/orta engellilere üç ayda bir 1.059,64 TL, yüzde 70 ve üzeri ağır engellilere ise üç ayda bir 1.589,47 TL tutarında ödeme tahsis edilmiştir. Bu yardımlarda hane içinde kişi başına düşen aylık net gelir sınırının asgari ücretin net tutarının üçte birinden (1/3) az olması şartı aranmaktaydı.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) İncelemeleri

2022 sayılı Kanun aylıklarının tahsis mercii, ilçelerde kaymakamlıklar bünyesinde faaliyet gösteren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarıdır (SYDV). Başvuru sahibi bireyin hanesi Vakıf gelir testi personeli tarafından ziyaret edilir; hanedeki araç, tarla, gayrimenkul, kira geliri, büyükbaş/küçükbaş hayvan varlığı ve banka mevduatları Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi üzerinden çapraz sorgulamaya tabi tutulur. Muhtaçlık tespitinde harcama-gelir dengesi esas alınır; resmi geliri düşük göründüğü halde lüks tüketim veya yüksek kira harcaması olanların başvuruları reddedilebilir.

2828 sayılı Kanun kapsamındaki evde bakım aylığında ise başvuru mercii Sosyal Hizmet Merkezleridir (SHM). Burada hane geliri eşiği asgari ücretin üçte ikisi (2/3) olup, heyet engelli bireyin Tam Bağımlı veya Ağır Engelli sağlık kurulu raporunu ve fiili bakım gereksinimini denetler.

Hukuki Haklar: Çifte Aylık Alma Şartları ve Yasal İstisnalar

Vatandaşlarımız tarafından en çok merak edilen sorulardan biri, bir hanede hem 2022 engelli aylığı hem de 2828 evde bakım yardımının aynı anda alınıp alınamayacağıdır. Mevzuatımız bu iki yardımın aynı hane içinde aynı anda alınmasına engel teşkil etmez; ancak gelir hesabı yapılırken dikkat edilmesi gereken katı bir kural mevcuttur. 2022 sayılı Kanun uyarınca yapılan muhtaçlık testinde haneye giren her türlü düzenli gelir hesaba katılırken, evde bakım yardımı da gelir kalemine dahil edilir. Eğer evde bakım parası eklendiğinde kişi başı gelir 2022 sınırını aşıyorsa 2022 aylığı kesilir. Buna karşın, evde bakım parası başvurusunda (2828 S.K.) 2022 aylığı hane gelirine dahil edilse dahi tavan eşiği daha yüksek (2/3 asgari ücret) olduğundan genellikle iki hakkın birlikte korunması mümkün olabilmektedir.

Maaş Kesilme Sebepleri ve Hak Arama Yolları

Gerek 2022 gerekse 2828 sayılı Kanun kapsamındaki aylıkların kesilmesinde en yaygın nedenler; hanedeki engelli veya yaşlı bireyin vefatı, ikametgahın başka bir il veya ilçeye bildirim yapılmaksızın taşınması, sigortalı bir işe girilerek hane gelirinin artması veya süreli sağlık kurulu raporunun yenilenmemesidir. Rapor süresi biten vatandaşlarımıza sistem otomatik olarak uyarı verir; raporun bitim tarihinden itibaren belirli bir süre içinde yeni rapor sunulmazsa ödemeler sistem tarafından askıya alınır. Haksız bir kesinti yapıldığını düşünen hak sahipleri, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ilgili İl Müdürlüğüne veya Kaymakamlığa itiraz dilekçesi sunabilir; netice alınamaması halinde 60 gün içinde İdare Mahkemesinde dava açabilirler.

Engelli Yakını ve On Sekiz Yaş Altı Haklarının Korunması

18 yaşından küçük engelli çocukların kanuni velisi durumundaki ebeveynlerine sağlanan 2022 sayılı Kanun kapsamındaki "Engelli Yakını Aylığı", doğrudan çocuğun bakımı ve yetiştirilmesine katkı sunmayı amaçlar. 2017 yılında bu yardım aylık 353,21 TL (üç ayda bir 1.059,64 TL) olarak ödenmiştir. Ancak burada kritik şart, bakım veren anne veya babanın herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı) tabi olarak çalışmaması ve aktif sigortalılığının bulunmamasıdır.

Çocuğun sağlık kurulu raporunda yüzde 40 ve üzeri engellilik oranının bulunması yeterlidir. Çocuğun 18 yaşını doldurduğu gün itibarıyla engelli yakını aylığı kanunen sona erer ve genç birey kendi adına bağımsız 2022 engelli aylığı başvurusunda bulunma hakkı elde eder. Bu geçiş döneminde ailelerin herhangi bir hak kaybı yaşamaması adına yaş dolumundan 1 ay önce SYDV'ye müracaat etmeleri gerekmektedir.

💬 Sıkça Sorulan Sorular

Okurlarımızın en çok merak ettiği sorular ve güncel mevzuat yanıtları:

yaş aylığı ile engelli aylığı arasındaki fark nedir?

65 yaş aylığı için yalnızca yaş ve muhtaçlık aranırken; engelli aylığı için yaşa bakılmaksızın yetkili hastaneden en az %40 engelli sağlık kurulu raporu alınması şarttır.

engelli maaşında gelir sınırı ne kadardır?

2026 yılı için hane içinde kişi başına düşen aylık net gelirin net asgari ücretin 1/3'ü olan 9.333,33 TL'yi aşmaması gerekir.

aylığı alanların sağlık sigortası nasıl karşılanır?

Aylık bağlanan tüm vatandaşlar 5510 Sayılı Kanun'un 60/c-1 maddesi (Yeşil Kart) kapsamına alınır ve tüm sağlık primleri devletçe ödenir.

Başvurular nereye yapılır?

Vatandaşın ikametgahının bağlı olduğu ilçe Kaymakamlığındaki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına (SYDV) kimlik ve sağlık raporuyla başvurulur.

Ödemeler hangi sırayla yapılır?

Ödemeler her ayın 5'i ile 9'u arasında hak sahibinin doğum yılının son rakamına göre PTT ATM'lerinden tahsil edilir.